Postępowanie administracyjne- (tzw. procedura) umiejscowione w gałęzi prawa administracyjnego stanowi uzupełnienie prawa administracyjnego materialnego

Kodeks Postępowania Administracyjnego - (stosowany skrót: KPA) zawiera główne zasady i tryb postępowania, jakie prowadzone jest przed organami publicznej administracji. Kodeks reguluje prowadzenie tych spraw, które należą do kompetencji tych organów w zakresie podejmowania indywidualnych rozstrzygnięć.

Wyłączenia spod stosowania KPA:

  • postępowania karno - skarbowe,
  • sprawy, które są regulowane ustawą - Ordynacja podatkowa,
  • sprawy, które należą do kompetencji polskich przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych,
  • sprawy dotyczące podległości oraz nadrzędności organizacyjnej w zakresie stosunków i zależności pomiędzy organami zarówno państwowymi jak i innymi państwowymi jednostkami organizacyjnymi,

Zgodnie z KPA organami administracji publicznej są: centralne organy administracji rządowej, ministrowie, wojewodowie, organy jednostek samorządu terytorialnego oraz inne terenowe organy administracji rządowej

W rozumieniu KPA ministrem jest: premier - czyli prezes Rady Ministrów, wiceprezes Rady Ministrów, osoba pełniąca funkcję ministra, który kieruje danym działem rządowej administracji, osoby będące przewodniczącymi komitetów, które wchodzą w skład Rady Ministra, osoby sprawujące funkcję kierowników centralnych urzędów administracji rządowej, które są podporządkowane lub nadzorowane przez prezesa Rady Ministrów albo właściwego ministra oraz kierownicy stojący na czele innych równorzędnych urzędów państwowych

Poprzez organizację społeczną rozumiemy wszystkie organizacje o charakterze zawodowym, spółdzielczym, samorządowym a także inne organizacje.

W rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego organami jednostek samorządu terytorialnego są: organy gmin, powiatów i województw, związków gmin oraz powiatów, marszałek województwa, starosta, burmistrz, wszyscy kierownicy służb inspekcji i straży działających w imieniu wójta, burmistrza oraz Samorządowe kolegia odwoławcze

Do głównych zasad obowiązujących organy administracji publicznej podczas prowadzenia postępowania administracyjnego, określonych w rozdziale II Kodeksu należą:

  1. art. 6: zasada praworządności - nakłada na organy obowiązek podejmowania działania tylko na podstawie przepisów prawnych i w jego zakresie
  2. art. 7: zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - podczas rozstrzygania spraw w razie wątpliwości należy działać na korzyść interesu społecznego i interesu obywateli.
  3. art. 8: zasada pogłębiania zaufania do administracji publicznej,
  4. art. 9 zasada informowania stron i innych uczestników postępowania - strona ma prawo wiedzieć na jakim etapie jest rozpatrywanie jej sprawy, natomiast organ ma obowiązek informowania strony o przysługujących jej prawach.
  5. art. 10 zasada brania czynnego udziału - za wyjątkiem spraw nie cierpiących zwłoki strona prawo brać czynny udział w postępowaniu na każdym etapie postępowania.
  6. art. 11 zasada przekonywania - nakłada na organy obowiązek wytłumaczenia stronie, dlaczego podjęta została taka a nie inna decyzja,
  7. art. 12 zasada szybkości i prostoty postępowania - wszystkie czynności podejmowane przez organy powinny być dokonywane bez zbędnej zwłoki i przy użyciu jak najprostszych środków.
  8. art. 13 zasada ugodowego załatwiania spraw - przepisy KPA przewidują możliwość zawarcia ugody. Organy administracji powinny poinformować strony o takiej możliwością także nakłaniać do takiego trybu załatwienia sprawy,
  9. art. 14 zasada pisemności - wszystkie podejmowane w postępowaniu czynności powinny być zawarte w formie pisemnej, oprócz przewidzianych wyjątków.
  10. art. 15 zasada dwuinstancyjności - strona niezadowolona z wydanej decyzji może w każdym wypadku odwołać się od niej do organu drugiej instancji.
  11. art. 16 zasada trwałości decyzji ostatecznych - oznacza, iż w przypadku upływu pewnego terminu lub ukończenia drogi odwołania od decyzji nie można się już odwołać,

Przesłanki wyłączające pracownika z postępowania administracyjnego określone są w art. 24 KPA. Należą do nich:

  • występowanie w tej samej sprawie w charakterze strony,
  • pozostawanie z jedną ze stron w bliskim stosunku prawnym
  • pozostawanie z jedną ze stron w stosunku powinowactwa (do II stopnia)
  • w przypadku pozostawania ze stroną w stosunku przysposobienia, kurateli lub opieki,
  • występowanie w tej samej sprawie w charakterze świadka,
  • występowanie w tej samej sprawie w charakterze przedstawiciel strony lub jej bliskiej rodziny,
  • w przypadku wszczęcia przeciwko pracownikowi postępowania karnego dyscyplinarnego,
  • w przypadku gdy strona w sprawie jest przełożony pracownika.

