Jest to prąd literacki, który został ukształtowany w drugiej połowie wieku dziewiętnastego we Francji. Terminu tego można używać wymiennie z realizmem. Pisarzami, którzy realizowali go w swoich dziełach byli: G. Flaubert, E. i J. Goncourtowie (w powieści zatytułowanej "Herminia Lacerteux" z roku 1864). Za twórcę i teoretyka tego prądu uważa się Émila Zolę ("Le roman expérimental" - "Powieść eksperymentalna" 1880).

Podstawy teoretyczne naturalizmu Zola zamieścił w przedmowie do "Teresy Raquin". Są one następujące:

a) biologizm - jego podstawę stanowi traktowanie społeczeństwa jako żywego organizmu, funkcjonującego w całości, a także świadomość, że człowiek stanowi część natury i musi podporządkować się jej prawom; z biologizmem wiąże się również stworzenie definicji życia ludzkiego jako bezustannej walki o przeżycie, prawa natury to ograniczenie dla człowieka;

b) twórca musi przyjąć stanowisko badawcze, by w sposób jak najbardziej wierny ukazać realia życia, których doświadcza przy pomocy zmysłów, ze wszystkimi szczegółami;

c) pisarz musi być obiektywny, nie może pozwolić sobie na ocenę opisywanej rzeczywistości, ale powinien przyjąć postawę obserwatora, który wiernie oddaje wszystko, co zaobserwował;

d) dla naturalisty nie ma tematów, na które nie można się wypowiedzieć, wszystko może, a nawet powinno stać się przedmiotem zainteresowania sztuki.

Naturalizm na podstawie "Ludzi bezdomnych":

a) opisany naturalstycznie wygląd ubogich:

-"W kącie, pod piecem, siedziało widmo człowiecze, za ręce i nogi przywiązane do haka wystającego z ziemi. Siwe kudły nakrywały głowę i ramiona tej istoty, a jakieś stargane łachmany resztę ciała. Czasem spod oczu ukazywały się straszliwe oczy jak dwa błyskające płomienne miecze, kiedy niekiedy usta ciskały ładunek okropnych wyrazów."

-"W cieniu wysokiego muru fabryki bawiło się stado dzieci. Jedne z nich były mizerne tak bardzo, że dawała się widzieć w tych przeźroczystych twarzach sieć żył błękitnych: inne opaliły na słońcu nie tylko swe buziaki, ręce i szyje, ale także skórę kolan wyłażących obszernymi dziurami. Pośród pełzającej gromady pełzało jakieś małe, rachityczne, ze sromotnie krzywymi nogami i ze śladami ospy na gołych, mizernych gnatach."

b) warunki, w jakich biedni zmuszeni byli żyć:

-"Jedni idą spać pod mosty, na fortyfikacje, do Lasku Bulońskiego, na Vincennes... Inni, którzy mają w kieszeni kilkanaście groszaków, szukają jakiegoś taniego domu noclegowego."

c) pozbawiony emocji, suchy opis martwego człowieka:

-"W drugim pokoju na sofie, która służyła za łoże gościnne, leżał Korzecki w ubraniu, okropną masą krwi do szczętu zwalanym. Głowa jego była roztrzaskana. Na miejscu lewej części czoła i na całym lewym policzku stała kupa krwi stygnącej."