Za twórcę naturalizmu uznaję się Emila Zolę. To wyznaczniki tego kierunku artystycznego :

  • literatura powinna odzwierciedlać rzeczywistość w sposób precyzyjny i detaliczny, zmierzać do osiągnięcia efektu fotograficznej wierności
  • literatura może podejmować każde tematy, nawet te najbardziej kontrowersyjne
  • najważniejszym kryterium dla pisarza staje się prawda, rzeczywistość powinna być ukazana jak najbardziej obiektywnie

Te rygorystyczne wymogi naturalizmu sprawiły, że jego konsekwentna realizacja na gruncie literatury zdarzała się bardzo rzadko. Jednak założenia tego kierunku ubogacały rozmaite techniki pisarskie i stosowane były przez różne koncepcje literatury. Naukowy charakter naturalizmu odpowiadał twórcom pozytywistycznym. Moderniści widzieli w nim szanse na stworzenie moralnego szoku mieszczańskich odbiorców poprzez wykorzystywanie tematów będących wcześniej rzadko stosowanych z różnych przyczyn.

Metody naturalistyczne służyły osiągnięciu różnych efektów w literaturze, co obrazuje twórczość Stefana Żeromskiego i Władysława Reymonta.

Bohaterowie stworzeni przez Żeromskiego kształtowała głównie kultura narodowej tradycji a nie natura, co zdecydowanie nie wiązało jego dzieł z kierunkiem naturalizmu. Jednak artysta często wykorzystywał metody naturalistyczne przy kreowaniu opisów i nie powstrzymywał się przed ukazywaniem szokujących detali. Był swoistym badaczem, którzy analizując dane zjawisko , eksponował jego okrucieństwo. Np. w utworze "Rozdziobią nas kruki , wrony..." pokazał jak drapieżne ptactwo atakuje konia i człowieka, czy tez w "przedwiośniu" pokazując obrazy z czasów rewolucji.

Naturalizm przejawia się też w jego twórczości poprzez sięganie do przykrych tematów ze sfery obyczajowej (np. "Dzieje grzechu") czy przy okazji ukazywania historii Polski , jak to czyni w "O żołnierzu, tułaczu").

Naturalizm w jego dziełach miał zatem zadanie zwiększenia przekonania do utworów, które demaskowały najbardziej przykre problemy społeczne i narodowe. Zyskiwały one wtedy charakter moralizatorsko - dydaktyczny, zgodny z wyznacznikami naturalizmu.

Stanisław Reymont bardzie konsekwentnie wykorzystywał poglądy Emila Zoli. Bohater jego powieści jest połączony bezpośrednio z naturą, a jego życie determinują podstawowe popędy i instynkty. Egzystencja ludzi ukazanych w "Chłopach" jest zgodna z rytmem pór roku a zmiany w przyrodzie oddziaływały na ich rodzaje prac i sposoby życia. Ich działania miały przede wszystkim zapewnić im zaspokajanie potrzeb biologicznych oraz żądzy posiadania, były więc walką o byt. Zgodnie z koncepcjami naturalistycznymi , bohaterowie Reymonta byli tacy jakimi uformowało ich środowisko i możliwości.

Stosuje tez pisarz naturalistyczne metody opisu, np. scena , w której Kuba odcina sobie nogę ,jest bardzo ekspresyjna i jednocześnie mówi w sposób obiektywny o prawdzie życia tamtych ludzi. Dzieła Reymonta zamieniały zatem naturalizm w światopogląd , wedle którego to biologia powiązana z cywilizacją i kulturą determinuje człowieka i jego działania. Był to krok w kierunku eksponowania roli erotyzmu w życiu ludzi, co wtedy było jeszcze tematem zakazanym.

Jak się więc okazuje ,naturalizm w przypadku Żeromskiego ,był metodą pomocną przy tworzeniu dzieła , natomiast w twórczości Reymonta, sposobem na uzasadnianie prawideł rządzących światem.