Decyzja w kwestii odsunięcia pracownika od sprawy należy do kompetencji bezpośredniego przełożonego, który wyznacza jego zastępcę.

Cały skład orzekający zostaje odsunięty od sprawy w przypadku, gdy stroną jej jest kierownik danego organu.

W takiej sytuacji organem właściwym do rozpoznania sprawy jest organ wyższego stopnia.

Jeżeli wyłączenie dotyczy osoby wchodzącej w skład organu kolegialnego, decyzje o wyznaczeniu nowego pracownika podejmuje albo przewodniczący organu albo zapada ona z urzędu.

Stroną w postępowaniujest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne oraz jednostki nie posiadające osobowości prawnej (organizacje społeczne).

Osoby fizyczne działają przez swoich ustawowych przedstawicieli (rodzice, kurator, prawni opiekunowie). Strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swoich ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Spadkobiercy wchodzą na miejsce spadkodawcy.

Organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innej osoby może wystąpić z żądaniem o wszczęciu postępowania i o dopuszczeniu jej do udziału w post. Jeżeli organ adm. publ. uzna żądanie za uzasadnione postanawia wszcząć post. lub dopuścić do udziału. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach stron. Organ adm. ma obowiązek zawiadomienia organizacji o wszczęciu postępowania.

PEŁNOMOCNICTWO

Strona może działać przez pełnomocnika. Pełnomocnikiem może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Pełnomocnik dołącza do akt oryginał pełnomocnictwa. Jeśli pełnomocnikiem jest członek rodziny i sprawa jest mniejszej wagi organ może nie żądać pisemnego pełnomocnictwa. Jeżeli strona jest nieobecna to organ wystąpi do sądu o wyznaczenie przedstawiciela. Jeżeli sprawa jest nie cierpiąca zwłoki organ sam wyznacza przedstawiciela do czasu wyznaczenia go przez sąd.

ZAŁATWIANIE SPRAW- organy załatwiają sprawy w terminie jednego miesiąca a w przypadkach bardziej skomplikowanych w ciągu dwóch miesięcy. W przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ powinien poinformować stronę o przyczynach nie załatwienia sprawy w terminie, oraz powinien wyznaczyć nowy termin.

Przesłankami szybkiego załatwienia sprawy są:

Przesłanki szybkiego załatwienia sprawy:

- dołączenie przez stronę wszelkich wymaganych dokumentów,

- brak dowodzenia faktów powszechnie znanych,

- orzekanie na podstawie informacji posiadanych przez organ z urzędu oraz za pomocą dostępnych dróg.

W KPA została szczegółowo uregulowana kwestia doręczeń, dzięki którym organ może udokumentować, iż dostarczył daną informację do strony. Błędne doręczenie może skutkować np. odroczeniem rozprawy i wyznaczeniem nowego terminu, o którym zawiadamia się wszystkie zainteresowane osoby.

KTO: wszystkie pisma są dostarczane za pośrednictwem poczty, lub też za pośrednictwem pracownika właściwego organu administracji, który dostarcza pisma za pisemnym pokwitowaniem.

KOMU: organ administracyjny jest zobowiązany do dostarczenia pisma bezpośrednio stronie. Jeżeli strona działa za pośrednictwem pośrednika, pismo doręcza się przedstawicielowi. W przypadku organizacji społecznej albo jednostki organizacyjnej pisma doręcza się tylko na ręce osób upoważnionych.

GDZIE: pisma dostarczane są w zasadzie w miejscu zamieszkania strony. Jeżeli stroną jest osoba prawna pismo dostarcza się do jej siedziby. Dodatkowo, w przypadku niemożności zostawienia pisma w miejscu zamieszkania można dostarczyć je w miejscu pracy osoby. Jeżeli i takie doręczenie nie jest możliwe pismo doręcz się tam, gdzie stronę można zastać. W przypadku zmiany adresu przez stronę lub pełnomocnika, powinni oni zgłosić ten fakt do organu. W przeciwnym wypadku, dostarczenie pisma na stary adres będzie uznawane za skuteczne.

DORĘCZENIE ZASTĘPCZE:

W przypadku nieobecności osoby w mieszkaniu, w przypadku wyrażenia zgody, pismo może odebrać inna osoba dorosła znajdująca się w mieszkania lub dozorca domu. Jeżeli żadna z powyższych osób nie podejmie się dostarczenia osobie zainteresowanej pisma, pozostawić je można w urzędzie pocztowym na okres 14 dni. Po upływie tego terminu pismo uważa się za skutecznie doręczone.

ODMOWA PRZYJECIA PISMA:

W sytuacji, gdy adresat odmawia przyjęcia pisma, osoba dostarczająca sporządza na piśmie adnotację, podając informację o odmowie przyjęcia pisma, po czym podpisuje adnotację i opatruje ją datą. Takie pismo dołącza się do akt sprawy, oraz uznaje się doręczenie za skuteczne.

INNE FORMY:

Zgodnie z przepisami KPA strona może zostać poinformowana o danej sprawie za pomocą obwieszczenia lub też w inny sposób, zgodny z przyjętymi zasadami. Organ uważa taki sposób poinformowania strony za skuteczny, jeżeli od obwieszczenia upłynął termin 14-dniowy.

