Cezaropapizm (cezaryzm) oznacza skupienie władzy kościelnej i świeckiej w jednych rękach. Cezaropapizm jako doktryna oznacza zwierzchność władzy świeckiej nad władzą kościelną, a tym samym możliwość ingerencji w sprawy wyznaniowe.

 Początków cezaropapizmu należy upatrywać w edykcie mediolańskim z 313 r., który głosił swobodę religijną na terenie Cesarstwa Rzymskiego. W 380 r. Teodozjusz Wielki ustanowił chrześcijaństwo religią oficjalną. Cesarz rozstrzygał spory dogmatyczne, brał udział w obsadzaniu stanowisk kościelnych, karał heretyków. 

W Cesarstwie Bizantyjskim cesarze byli stawiani na równi z apostołami. W państwie Karolingów Kościół stał się w zasadzie instytucją państwową, zwłaszcza za czasów Karola Wielkiego.  Z czasem dominacja władców świeckich nad Kościołem słabła. 

Wzmocnienie papiestwa za czasów Grzegorza VII doprowadziło do zatargu papiestwa z cesarzem, nazywanego sporem o inwestyturę. W 1122 r. na mocy konkordatu wormackiego Kościół uzyskał pełną niezależność od cesarskiej władzy świeckiej. Potwierdziła to Złota Bulla z Egeru wydana w 1213 r. przez cesarza Fryderyka II.

W późniejszych czasach zwierzchnictwo władcy świeckiego nad Kościołem utrwaliło się w wyznaniach protestanckich. Przykładem może tu być augsburski pokój religijny z 1555 r., którego postanowienia dawały pełną samodzielność książąt niemieckich w zakresie wyznania w swoich krajach (zasada cuius regio, eius religio). 

W Anglii Henryk VIII Tudor w latach 20-tych i 30-tych XVI wieku doprowadził do powstania kościoła anglikańskiego niezależnego od papieża i Watykanu, ale podporządkowanego królowi.

Z kolei we Francji w okresie Oświecenia cezaropapizm przybrał postać gallikanizmu, a na terenie Austro-Węgier józefinizmu. Powstanie kościołów państwowych było tendencją monarchii absolutnych tego okresu.