W Polsce Ludowej wielkie znaczenie miała kultura jeżeli chodzi o walkę o zachowanie narodowej tożsamości. Czas powojenny, zaczynając od 1945 roku przyniósł bardzo głębokie zmiany w oświacie i świadomości polskiego społeczeństwa. Dotyczyło to ogromnych strat wojennych, które dotknęły nasz kraj. Komunistyczny rząd nałożył duży nacisk na rozwój oświaty oraz likwidację analfabetyzmu. Tych zmian w kulturalnej polityce dokonywał nieustannie rozrastający się biurokratyczny aparat państwa. W roku 1945 został utworzony Komitet Kultury RM, a także wojewódzkie kulturalne rady. Ich głównym instrument była cenzura, która skoncentrowana została w Głównym Urzędzie Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. W roku 1947 we Wrocławiu rozgłośnia radiowa nadała wypowiedź Bolesława Biureta, która dotyczyła ofensywy władz w zakresie kultury. Tacy działacze jak Włodzimierz Sokowski, Stefan Żółkiewski oraz inni tłumaczyć zaczęli założenia oraz zasady socjalistycznego realizmu, który obowiązywał również w ZSRR. Zaczęto wówczas manipulować kulturalnym życiem oraz zmieniać założenia według wzorów z ZSRR. Były organizowane liczne festiwale, konkursy, artyści jednak nie mogli podejmować sami decyzji, tylko musieli się podporządkować nowym warunkom. Wszystkie artystyczne programy oraz programy szkolne czy akademickie, naukowe nasycone były marksizmem oraz leninizmem. Akcja prowadząca do ogłupienia społeczeństwa marksistowskimi teoriami nabierała teraz coraz większego rozmachy. Dlatego się to udawało, bowiem podczas wojny zginęło prawie 30% nauczycieli, wiele tysięcy szkolnych budynków zostało zniszczonych. Szkolnictwo zostało bardzo okaleczone, gdyż brakowało wyszkolonej nauczycielskiej kadry. Wielu z uczących nauczycieli nie miało wystarczających kwalifikacji. Ale co roku poziom nauczania ulegał poprawie. Bardzo rozwinięto system zawodowych szkół. Organizowano także dokształcania dla osób dorosłych. W roku 1948 Stanisław Sknewski minister oświaty stworzył reformę szkolnego programu. Do każdego z przedmiotów oraz podręczników zostały wprowadzone zasady materializmu oraz marksizmu. Powołano do życia Radę Główną Szkolnictwa Wyższego aby kontrolowała uczelnie akademickie. Liczni profesorowie, którzy nie zamierzali się zgodzić z nowymi programami nauczania byli usuwani z uczelni. Uczelniami odtąd rządziły partyjne komitety. Brakowało coraz bardziej książek a także materiałów naukowych. W większości zostały one zniszczone podczas wojny, wiele też z nich uległo spaleniu. Niektóre też zagrabili hitlerowcy. W latach pięćdziesiątych rozpoczął się w Polsce ruch wydawniczy. Liczne wydawnictwa pozostawały w prywatnych rękach, jednak komunistyczne władze zlikwidowały większą część tych wydawnictw. Państwowymi wydawnictwami były: "Książka i Wiedza" oraz "Czytelnik". Rozpoczęto wydawanie tygodników, czasopism, gazet partyjnych, takich jak: "Trybuna Ludu", "Życie Warszawy" - znajdowały się w nich propagandowe, komunistyczne hasła i pospolite kłamstwa. Pomimo wszystko kultura Polski przeżywała okres ożywienia. We władzach Związku Literatów Polskich byli tacy wybitni pisarze i poeci, jak: Jan Parandowski, Jarosław Iwaszkiewicz, Czesław Miłosz. Wówczas wydano wiele utworów dotyczących wojny i okupacji. Wielkim talentem w tym czasie zabłysnął Tadeusz Borowski w swoich opowiadaniach okupacyjnych pt. "Pożegnanie z Marią", oraz Zofia Nałkowska w "Medalionach", gdzie ukazywała piekielne obrazy z obozów koncentracyjnych. Także sztuka teatralna posiadała komunistyczne podłoże. Coraz