WEZWANIA

W przypadku, gdy wymaga tego dobro sprawy, organ administracji może wezwać osobę do złożenia zeznań na piśmie. Organ może wymagać osobistego stawiennictwa osoby, ale może też poprzestać na przesłaniu zeznania pocztą. Jeżeli organ wymaga osobistego stawiennictwa, a osoba z przyczyn zdrowotnych stawić się nie może, organ odbiera zeznanie w jej miejscu zamieszkania. W przypadku, gdy osoba zamieszkuje zbyt daleko od wzywającego organu. Organ może zwrócić się z prośbą do organu mającego bliżej siedzibę, aby ten odebrał zeznanie i przesłał go do organu właściwego.

Osobiste stawiennictwo jest wymagane w celu zapewnienia tajemnicy państwowej, służbowej itp.

W art. 54 wymienione są konieczne elementy treści wezwania. Należą do nich: nazwa, nazwa organu wzywającego, adresata, cel wezwania, informacja, czy organ wymaga osobistego stawiennictwa, dzień stawiennictwa, godzina, numer sali oraz order siedziby.

Niestawienie się na wezwanie skutkować może postępowaniem dyscyplinarnym lub nałożeniem grzywny. W sprawach niecierpiących zwłoki można zrezygnować z formy pisemnej i wezwać osobę przez telefon, telegraf lub Internet.

Osoby zamieszkujące daleko mogą żądać zwrotu kosztów podróży.

TERMINY

W Kodeksie postępowania administracyjnego można wyróżnić kilka typów terminów:

Zgodnie z pierwszym podziałem wyróżniamy:

  • terminy bezwzględnie oznaczone (np. 7, 14 dni),
  • terminy względnie oznaczone - (np. niezwłocznie).

Zgodnie z drugim podziałem wyróżniamy:

  • terminy ustawowe (ustanowione przepisem ustawy)
  • terminy wyznaczone - (uzależnione od organu administracji)

Zgodnie z trzecim podziałem:

  • terminy zwykłe (tzw. instrukcyjne). Można je skracać, co ma wpływ na skrócenie postępowania.
  • terminy zawite - po upływie których dokonana czynność nie skutkuje prawnie. Można je przywrócić.

Terminy można oznaczać za pomocą dni, miesięcy, lat. Pismo będzie skutkować prawnie, jeżeli zostanie złożone w urzędzie pocztowym w ostatnim dniu przewidzianego terminu.

KPA przewiduje sytuacje, gdy termin może być przywrócony, jeżeli jego niedopełnienie nastąpiła nie z naszej winy.

WSZCZĘCIE POSTĘPOWANIA - następuje albo na wniosek zainteresowanej osoby albo z urzędu. Wszczęcie terminu liczy się od dnia, w którym strona złożyła wniosek w urzędzie, lub w którym organ administracji publicznej dokonał w danej sprawie czynności. O wszczęciu postępowania organ zawiadamia strony. Co do zasady, zgodnie z art. 62 w sprawie każdej strony powinno toczyć się odrębne postępowanie, jednakże, w przypadku tego samego przedmiotu sporu może występować w jednym postępowaniu kilka stron. Wniosek o wszczęcie postępowania powinien być złożony w formie pisemnej, kodeks przewiduje także możliwość złożenia wniosku w formie ustnej - następuje to w drodze złożenia wniosku do protokołu. Organ administracyjny może wezwać stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosków, dając stronie na to 7 dni. Jeżeli strona go nie uzupełni, wniosek pozostaje bez rozpatrzenia. Także gdy we wniosku brak oznaczenia nadawcy pismo pozostaje bez rozpatrzenia.

W przypadku wniesienia wniosku do organu, który nie jest właściwy do rozpatrzenia danej sprawy, powinien on przekazać pastwę do organu właściwego, po czym powiadomić o tym wnioskodawcę. Jeżeli natomiast organ jest właściwy tylko do rozpatrzenia części wniosku, po rozparzeniu części, w której jest kompetentny zwraca pismo stronie i informuje ją do jakich organów powinna wnieść wniosek ponownie. Jako datę wszczęcia sprawy uznaje się datę wpływu do pierwszego organu.

Wniesienie pisma do niewłaściwego organu, jeżeli właściwy w tym zakresie jest sąd lub organ nie wie dokąd powinno zostać pismo wniesione, skutkuje zwrotem pisma do strony.

PROTOKOŁY I ADNOTACJE

Zgodnie z art. 67 § 1 kodeksu, wymóg sporządzenia protokołu występuje tylko wtedy, może on mieć istotne znaczenie dla rozwiązania sprawy. Obowiązek sporządzenia protokoły występuje w dwóch przypadkach: gdy świadek zeznaje ustnie lub tez wnosi się zeznanie ustne. W treści protokołu powinny być zawarte takie elementy jak informacja dotycząca kto i jak dokonano czynności, podpis osoby sporządzającej oraz data.

W przypadku sporządzenia protokołu z przesłuchania powinien on być przeczytany zeznającemu świadkowi i powinien być przez niego podpisany. Do protokołu można załączyć pisemne załączniki.

