Adam Mickiewicz, urodzony 24 grudnia 1798 w Zaosiu koło Nowogródka, wychowany został w rodzinie drobnoszlacheckiej w atmosferze prawdziwe miłości i szacunku. Ojciec z wykształcenia był adwokatem, matka natomiast zajmowała się prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci. W swoim rodzinnym mieście, przyszły poeta ukończył szkołę prowadzoną przez ojców dominikanów, a następnie w 1815 roku wstąpił na Uniwersytet Wileński, gdzie najpierw studiował na Wydziale Matematyczno - Fizycznym, a później przeniósł się na Wydział Literatury i Sztuki. Tutaj jest uczniem takich osobistości jak Joachim Lelewel czy Borowski (Lelewelowi dedykuje wiersz "Do Joachima Lelewela" wydany w roku 1822). W 1817 roku zakłada wraz z przyjaciółmi ( m.in. Tomaszem Zanem i Janem Czeczotem) tajną organizację skupiającą studentów. Jest nią Towarzystwo Filomatów ( powstały również inne: związek Przyjaciół, Koło Promienistych - w 1820 roku na jego miejsce powstało Towarzystwo Filaretów), mające na początku charakter samokształceniowy. Nieco później ustawy filomatów zmieniały się i wysuwały coraz śmielsze hasła związane zarówno ze sferą polityczną jak i społeczną. Pracę wszystkich członków organizacji cechowała swoista powaga, ale nie zabrakło również wesołości i humoru. Filomatów łączyły nie tylko wspólne poglądy, lecz również szczera przyjaźń. W tym okresie powstaje znana "Oda do młodości" i "Pieśń filaretów" zatopione jeszcze nieco w ideologii oświeceniowej, aczkolwiek hasła jakie się tu pojawiają zgodne są już z romantycznymi poglądami (głos młodości wzywa do realizacji szczytnych i trudnych celów).

Bardzo ważnym etapem w życiu Mickiewicza jest rok 1818. Wtedy to na wakacjach spędzonych w Tuhanowiczach poznaje miłość swojego życia - Marylę Wereszczakównę. Małżeńskie plany kończą się jednak niepowodzeniem, głównie za sprawą rodziców, którzy nie godzą się na to, aby panna z zamożnego domu wiązała się z biednym studentem i wydają ją za Wawrzyńca Puttkamera - bogatego ziemianina. Wydarzenie to ma bardzo duży wpływ na dalszą twórczość poety. Maryli dedykuje zresztą bardzo dużo swoich wierszy, w których wyidealizowany obraz kobiety staje się punktem wyjścia wszelkich rozważań.

Rok po bardzo bolesnym doświadczeniu Mickiewicz wyjeżdża do Kowna, gdzie obejmuje posadę nauczyciela. Praca ta jednak nie daje mu należytej satysfakcji. Podejmuje ją tylko po to, aby spłacić dług wobec uniwersytetu, którego był stypendystą. Za wszelką cenę próbuje wydostać się z Kowna i stara się o uzyskanie stanowiska profesora literatury w Liceum Krzemienieckim w Warszawie. W tym czasie umiera także matka Mickiewicza, co bardzo wpływa na jego samopoczucie.

Przełomem, a zarazem początkiem dalszej kariery stało się opublikowanie w 1822 tomiku poezji "Ballady i romanse" . Wiersze te stanowiły połączenie nowatorstwa artystycznego z postępowością poglądów poety. Mickiewicz sięgnął tutaj po temat do motywów ludowych. Uwagę zwraca także natura i język, który wniósł do literatury nowe wartości artystyczne. Pojawiły się tutaj wyrażenia pospolite, regionalne, wzięte z mowy potocznej. To, co stworzył było czy wyjątkowym w naszej literaturze. Historia Świtezi, opowieść o strzelcu uwiedzionym przez rusałkę, żartobliwa powiastka o pani Twardowskiej i przejmująca w swojej wymowie ballada o rybce - wszystko to zaczerpnął poeta z tradycji ludowej.

