Powstanie Warszawskie – data wybuchu

Powstanie rozpoczęło się 1 sierpnia 1944 r. o 17.00, tzw. godzinie „W”, na mocy rozkazu dowódcy Armii Krajowej, gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora”. Powstanie, planowane na kilka dni trwało 63 dni i upadło 3 października.

Powstanie Warszawskie - straty 

W jego wyniku zginęło od 16 tys. do 18 tys. żołnierzy AK i od 150 tys. do 180 tys. cywilów. Po kapitulacji Warszawa została doszczętnie zniszczona przez Niemców. Ocalałych mieszkańców stolicy wygnali oni z miasta.

Powstanie Warszawskie – przyczyny

Powstanie miało doprowadzić do wyzwolenia stolicy spod niemieckiej okupacji przed wkroczeniem do niej Armii Czerwonej. Armia Krajowa i władze Polskiego Państwa Podziemnego planowały ujawnić się i wystąpić wobec utworzonego w Lublinie i zależnego od woli Stalina Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego jako jedyna legalna władza niepodległej Rzeczypospolitej.

Powstanie Warszawskie – żołnierze AK

W dniu wybuchu powstania warszawskiego Okręg Warszawa AK i Kedyw (Kierownictwo Dywersji Komendy Głównej AK) miał ponad 40 tys. żołnierzy, a łącznie z siłami porządkowymi AK – 58 tys. Zbrojnie przeciwko okupantom wystąpiło od 25 tys. do 37 tys. osób, ponieważ nie wszyscy dotarli do punktów zbornych na czas oraz nie pobrali ze skrytek i magazynów broń. Do powstania ciągle wstępowali nowi ochotnicy. Można mówić, że ogółem było ponad 48 tysięcy żołnierze powstania warszawskiego.

Powstanie Warszawskie – żołnierze innych formacji

Do powstania dołączyli również członkowie innych niepodległościowych formacji zbrojnych, m.in. Polskiej Armii Ludowej, Narodowych Sił Zbrojnych oraz nieliczni pozostali przy życiu po powstaniu w getcie warszawskim bojowcy Żydowskiej Organizacji Bojowej. Na czas powstania dowództwu AK podporządkowały się Oddziały Wojskowe Korpusu Bezpieczeństwa, Oddziały Wojskowe Pogotowia Polskich Socjalistów oraz dwa bataliony Narodowej Organizacji Wojskowej. W powstaniu warszawskim walczyło również ponad 1600 żołnierzy Armii Ludowej oraz wielu policjantów granatowych.

Powstanie Warszawskie – cudzoziemcy

Do walki z niemieckim okupantem przyłączyło się kilkuset obcokrajowców i w powstaniu walczyli przedstawiciele ponad 20 narodowości – ogółem 200–300 osób. Byli wśród nich: Węgrzy, Słowacy, Gruzini, Francuzi, Belgowie, Holendrzy, Grecy, Brytyjczycy, Włosi, Ormianie, Rosjanie, a także pojedynczy przedstawiciele innych narodów: Azer, Czech, Ukrainiec, Rumun, Australijczyk i Nigeryjczyk.

Powstanie Warszawskie – uzbrojenie i mundury

W dniu wybuchu powstania warszawskiego żołnierze mieli tylko 2500 pistoletów, 1475 karabinów, 420 pistoletów maszynowych, 94 ręczne karabiny maszynowe, 20 ciężkich karabinów maszynowych. Była także broń produkowana przez AK we własnym zakresie: miotacze ognia, butelki zapalające, pistolety „błyskawice”, granaty. Broń i amunicję zdobywano na przeciwniku albo docierała dzięki alianckim zrzutom. Jednak wobec ataków Luftwaffe i artylerii Wehrmachtu powstańcy byli bezbronni.

Żołnierze AK nie mieli jednolitych mundurów, walczyli w ubraniach cywilnych lub zdobycznych mundurach niemieckich. Zewnętrznie od wrogów odróżniały ich biało-czerwone opaski, orzełki na czapkach, obszycia na kołnierzu..

Powstanie Warszawskie – działania Niemców

Hitler na wieść o wybuchu powstania wydał rozkazu rozpoczęcia dywanowych nalotów na Warszawę. Luftwaffe miała „zrównać Warszawę z ziemią” i stłumić powstanie. Ponieważ w mieście zostało odciętych wiele niemieckich urzędów oraz jednostek wojskowych i policyjnych, Hitler powierzył zadanie zorganizowania odsieczy dla garnizonu warszawskiego Reichsfuererowi-SS Heinrichowi Himmlerowi oraz szefowi sztabu generalnego Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych, generałowi Heinzowi Guderianowi, którym rozkazał i wymordować wszystkich mieszkańców stolicy Polski. 

Z odsieczą Niemcom w Warszawie skierowano oddziały stanowiące zbieraninę różnych jednostek policyjnych, szkolnych i pomocniczych, natomiast pełnowartościowe związki taktyczne pozostały na froncie walki z Armią Czerwoną. W skład „sił odsieczy” weszły m.in.: naprędce zorganizowana grupa policyjna z Kraju Warty, dowodzona przez SS-Gruppenführera Heinza Reinefartha; pułk SS „Dirlewanger”, złożony z niemieckich kryminalistów zwolnionych z więzień i obozów koncentracyjnych; kolaboracyjna brygada SS RONA; 608. pułk ochronny, a także bataliony azerbejdżańskie.

Powstanie Warszawskie – znaczenie

Choć pod względem militarnym powstanie zakończyło się klęską, to pod względem politycznym miało wielkie znaczenie, bo Polacy zademonstrowali dążenie do odzyskania i utrzymania niepodległości. Powstanie Warszawskie sprawiło, że państwo polskie, mimo że zniewolone i satelickie, zachowało swoją odrębność. Powstanie nie miało jednak wielkiego wpływu na upadek Hitlera – ostatecznie III Rzeszę zniszczyli ZSRR i siły alianckie.

 

Źródło:

onet.pl