Wszelkie zmiany dokonywane w treści powinny być jasne i czytelne oraz opatrzone parafą zmieniającego oraz datą.

Jeżeli jest to konieczne dla toku postępowania, można zamieścić w aktach stosowne adnotacje, podpisane i opatrzone datą.

W każdym stadium postępowania administracyjnego strona może żądać wglądu do akt, może z nich robić notatki, odpisy a także żądać od organu uwierzytelnionego podpisu. Jeżeli organ odmówi wglądu - można wnieść zażalenie.

POSTEPOWANIE DOWODOWE

Zgodnie z kodeksem, wszystko, co może mieć wpływ na podjecie rozstrzygnięcia sprawy może być dowodem. Do dowodów zaliczamy:

- Dokument urzędowy (art. 76 § 1) aby miał moc obowiązującą musi go wydać właściwy organ,

- Dokument prywatny nie posiadający takiej mocy dowodowej

- Dowód z przesłuchania świadków -świadkiem nie może być osoba, której zdolności do postrzegania i słyszenia są ograniczone a także osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy służbowej a także duchowni związani tajemnicą spowiedzi.

Świadkowi nie przysługuje prawo odmowy zeznań, chyba że mogłoby to ją narazić:

- na hańbę,

- odpowiedzialność karną,

- złamanie tajemnicy państwowej lub służbowej,

- szkodę majątkową.

Odmówić mogą także zeznań osoby bliskie.

Organ ma obowiązek poinformować świadka, że fałszywe zeznania będą karane.

Za złożenie fałszywych zeznań grozi kara.

- dowód z opinii biegłego, który podlega takim wyłączeniom jak pracownik,

- dowód z przedmiotu oględzin

W przypadku nie zastosowania się do polecenia organu, może on nałożyć na nie karę grzywny w wysokości 50 zł. Osoba zainteresowana może jednak w ciągu siedmiu dni od otrzymania postanowienia o nałożeniu na nią kary złożyć wyjaśnienia, co było tego przyczyną.

Postępowanie dowodowe obciąża zarówno stronę jak i organ. Nie należy dowodzić faktów powszechnie znanych oraz takich, które organ zna lub które może łatwo uzyskać. Strona bierze udział w postępowaniu dowodowym w sposób czynny; przysługuje jej prawo zadawania pytań oraz żądaniu wyjaśnień. Organ informuje strony na siedem dni przed podjęciem czynności. Podejmuje się czynność dowodowa bez informowania strony w sytuacjach zagrożenia życia ludzkiego lub grożącej niepowetowanej straty.

ROZPRAWA

Rozstrzygnięcie sprawy następuje na rozprawie, która ma charakter gabinetowy. Organ informuje wszystkie zainteresowane strony o rozprawie, na siedem dni przed wyznaczonym terminem. Brak stawiennictwa strony na rozprawie nie skutkuje wstrzymaniem i odroczeniem rozprawy. Odroczenie rozprawy następuje wyłącznie gdy:

- doręczenie było nieskuteczne - organ ma obowiązek jeszcze raz wyznaczyć termin i powiadomić o tym stronę,

- nieobecność strony na rozprawie spowodowana była trudnymi przeszkodami, lub tez z innej przyczyny.

W przypadku niestosownego zachowania, organ może wezwać policje sesyjną aby wyprowadziła z Sali daną osobę. Organ może taką osobę ukarać karą grzywny w wysokości 100 zł.

ZAWIESZENIE POSTĘPOWANIA

Zawieszenie postępowania następuje, gdy strona umiera a nie jest możliwe ustalenie jej spadkobierców, którzy mogliby wejść w jej prawa, albo też w przypadku śmierci jej ustawowego przedstawiciela.

Kodeks przewiduje także możliwość zawieszenie postępowania na wniosek strony. Jeżeli o zawieszenie wnosi strona, na wniosek której wszczęto postępowanie, organ zawiesza postępowanie pod warunkiem, że nie narusza to interesu społecznego. W przypadku, gdy w ciągu trzech lat od zawieszenia postępowania żadna ze stron nie będzie chciała go podjąć, nie wszczyna się już postępowania.

Jeżeli zawieszenie nastąpiło z urzędu organ ma obowiązek do podjęcia wszelkich działań mających na celu usunięcie przeszkody będącej przyczyną zawieszenia.

DECYZJE

Decyzja jest oświadczeniem jednostronnym organu administracyjnego o charakterze zewnętrznym i indywidualnym. Jest ona wydawana na podstawie przepisów prawa materialnego administracyjnego oraz musi działać w granicach prawa powszechnie obowiązującego. Dotyczy konkretnego adresata w jasno sprecyzowanej sprawie. Decyzja może być także wydana pod nazwą tj. nakaz, licencja, zakaz.

Decyzje swoim rozstrzygnięciem kończą dana sprawę. (W odróżnieniu od postępowania administracyjnego, administracyjnego postępowaniu cywilnym sprawę kończy postanowienie).

