Legenda o świętym Aleksym - treść i historia tekstu nieznanego średniowiecznego autora. 

Legenda o świętym Aleksym - pochodzenie

"Legenda o świętym Aleksym" należy do nurtu literatury hagiograficznej (żywotopisarstwa), czyli tekstów relacjonujących dzieje chrześcijańskich świętych (tak w średniowieczu rozumiano znaczenie słowa legenda). Nie jest więc legendą w znaczeniu opowieści o początkach miast, państw, rodów. 

Pierwotnie "Legenda o świętym Aleksym" powstała w Syrii około V wieku, jej autor pozostaje anonimowy.  Bohaterowi tej opowieści przypisano imię Aleksy dopiero w VIII lub IX w., a do Europy "Legenda o świętym Aleksym" dotarła w wieku X. Na język polski została przetłumaczona w XV w. w formie wierszowanej i  jest zaliczana do zabytków naszego języka.

Legenda o świętym Aleksym - treść

"Legenda o świętym Aleksym" rozpoczyna się inwokacją do Chrystusa, zawierającą prośbę o pomoc w wiernym odtworzeniu dziejów świętego. Główna część "Legendy o świętym Aleksym" opiera się na schemacie charakterystycznym dla średniowiecznej legendy jako gatunku hagiograficznego. Zawiera więc informacje o cudownych narodzinach i beztroskim dzieciństwie świętego, następnie o ślubach złożonych Bogu, czynach wymagających wyrzeczeń, dokonywanych cudach, męczeńskiej śmierci i cudach następujących po niej. 

 "Legenda o świętym Aleksym" relacjonuje, że przyszły święty urodził się w Rzymie w zamożnej rodzinie, był upragnionym i wymodlonym synem Eufamijana i Aglijas. Jako dziecko wyróżniał się pobożnością. Nocą po ślubie z królewną Famijaną zwrócił jej pierścień, uwolnił od przysięgi, a sam złożył śluby Bogu. "Legenda o świętym Aleksym" mówi, że zdecydował się żyć w ascezie. 

Opuścił rodzinne miasto i rozdał majątek. Kiedy modlił się pod kościołem w Laodycei, Matka Boska zeszła z obrazu, rozkazując otworzyć przed nim drzwi świątyni. Chcąc uniknąć sławy po tym niezwykłym wydarzeniu, wrócił do Rzymu i zamieszkał jako żebrak pod schodami swego domu. Legenda podaje , że Aleksy przez 16 lat, znosząc upokorzenia, nie został rozpoznany. 

Czując, ze wkrótce umrze, spisał historię swojego życia. Zgodnie z "Legendą o świętym Aleksym po śmierci w całym Rzymie zaczęły bić dzwony, ciało zmarłego wydzielało zapach uzdrawiający chorych, a list z zaciśniętej dłoni udało się wyjąć tylko jego żonie. "Legenda o świętym Aleksym" prezentuje więc parenetyczny wzorzec świętego-ascety.