częściej teraz przedstawiano rosyjską sztukę. Jako przykład tego może posłużyć polska kinematografia, w której często dominowały radzieckie filmy o tematyce wojennej. Ogromny nacisk na komunistyczną propagandę w Polsce kładł Józef Stalin. Surowo on karał swoich wrogów. W owym czasie coraz mocniej nawarstwiał się kult dla "Nauczyciela Narodów" jakim go wtedy nazywano. W szkołach, biurach, fabrykach wisiały na ścianach portrety władców radzieckich przede wszystkim Stalina. Tworzono i śpiewano pieśni na jego temat, stawiano mu pomniki. Uważano go za najwyższy na świecie rozum. Nawet konstytucja polska z roku 1952 miała stalinowskie walory. Terror stalinowski osłabił rozwój polskiej kultury i był przejawem nowej władzy. W wyniku tego dochodziło do poważnego niszczenia podstawy społecznego życia. W roku 1953 wielki wódz Józef Stalin zakończył swoje życie. Jednak komuniści nadal propagowali nauki stalinowskie. Przeciw ograniczeniu kościelnych praw wystąpili księża i biskupi polscy, którzy nie zgadzali się z komunistycznym terrorem. W roku 1953 aresztowano prymasa Stefana Wyszyńskiego oraz kilku biskupów. Polskie społeczeństwo ogarnęło wielkie oburzenie, ale było ono też dumne, iż kardynał Wyszyński nie uległ komunistycznemu systemowi. W sześćdziesiątych latach nastąpił wzrost ówczesnego poziomu wykształcenia na terenie Polski. Bardzo wielu Polaków posiadało wykształcenie wyższe. Wzrosła też znacznie ilość szkół podstawowych a także nauczycieli. W podstawowych szkołach wznowiono nauczenie lekcji religii. Wzrastały również nakłady książek oraz gazet. Zaczęły się pojawiać literackie pisma takie jak "Dialog", "Współczesność" i "Życie Literackie", zaś w kulturze literackiej krytyki rozsławili się Kazimierz Wyka, Antoni Słonimski i Kazimiera Iłłakowiczówna. Wielu też polskich pisarzy rozsławiło w tym czasie polską kulturę (np. Wiesława Szymborska, Stanisław Grochowisk, Roman Bratny, Tadeusz Kubiak). W 70- tych latach nastąpił gwałtowny rozwój nauk ścisłych takich jak: chemia, matematyka, fizyka. Naukowe osiągnięcia mieli też polscy biolodzy np. Jerzy Koworowski, Kazimierz Demel. Nastąpił rozkwit wśród nauk medycznych. Trzeba też wspomnieć twórcę szczepionki przeciwko gronkowcowi - Tadeusza Lechowicza. Polska kultura rozwijała się również na emigracji pośród tamtejszej polonii (np. Czesław Miłosz - wybitny pisarz tamtego pokolenia). Również polskie kino zaczęło się odradzać z kryzysu. Reżyserzy i artyści polscy zaczęli się cieszyć ogromną popularnością, także to dotyczyło wielkich polskich kompozytorów. Zasada priorytetu godności i prawdy, nie zaś przemocy leżała u podstaw moralnego odrodzenia, jakie w siedemdziesiątych oraz osiemdziesiątych latach zaczęło coraz bardziej ogarniać szerokie społeczne kręgi. W osiemdziesiątych latach sytuacja w dziedzinie szkolnictwie znacznie się pogorszyła na skutek wprowadzenia stanu wojennego. Karnie zostali usunięci liczni nauczyciele, jacy się sprzeciwili rządowemu systemowi. Zmniejszeniu uległa również liczba tytułów czasopism i książek. Na emigracji Czesław Miłosz w roku 1980 otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Lata osiemdziesiąte w naszym państwie przyniosły bojkot władzy. Utworzono wówczas związek "Solidarność", na czele którego stanął elektryk z gdańskiej stoczni Lech Wałęsa. Na skutek społecznego niezadowolenia nastąpił znaczny upadek rządu Wojciecha Jaruzelskiego, zaś miejsce jego zajął Tadeusz Mazowiecki. Powstał wówczas rząd nie komunistyczny, na czele z premierem Mazowieckim.