Czasami wydanie decyzji uzależnione jest od wydania opinii przez inny organ. Zobowiązanemu do wydania opinii organowi wyznacza się termin 14 dniu. Jeżeli organ stwierdzi, iż jest tom termin niewystarczający do podjęcia właściwej decyzji, może on wyznaczyć sobie inny termin przy czym musi on o zaistniałym fakcie poinformować organ, który poprosił o opinię.

Zgodnie z art. 107 w treści decyzji powinny zostać zawarte następujące elementy: oznaczenie organu, który decyzję wydaje, właściwość organu, datę wydania decyzji, adresata, podstawę prawną, rozstrzygniecie o istocie rzeczy, uzasadnienie prawne i faktyczne, pouczenie o odwołaniu, podpis z imienia i nazwiska pracownika wydającego w imieniu organu decyzję oraz jego stanowisko. W przypadku możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego, czy skarga do Sądu Administracyjnego to też powinno być zawarte w decyzji

Aby decyzja była ważna to 4 z w/w elementów muszą być zawsze zawarte są to:

  • oznaczenie organu wydającego decyzję
  • oznaczenie stron
  • rozstrzygnięcie - co ona rozstrzyga
  • podpis osoby uprawnionej do wydania decyzji

Uzasadnienie faktyczne - kiedy można nie uzasadniać decyzji art. 197 § 4 i 5

  • jeżeli uwzględnia ona w całości żądanie stron
  • organ powołuje się że uzasadnienie naruszy porządek publiczny
  • jeśli uzasadnienie naruszy interes bezpieczeństwa państwa

Wykonanie decyzji jest następuje, gdy jest ona ostateczna. Decyzji można nadać rygor natychmiastowej wykonalność. Może on być zawarte w treści decyzji lub też nadany odrębnie później. Nadaje się go w momencie gdy należy ochronić życie lub zdrowie ludzkie, zabezpieczyć gospodarkę narodową przed ciężkimi stratami, ochronić interes społeczny lub ważny interes stron

W przypadku wydania decyzji należy zachować formę pisemną, ustne decyzje można wydać jeżeli na przeszkodzie nie stoją przepisy prawa lub słuszny interes stron. Za moment wydania decyzji przyjmuje się datę doręczenia jej stronie.

Mimo wydania decyzji ostatecznej organ może:

- dokonać uzupełnienia jej treści na wniosek strony, złożony w terminie 14 dni od otrzymania decyzji,

- dokonać sprostowania decyzji,

- dokonać wykładni decyzji.

POSTANOWIENIE

Jest jednostronnym oświadczeniem woli tak jak i decyzja. Od decyzji różnią go następujące elementy:

  • postanowienie nie rozstrzyga sprawy co do istoty rzeczy i nie kończy postępowania,
  • postanowienie może zostać skierowane nie tylko do strony, ale także do wszystkich osób biorących udział w postępowaniu,
  • postanowienie jest regulowane jedynie prawem administracyjnym procesowym - czyli jest wydawane na podstawie przepisów postępowania administracyjnego.

W treści postanowienia zgodnie z art. 124 powinny być zawarte następujące elementy: oznaczenie organu, który wydaje postanowienie, data jego wydania, adresat, podstawa prawna, rozstrzygnięcie, pouczenie oraz podpisy osób upoważnionych z imienia i nazwiska oraz stanowisko.

W treści postanowienia powinno zawrzeć się także uzasadnienie faktyczne i prawne w sytuacji, gdy na postanowienie można wnieść zażalenie lub złożyć skargę.

Postanowienia obowiązuje forma pisemna; w większości przypadków są one zaskarżalne. Do postanowień stosuje się większość przepisów dotyczących decyzji administracyjnej, w tym przepisów o sprostowanie i uzupełnienie postanowienia. W przypadku postanowień nie stosuje się rygoru natychmiastowej wykonalności.

UGODA

W treści kodeksu została zawarta instytucja ugody, która oznacza, iż strony mogą zakończyć spór na podstawie zawartego przed organem administracji porozumienia. Organ ma obowiązek poinformować o takiej możliwości strony i nakłaniać je do zawarcia ugody. Przepisy nakładają obowiązek zawarcia ugody w formie pisemne. W jej treści powinny zostać zawarte następujące elementy:

- oznaczenie organu,

- data sporządzenia ugody,

- oznaczenie stron,

- przedmiot i treść ugody,

- podpisy stron

- podpis pracownika organu, przed którym została zawarta ugoda.

Organ zatwierdza lub odmawia zatwierdzenia ugody w formie postanowienia, na które strony mogą w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania wnieść zażalenie. Zatwierdzenie wywołuje takie same skutki prawne co decyzja.

ODWOŁANIE

Od każdej decyzji można się odwołać, wnosząc w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji stosowny wniosek, do organu, który decyzję wydał. Nie jest wymagane uzasadnienie do odwołania. Odwołanie nie wstrzymuje wykonania decyzji, jeżeli został jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności, lub jeżeli tak stanowią przepisy prawa. W przypadku wniesienia odwołania organ jest zobowiązany poinformować o tym wszystkie strony postępowania. W sytuacji, gdy odwołanie od decyzji wnoszą łączeni wszystkie strony, organ może uznać odwołanie w całości. Nie można cofnąć wniesienia odwołania, jeżeli brak ponownego rozpatrzenia przez organ skutkowałoby utrzymaniem w mocy decyzji nieważnej lub naruszającej przepisy prawa albo interes społeczny. Na skutek odwołania organ może albo utrzymać decyzje w mocy, albo uchylić ją w całości lub w części, albo umorzyć postępowanie.

