"Zbrodnia i kara" pióra Fiodora Dostojewskiego jest doskonałym studium upadku moralnego i zbrodni. W swej powieści ukazuje on wszystkie aspekty zbrodni przeciwko moralności i prawu. Na pierwszy plan wysuwa się główny wątek powieści - okrutny mord popełnione przez 23-tetniego Raskolnikowa, jednak obok pojawia się wiele innych mniejszych lub większych zbrodni.

Raskolnikow mimo, że zmuszony do życia w skrajnej biedzie był człowiekiem o wyjątkowej wrażliwości. Co dzień obserwował upodlenie ludzi ze swego środowiska, aż poczuł potrzebę zrobienia czegoś, aby ten stan zmienić. Wybrał jednak najgorszą z możliwych dróg - postanowił zamordować Lichwiarkę, która wykorzystywała ubóstwo i złą sytuację materialną innych ludzi. Raskolnikow przygotował doskonały wręcz plan zbrodni, był do niej przygotowany. Na miejscu okazuje się, że musi dokonać podwójnego mordu - zabija również siostrę Lichwiarki. Opis zbrodni przez niego dokonanej jest wyjątkowo przerażający, również dzięki przedstawieniu uczuć i myśli mordercy - strachu i podniecenia. Dostojewski stworzył doskonałe studium psychologiczne mordercy opisując również jego stan po dokonaniu mordu. Raskolnikow bowiem zaczyna odczuwać wyjątkowo boleśnie wyrzuty sumienia, które przeradzają się w chorobową psychozę. Przestał odczuwać więź ze społeczeństwem, czuł się wyobcowany i nie potrafił znieść niczyjej obecności. Z ogromną pomocą przychodzi mu Sonia, która sprowadza go wreszcie na właściwą drogę i dzięki niej zdaje sobie sprawę ze zła jakiego się dopuścił.

Arkadiusz Swidrygajłow inny bohater powieści stanowi dokładne przeciwieństwo Raskolnikowa. Świadomie wybiera drogę zła i zbrodni, która w tym przypadku dokonywana jest z niskich pobudek. Jest znudzony życiem, wciąż szuka dodatkowych podniet. Próbuje uwieść Dunię, ponosi odpowiedzialność za śmierć żony i samobójstwa głuchoniemej dziewczynki, którą znieważył, oraz śmierci służącego Filipa, ponadto z wygody nie chciał podjąć się opieki nad sierotami po Marmieładowych. Był człowiekiem rozpustnym i zgorzkniałym, zna życie od najgorszej strony, nic nie może go zdziwić. Pustka duchowa, która była wynikiem zagłębianiu się w zbrodni i brudzie życia powoduje samobójczą śmierć.

Alkoholik Marmieładow sam siebie określał mianem złego człowieka. Aby zaspokoić alkoholowy głód wyprzedawał z domu wszystko, nie tylko był w stanie odjąć rodzinie od ust ostatnią kromkę chleba, ale dopuścił się jeszcze straszliwszego czynu - zmusił swoją córkę do uprawiania prostytucji. Zabijał więc nie tylko siebie niszcząc organizm alkoholem, ale również zmusił córkę do duchowego i moralnego upadku. Mimo, iż los postawił przed nim szansę wyjścia z nałogu on z niej nie skorzystał, wybrał życie w ciągłej pogoni za alkoholem.

Wspomniana wyżej Sonia - ta sama wrażliwa i mocno wierząca Sonia, która pomogła Raskolnikowowi, zmuszona jest do popełniania zbrodni. Nędza rodziny zmusiła ją do sprzedawania swego ciała za marne grosze. Mimo zejścia na złą drogę i życia w grzechu nie odrzuciła Boga, żyła wierząc w jego wielką dobroć i miłosierdzie.

Dostojewski w swej powieści tworzy obraz ludzi żyjących w nędzy i upodleniu, ich zróżnicowane postawy i reakcje na swój los. Utwór stanowi doskonałe studium ludzkiej psychiki wraz z jej ciemną stroną.