Starożytność była to epoka w dziejach ludzkości, która posiadała przemożny wpływ na rozwój naszej europejskiej kultury. Zarówno kult religijny starożytnych Greków, jak też wyrosłe z nich filozofia i teatr (będący dla Greka świętością, której nie mógł zlekceważyć) czy igrzyska olimpijskie, stanowią po dziś dzień dobro kulturalne naszej cywilizacji. Starożytności zawdzięczamy także niektóre gatunki literackie, takie jak epopeja, pieśń czy metrum - heksametr. Również architektura i sztuka posiadały duży wpływ na rozwój tych dziedzin w cywilizacji Europy. Demokracja także jest dziełem Starożytnych Greków.

Tradycje greckie zostały przejęte i nieco zmodyfikowane przez Rzymian, od których Europa przejęła bezpośrednio dobra kulturowe starożytności. Mówi się nawet, że Europa znalazła się pod wpływem kultury łacińskiej, gdyż Rzymianie posługiwali się językiem łacińskim.

Jednym z najistotniejszych, wręcz kanonicznych pism starożytności jest mitologia. Za pomocą mitów ludzie próbowali wyjaśniać zjawiska, od których byli zależni, którym podlegali, a które z kolei rządziły światem. Mity były opowieściami związanym z kultem bóstw i herosów. Dotyczyły sfery religijnej, świętej. Opowieściami mitycznymi zachwycali się ludzie średniowiecz, a zwłaszcza renesansu. Stawały się one motywem przewodnim tekstów pisanych i obrazów. Już w starożytności mity wykorzystywane były jako wątek fabularny. Dobitnym tego przykładem jest IliadaOdyseja Homera. Eposy homeryckie również stały się wzorem dla późniejszych twórców. Fragmenty IliadyOdysei były wykorzystywane w szkołach przez wiele stuleci jako materiały dydaktyczne do nauki języka greckiego. W nauce łaciny najchętniej sięgano po teksty Horacego.

Jak już zostało wspomniane, mity stanowiły coś w rodzaju pierwszej myśli filozoficznej, która próbowała dać odpowiedź na pytania o stworzeniu świata i człowieka. Jednak filozofia zaczęła rozwijać się w Grecji w VIII wieku przed narodzeniem Chrystusa. Pierwszymi myślicielami byli filozofowie jońscy. Poszukiwali oni pierwotnej podstawy bytu, którą nazywali arche. Twierdzili oni, że podstawą bytu są żywioły: woda (Tales z Miletu), bezkres (Anaksymander), powietrze (Anaksymenes), ziemia (Ksenofanes), ogień (Heraklit z Efezu). Myśliciele ci, pochodzili z Jony i dlatego określa się ich w filozofii mianem filozofów jońskich lub filozofów przyrody, gdyż w przyrodzie szukali pierwotnego pierwiastka. Rozkwit filozofii Greckiej przypada na V wiek przed naszą erą. Działali wtedy wybitni filozofowie tacy jak: Demokryt z Abdery - twórca atomistycznej koncepcji świata, Sokrates - twórca intelektualizmu etycznego, Platon - twórca teorii idei, Arystoteles - twórca empiryzmu genetycznego i racjonalizmu metodologicznego, Zenon z Kition - twórca stoicyzmu i Epikur - twórca epikureizmu. Wszystkie te kierunki filozoficzne posiadają swoich zwolenników do dnia dzisiejszego. Myśli te oddziaływały na twórców i artystów przez wieki.

Wymieniony powyżej Arystoteles napisał wiele wspaniałych dzieł. Uważa się go za twórcę fizyki

i metafizyki. Jednakże na świat literatury najbardziej oddziałała jego Poetyka. Zawarł w niej uporządkowane wskazówki, dotyczące zwłaszcza tragedii starożytnej. Jedną z nich jest zasada trzech jedności: czasu, miejsca

i akcji, inną - zasada decorum. Zasady opisane przez Arystotelesa są istotne dla badaczy literatury i teatru do dzisiaj. Jako surowe wytyczne, stosowane w teatrze przetrwały aż do czasów Szekspira, gdyż angielski tragediopisarz odszedł od nich i stworzył nowe zasady, rządzące teatrem.

Wspomnieć jeszcze należy, że starożytni tragediopisarze, tacy jak Ajschylos, Sofokles, Eurypides, czy Seneka nadal są czytani, a ich utwory nie straciły na aktualności i uniwersalnej wymowie.

Do ogromnych osiągnięć starożytnych Greków i Rzymian należy niewątpliwie architektura i sztuka. Nadal wzbudza ona ogromny podziw wśród współczesnych i stanowi inspirację dla twórców już ponad dwa tysiące lat. Do najsłynniejszych rzeźb greckich należy Nike wiążąca sandał, grecki Peplos, czy Nike z Samotraki, Dyskobol czy Afrodyta z Milo. Natomiast do najsłynniejszych zabytków architektonicznych starożytnej Grecji zalicza się między innymi: ateńską Pinakotekę, Paestum - świątynię Posejdona, Pergamon, teatr Dionizosa w Atenach, Tolos w Delfach, Tezejon na agorze ateńskiej.

Do arcydzieł rzymskiej architektury należą zaś: Amfiteatr Koloseum, Akwedukt, Forum Romanum, Circus Maximus oraz łuki triumfalne (Łuk Konstantyna czy też Łuk Tytusa). Sklepienie rzymskiego łuku triumfalnego posiada niezwykle precyzyjne wymiary. Wygięcie łuku ma tak samo idealne proporcje, jak kurze jajo. Świadczy to o niezwykłej precyzji dokładności, z jaką tworzono starożytne budowle.

Jednym z największych osiągnięć starożytnych był sport. Platon, który sam był zapaśnikiem i brał udział w igrzyskach, był autorem teorii o duchu olimpijskim struktury społecznej. Uważał, że sport jest jedyną dziedziną, w której wszystkich obowiązuje na starcie zasada równości. Wszystkie jednostki bowiem rozpoczynają bieg z jednej linii. Była to zasada sprawiedliwości. Oczywiście, olimpiada stanowiła część kultu religijnego, przed którą zawsze składano bogom ofiary ( w szczególności Zeusowi). W igrzyskach nie mogły brać udziału kobiety, nie mogły nawet oglądać zmagań sportowców, gdyż groziło to karą śmierci. W dzisiejszych czasach zasada ta już dawno nie obowiązuje, jednak nadal przestrzegany jest czas rozgrywania igrzysk. Odbywają się one, tak jak za czasów starożytnych - co cztery lata. Poszerzyły się też dziedziny sportowe, w których startują zawodnicy. Dawniej były to między innymi: zapasy, bieg na krótki i długi dystans, wyścigi rydwanów, rzut oszczepem i dyskiem. Jak dawniej zapala się ogień olimpijski. Teoretycznie istnieje prastara święta zasada, że na czas igrzysk powinny ustać wszystkie wojny, walki i konflikty. W starożytnym Rzymie ogromnym zainteresowaniem społeczeństwa cieszyły się walki gladiatorów i wyścigi rydwanów. Nowożytne igrzyska zostały wznowione, w nawiązaniu do starożytnych, z inicjatywy P. de Coubertina w 1896 roku. Do dzisiaj stanowią najważniejsze i najpoważniejsze zawody sportowe na świecie.