ZAŻALENIA

Zażalenie może złożyć każda osoba będąca adresatem postanowienia. Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania postanowienia. Zażalenie nie wstrzymuje wykonania postanowienia, ale organ może podjąć decyzję o jego wstrzymaniu. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje przypadki, kiedy nie można wnieść zażalenia. Wtedy można je zaskarżyć tylko w drodze odwołania od decyzji.

WZNOWIENIE POSTĘPOWANIA

Aby można było wznowić postępowanie muszą zajść następujące przesłanki, określone w art. 145:

  • dowody o które oparto rozstrzygnięcie okazały się fałszywe,
  • organ wydający decyzję wydał ją w wyniku popełnienia przestępstwa,
  • decyzję wydała osoba podlegająca wyłączeniu,
  • strona nie brała udziału w postępowaniu nie z własnej winy,
  • w sytuacji gdy znaleziono nowe dowody lub wyszły na jaw nowe okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie,
  • decyzja została wydana bez uzyskania wymaganej prawem opinii innego organu,
  • orzeczenie sądu lub decyzja w oparciu o które została wydana decyzja zostały zmienione lub uchylone,
  • akt normatywny, na podstawie którego została wydana decyzja została uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją.

Postępowania wznawia się albo z urzędu albo na wniosek strony. Wniosek składa się w urzędzie, który wydał decyzję kończącą sprawę. Strona może wnieść podsiane w terminie miesiąca od momentu, gdy dowiedziała się o okoliczności umożliwiającej wznowienie postępowania. Formą wznowienia postępowania jest postanowienie a odmowy wznowienia- decyzja.

PROKURATOR W POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM

W postępowaniu administracyjnym przewiduje się także udział prokuratora. Może on albo wystąpić z wnioskiem o wszczęcie postępowania albo złożyć wniosek o dopuszczenie go do udziału w toczącym się już postępowaniu. Także sam organ może złożyć wniosek, aby prokurator przystąpił do postępowania, jeżeli może być to pomocne w prowadzeniu sprawy.

Prokurator może wnieść sprzeciw od decyzji (jest to forma jej zaskarżenia). Tylko jemu przysługuje ten środek w celu zaskarżenia decyzji ostatecznej. Jeżeli decyzja została wydana przez ministra sprzeciw wnieść może jedynie Prokurator Generalny. Termin rozpatrzenia sprzeciwu prokuratora wynosi 30 dni. Jeżeli sprzeciw zostanie wniesiony do danego organy, organ ten wszczyna postępowanie i zawiadamia o tym strony. Prokurator nie może jednocześnie wnieść sprzeciwu i skargi w tej samej sprawie.

ROZSTRZYGANIE SPORÓW O WŁAŚCIWOŚĆ MIĘDZY ORGANAMI ADM. PUBL. A SĄDAMI POWSZECHNYMI - przed wejściem nowelizacji kodeksu

Spory w powyższym zakresie rozstrzygane były przez Kolegium kompetencyjne sprawujące swój urząd prze Sądzie Najwyższym. W składzie kolegium orzekało trzech sędziów sądu najwyższego oraz osoby będące przedstawicielami ministra sprawiedliwości i ministra właściwego ze względu na rodzaj przedmiot sprawy.

Wnioskować o rozstrzygnięcie sporu mogli: strona, organ administracyjny, minister sprawiedliwości oraz Prokurator Generalny. Wniosek przekazywany był na ręce Pierwszego Prezesa Sadu Najwyższego. Na niego nałożony było obowiązek zawiadomienia o tym ministra sprawiedliwości, właściwego w sprawie ministra a także prokuratora generalnego.

INSTYTUCJA ZAŚWIADCZENIA

Każda osoba może żądać od organu administracyjnego wydania zaświadczenia, jeżeli jest to wymagane prawem lub na wniosek osoby. Organ ma siedem dni na wydanie zaświadczenia. Organ nie może odmówić wydania zaświadczenia, jeżeli dotyczy on spraw znajdujących się w jego ewidencji. W przypadku odmowy wydania zaświadczenia strona może złożyć zażalenie do organu wyższego stopnia. Sam organ nie jest uprawniony do żądania zaświadczenia od strony, jeżeli dotyczyć by miało spraw, o których organ wie z urzędu, lub o których z łatwością mógłby się dowiedzieć

SKARGI I WNIOSKI

Każda osoba jest uprawniona do wniesienia do organu administracji publicznej skargi lub wniosku. O tym, czy jest to skarga czy wniosek decyduje treść pisma a nie jego nazwa.

Nie jest dopuszczalne, aby osoba, która skargę lub wniosek wniosła mogła ponieść z tego tytułu jakiekolwiek negatywne konsekwencje.