W drugim tomie poezji z 1823 znalazła się "Grażyna" - poemat epicki napisany według wymagań stylu klasycznego, jednak odznaczający się już nowymi cechami zbliżającymi go do powieści poetyckiej oraz "Dziady" wileńsko - kowieńskie, w których obrzęd poświęcony duchom zmarłych przodków, posłużył poecie za tło do wypowiedzenia poglądów ogólniejszych o charakterze moralnym. W tym samym czasie carskie władze odkryły potajemne organizacje, co pociągnęło za sobą groźne konsekwencje. W wyniku śledztwa, którym kierował senator Novosilcow, bliski współpracownik księcia Konstantego, nastąpiły liczne aresztowania. W celi klasztoru bazylianów zamienionego na więzienie Mickiewicz przebywał sześć miesięcy, po czym dzięki osobistemu poręczeniu Lelewela wyszedł na wolność. W sierpniu 1824 roku ogłoszono ostateczny wyrok nakazujący opuszczenie kraju i udanie się do Rosji - poeta opuścił na zawsze Wilno. Wyjechał w towarzystwie Jana Sobolewskiego i udał się w kierunku Petersburga. Tam też zaprzyjaźnił się z poetami rosyjskimi, w późniejszym czasie uczestnikami powstania dekabrystów. Najwybitniejszym z nich był Konrad Rylejew, z którym zresztą Mickiewicz zaprzyjaźnił się. Pobyt w Petersburgu trwał niespełna trzy miesiące.

Po opuszczeniu stolicy Mickiewicz znalazł się wraz z towarzyszami w Odessie. Była to połowa lutego 1825 roku. Pobyt ten trwał około 9 miesięcy, podczas których najważniejszym okresem była prawie dwumiesięczna podróż w góry Półwyspu Krymskiego, odbyta w towarzystwie małżeństwa Sobańskich, Henryka Rzewuskiego (brata Karoliny Sobańskiej), generała Witta (dowódca odeskiego okrętu wojennego) i Boszniaka (przyrodnik i powieściopisarz). Pamiątką tej wycieczki stały się "Sonety Krymskie" łączące w sobie prawdę, siłę, żywiołowość i bogactwo obrazów z żelazną dyscypliną w stosunku do dobrowolnie przyjętych przez poetę praw.

Kolejnym miejscem obranym przez Mickiewicza jest Moskwa, gdzie objął on posadę etatowego urzędnika w kancelarii gubernatora ks. Golicyna. Gubernator był nie tylko liberałem, ale także miłośnikiem literatury pięknej. Mickiewicza darzył szczególną sympatią i to dzięki niemu miał poeta czas na pisanie wierszy i utrzymywanie towarzyskich stosunków z inteligencja rosyjską. W grudniu 1825 dekabryści ponieśli ostateczną klęskę, która dla poety była wielkim ciosem, jednak nie doprowadziła do całkowitego załamania się.

W Moskwie Mickiewicz poznaje duże grono miejscowych pisarzy. Znalazł się wśród nich również jeden z najwybitniejszych poetów - romantyków - Aleksander Puszkin, którego Adam nie tylko podziwiał, ale także darzył go szczególną sympatią. Spotykali się dość często zarówno w Moskwie jak i w Petersburgu.

Największym dziełem, które powstało w czasie pobytu Mickiewicza w Rosji był "Konrad Wallenrod", ogłoszony drukiem w Petersburgu w roku 1828. Tutaj, autor pisząc o beznadziejnej sytuacji Litwy nękanej przez zaciekłego krzyżackiego wroga, nasuwał polskiemu czytelnikowi myśl o Polsce ujarzmionej przez zaborców, ich despotyzmie i o wynarodowieniu grożącym Polakom.

Po wyjeździe z Rosji Mickiewicz znalazł się w Berlinie, a następnie udał się do Drezna, Pragi i Włoch, które były okresem względnego spokoju. Tutaj podziwiał uroki osobliwego miejsca i toczony był przyjaciółmi, którzy wprowadzili go w kręgi życia towarzyskiego.

W skrócie:

  • 24 grudnia 1798 - narodziny (Zaosie koło Nowogródka)
  • 1815 - studia na Uniwersytecie Wileńskim
  • 1819 - 1823 - posada nauczyciela w Kownie

Twórczość tego okresu:

  • 1820 - "Oda do młodości"
  • 1823 - "Grażyna"
  • 1823 - "Dziady" wileńsko - kowieńskie

Rosja:

  • 1823 - wyjazd w głąb Rosji
  • 1825 - podróż do Odessy i na Krym (powstają "Sonety krymskie")
  • 1828 - "Konrad Wallenrod"