Plan Trzyletni, a właściwie Trzyletni Plan Odbudowy Gospodarki, to realizowany w latach 1947 - 1949 plan gospodarczy przygotowany po II wojnie światowej przez związany z PPS i kierowany przez Czesława Bobrowskiego Centralny Urząd Planowania. W wyniku wyzwolenia Polski spod okupacji hitlerowskiej przez wojska radzieckie znalazła się ona w strefie wpływów przypadającej Stalinowi. W związku z tym poza narzuceniem określonych sowieckich rozwiązań politycznych po II wojnie światowej narzucono Polsce i stopniowo wprowadzano system gospodarczy wzorowany na rozwiązaniach sowieckich. Główną jego cechą było podporządkowanie gospodarki celom politycznym. Proces ten zapoczątkowała nacjonalizacja różnego rodzaju przedsiębiorstw oraz wprowadzenie monopolu państwowego w handlu zagranicznym. Równocześnie, w celu pozyskania przychylności chłopów dla przemian ustrojowych i politycznych, przeprowadzono reformę rolną. Do 1949, w okresie odbudowy, pozwolono na działanie sektora prywatnego w przemyśle, usługach i handlu, ograniczając jednocześnie rozmiary przedsiębiorstw prywatnych (do 50 zatrudnionych). Celem planu trzyletniego była zatem odbudowa polskiej gospodarki po ze zniszczeń wojennych oraz rozpoczęcie procesu przekształcania gospodarki polskiej na wzór radziecki. Uchwała sejmu, która zatwierdziła realizację planu wskazała na jego najważniejsze cele. Wśród nich wymieniono: odbudowę zniszczeń wojennych i wyrównanie strat, integracja "ziem odzyskanych", zagospodarowanie i ekonomiczne wykorzystanie całego wybrzeża, wzrost wydajności i zwiększenie produkcji, wzmocnienie pozycji państwa w gospodarce międzynarodowej. Plan przewidywał równoprawną rolę gospodarce trzech sektorów: państwowego, spółdzielczego i prywatnego. Szczególnie obciążony był sektor prywatny, na którego barki spadły wysokie podatki oraz dostawy obowiązkowe.

Problemy w odbudowie przemysłu na "ziemiach odzyskanych" związane były z ewakuacją całych przedsiębiorstw przemysłowych i parku maszynowego przez wycofujących się Niemców oraz z rabunkową eksploatacją tych ziem przez oddziały radzieckie, przed przekazaniem ich Polsce. W sferze edukacji zadaniem planu była walka z analfabetyzmem, szerzenie nauczania w zakresie podstawowym i budowa szkół.

Specyficzną polityką motywacji pracowników do większej wydajności pracy było wprowadzenie przez władze komunistyczne współzawodnictwa w pracy oraz propaganda przodowników pracy, którzy w największym stopniu realizowali określone przez państwa normy, często znacznie je przekraczając. Do najsłynniejszych z przodowników polskich należał Wincenty Pstrowski, który pracował w kopalni "Jadwiga".

Plan trzyletni jest uznawany za jedyny skuteczny plan gospodarczy w historii PRL: dzięki niemu w dużej mierze odbudowano gospodarkę ze zniszczeń wojennych.