Skargi - dotyczą zaniedbań dokonanych przez organ i jego pracowników, naruszenia interesu storn, lub przewlekłego załatwiania danych spraw. Pismo dotyczące skargi wnosi się do organów nadrzędnych, zarówno podczas prowadzenia postępowania jak i poza nim. Do skarg stosuje się ogólne terminy załatwienia spraw określone w kodeksie. Skarga wniesiona po wydaniu ostatecznej decyzji w danej sprawie może być traktowana jako wniosek o dokonanie w niej zmian lub uchylenie.

.

Wnioski - dotyczą przede wszystkim propozycji wprowadzenia zmian w pracy urzędu, usprawnień lub ochrony własności. Wnosi się je do tego organu, którego funkcjonowania wniosek dotyczy. Jeżeli wniosek został wniesiony do niewłaściwego organu, ten ma obowiązek w ciągu 7 dni przekazać go do organu właściwego. Jeżeli strona uzna, że jej wniosek nie został właściwie rozpoznany, może złożyć na organ skargę.

Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na wszystkie organy administracji publicznej wyznaczenie dni i godzin, w jakich będą one przyjmować strony.

Krajowa Rada Sądownictwa otrzymała kompetencje do sprawowania nadzoru nad rozpatrywaniem skarg i wniosków składanych do sądu, natomiast w przypadku organów administracyjnych taką kontrolę sprawuje Prezes Rady Ministrów.

Z wydaniem decyzji związana jest możliwość nałożenia przez organ administracyjny na strony obowiązku pokrycia kosztów postępowania. Następuje to w drodze wydania postanowienia.

KATOLOG USTAW, KTÓRE WESZŁY W ŻYCIE Z DNIEM 1 STYCZNIA 2004 ROKU:

- Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku - prawo o ustroju sądów administracyjnych,

- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - przepisy wprowadzające 2 ww. ustawy,

Od dnia 1 stycznia 2005 4r. nie obowiązuje ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, natomiast została wprowadzona zasada dwuinstancyjności w sądach administracyjnych. Pierwsza instancja stanowiona jest przez wojewódzkie sądy administracyjne, druga przez Naczelny Sąd Administracyjny, który sprawuje także nadzór i kontrolę nad działalnością NSA.

Na mocy przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - prawo o ustroju sądów administracyjnych, sędziowie sądów administracyjnych powoływani są na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Do kompetencji prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego należy natomiast kontrola działalności tych sądów. Nie obowiązuje zasada, iż każde województwo musi mieć własny sąd administracyjny. Decyzja Prezydenta na wniosek Prezesa NSA tworzy się wojewódzkie sądy administracyjne, a także ich zamiejscowe wydziały.

Organami wojewódzkich sądów administracyjnych są:

- Prezes,

- wiceprezesi,

- sędziowie.

Organami Naczelnego Sądu Administracyjnego są:

- prezes,

-zgromadzenie ogólne sędziów,

- kolegium .

W jego składzie znajdują się prezes, wiceprezesi oraz sędziowie.

NASA dzieli się na:

- izbę gospodarczą,

- izbę finansową,

- izbę ogólnoadministracyjną.

Każdy, kto ma w tym interes prawny, a także prokurator, rzecznik praw obywatelskich oraz organizacja społeczna biorąca udział w postępowaniu może wnieść skargę na decyzję ostateczną. Przesłanką jej wniesienia jest wyczerpanie całej możliwej drogi odwoławczej. Termin do jej wniesienia wynosi 30 dni od dnia otrzymania decyzji. W przypadku prokuratora i rzecznika praw obywatelskich termin ten został przedłużony do sześciu miesięcy. Skarga wnoszona jest do organu, który wydał decyzję a ten ma obowiązek przekazać ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Skarga może zostać przez sąd odrzucona, jeżeli nie jest on właściwy do jej rozpoznania, jeżeli upłynął termin, w którym można ją było wnieść, jeżeli sąd wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych a strona tego obowiązku nie dopełniła, jeżeli w sprawie został już wydany prawomocny wyrok, a także gdy strona nie ma zdolności sądowej, procesowej a nie ma on przedstawiciela, lub też gdy w składzie sądu zachodzą uniemożliwiające rozpoznanie sprawy braki. Sąd po rozstrzygnięciu sprawy wydaje wyrok; wydają go ci sędziowie, którzy brali udział w rozprawie. Sąd może:

- nie uwzględnić skargi i ją oddalić,

-stwierdzić nieważność wydanej decyzji w części lub całości,

- stwierdzić naruszenie prawa przy wydaniu decyzji,

- uwzględnić skargę i uchylić decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania lub też stwierdzi naruszenie prawa, dzięki któremu można wznowić postępowanie.

Skarga kasacyjna - Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje także możliwość wniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi kasacyjnej. Uprawnionymi do jej wniesienia są: strona , prokurator oraz rzecznik praw obywatelskich. Skargę wnosi się w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego (błędna wykładnia) lub w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa postępowania. Strona nie może sama sporządzić skargi, może to uczynić jedynie radca prawny lub adwokat. To obostrzenie nie dotyczy skarg sporządzonych przez sędziego, prokuratora, rzecznika praw obywatelskich, profesora lub dr hab. nauk prawnych, rzecznika patentowego lub doradcę podatkowego, ale tylko w zakresie ich działania.

Termin na wniesienie skargi kasacyjnej wynosi 30 dni i dotyczy każdej osoby, która wnosi skargę kasacyjną. Skargę wnosi się do sądu, który wydał zaskarżane rozstrzygnięcie, a ten przekazuje ja do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W przypadku uwzględnienia skargi NSA uchyla zaskarżone orzeczenie w części lub całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia.

NSA stwierdza nieważność postępowania jeżeli zachodzą następujące przesłanki:

  • nie jest dopuszczalna droga sądowa,
  • strona nie posiada ani zdolności sądowej ani procesowej,
  • postępowanie w danej sprawie jest wszczęte albo już zakończone prawomocnym wyrokiem,
  • orzekał niewłaściwy skład sądu,
  • strona nie miała możliwości obrony swych praw.
  • wojewódzki sąd administracyjny wydał orzeczenie, mimo iż właściwy w sprawie był naczelny sąd administracyjny.

ZASADY POSTĘPOWANIA EGZEKUCYJNEGO W ADMINISTRACJI

W postępowaniu administracyjnym rozróżniamy dwa rodzaje egzekucji:2 rodzaje egzekucji:

1. egzekucja sądowa - prowadzona na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego

2. egzekucja administracyjna - prowadzona na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ORGAN EGZEKUCYJNY - organ, któremu na podstawie przepisów prawnych przyznane zostały kompetencje do stosowania środków egzekucyjnych. Celem stosowania tych środków jest zobligowanie zobowiązanego do wykonania przez niego ciążącego na nim obowiązku. Organ może stosować środki charakterze pieniężnym i niepieniężnym. Ustawa także dzieli organy egzekucyjne na organy o charakterze pieniężnym i niepieniężnym.

Do organów egzekucyjnych o charakterze niepieniężnym zaliczamy:

1. Naczelnika Urzędu Skarbowego, który jest uprawniony do stosowania wszystkich środków znajdujących się w katalogu,

2. Dyrektora Izby Celnej,

3. Dyrektora Oddziału ZUS,

4. Dyrektora Rejonowego Oddziału Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Do organów egzekucyjnych o charakterze niepieniężnym zaliczamy:

1. wojewodę,

2. właściwe organy jednostek samorządu terytorialnego, w zakresie wykonywania zadań własnych, zadań zleconych oraz zadań z zakresu administracji rządowej,

3. kierownika wojewódzkiej służby, inspekcji lub straży,

4. policję i jej organy, ABW,

5. straż graniczną,

6. Państwową Inspekcje Pracy.

Charakter pieniężnymają następujące środki egzekucyjne : egzekucja z pieniędzy, wynagrodzenie za pracę, świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego, z rachunków bankowych i innych wierzytelności pieniężnych, z papierów wartościowych, a także z weksli, autorskich praw majątkowych, udziałów w spółce z o.o., innych praw majątkowych oraz z ruchomości i nieruchomości

Charakter niepieniężnymają następujące środki egzekucyjne: grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń oraz przymus bezpośredni.

Osoba zobowiązana tzw. dłużnik to osoba, która w przewidzianym terminie nie wykonała ciążącego na niej obowiązku charakterze pieniężnym lub charakterze niepieniężnym. Może to być zarówno osoba prawna jak i fizyczna lub też jednostka organizacyjna, która nie posiada osobowości prawnej.

Egzekucji nie podlegają: wszystkiesprzęty i urządzania domowe codziennego użytku takie jak szklanki, pościel czy opał, przedmioty niezbędne do podjęcia i wykonywania zawodu, dokumenty osobiste, a także ordery i odznaczenia oraz przedmioty służące do praktyk religijnych.

Zbieg egzekucji

1. zbieg egzekucji administracyjnych- kilka postępowań do tej samej rzeczy wszczętych niezależnie od siebie. Następuje złączenie egzekucji i Naczelnik Urzędu Skarbowego, który jako pierwszy wszczął egzekucję, prowadzi je łącznie.

2. zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej - wobec tej samej rzeczy lub prawa majątkowego. Na wniosek zobowiązanego lub z urzędu wstrzymuje się obydwie egzekucje. Wtedy wszystkie akta przekazuje się do Sądu Rejonowego i sąd w ciągu 14 dni wydaje postanowienie, która z tych egzekucji będzie prowadzona dalej. Albo egz. sądowa obejmie administracyjną albo odwrotnie i jest prowadzona jedna egzekucja.

Postępowanie zabezpieczające ma na celu zabezpieczenie należności pieniężnych lub wykonania obowiązku (charakter niepieniężny). W tym trybie można zająć:

- wynagrodzenie za pracę,

- pieniądze,

- wierzytelność na rachunku bankowym,

a także można:

- ustanowić hipotekę przymusową na nieruchomości,

- zakazać zbywania lub obciążania nieruchomości.