Celuloza biochemiczna, czyli błonnik jest polisacharydem (wielocukrem) utworzonym z kilku- do kilkudziesięciu tysięcy jednostek glukozy. Jest głównym budulcem strukturalnym roślin, buduje o odpowiednim kształcie i sztywności ich ściany komórkowe. Błonnik nie rozpuszcza się w większości rozpuszczalników organicznych, ale z łatwością roztwarza się w stężonym kwasie octowym i wodorotlenku sodu. Jest bardzo aktywny chemicznie. Celuloza jest bardzo cennym surowcem. Stosuje się ją w trzech postaciach: nieprzetworzonej - drewno, włókna przemysłowe, przetworzonej mechanicznie jako składnik papieru, tektury czy pergaminu oraz przetworzonej chemicznie - celofan, włókno wiskozowe.

Celuloza stosowana jest w produkcji:

  • Celuloidu - jest najstarszym termoplastycznym tworzywem sztucznym. Celuloid to mieszanina azotanu celulozy (o zawartości azotu 10-11,5%) oraz kamfory. Kamfora stanowi blisko 40% tej mieszaniny i pełni funkcję zmiękczacza. Celuloid ma także w swoim składzie barwniki oraz wypełniacze. Celuloid jest tworzywem łatwopalnym, nieodpornym na działanie czynników chemicznych, temperatury i światła, ale odpornym na uderzenia. Celuloid najczęściej jest wykorzystywany do wyrobu zabawek, skali przyrządów pomiarowych, akcesoriów kreślarskich, galanterii oraz szkła bezodpryskowego. Swego czasu celuloid był materiałem użytecznym w produkcji taśmy filmowej.
  • Papieru - jest cienkim i płaskim tworzywem uformowanym w arkusz lub wstęgę. Papier powstaje w trakcie sprasowania włókien, które są splątane i chaotycznie ułożone. Do produkcji papieru stosuje się włókna pochodzenia naturalnego, przede wszystkim włókna celulozowe. Pozyskuje się je m.in. z drewna drzew liściastych, iglastych, lnu, konopi lub słomy zbożowej. Rzadko stosuje się włókna, które pochodzą ze ścinek skóry i wełny zwierząt. Za pomocą wody rozdziela się włókna i do powstałej zawiesiny mielonej w młynach dodaje się wypełniacze - siarczan baru, kredę, talk, substancje klejące - parafinę, kalafonię, kleje zwierzęce, barwniki i różne środki powodujące szczególne właściwości papieru.

Masa celulozowa jest najistotniejszym półproduktem włóknistym przemysłu papierniczego. Masa celulozowa powstaje poprzez chemiczne roztwarzanie drewna. Do produkcji masy celulozowej nadają się drzewa iglaste, liściaste i rośliny jednoroczne, przede wszystkim słoma żytnia, jak również odpady przemysłu włókienniczego, m.in. odpady lniane, bawełniane lub konopne. Składnikami masy celulozowej są celuloza i węglowodany pozostające po roztwarzaniu - lignina, wosk, tłuszcz. Rodzaje masy celulozowej zależą od zastosowanej metody roztwarzania, wyróżnia się siarczanową masę celulozową i siarczynową masę celulozową: siarczynowa masa celulozowa w postaci niebielonej jest jaśniejsza od siarczanowej, służącej do produkcji wyrobów papierniczych o wysokiej wytrzymałości. Niebielona masa celulozowa wykorzystywana jest przede wszystkim w produkcji wytrzymałych papierów do pakowania i papierów technicznych. Natomiast bieloną masę celulozową stosuje się do wyrobu białego papieru lepszego gatunku.

Drewno liściaste lub słomę używa się do produkcji krótkowłoknistej masy celulozowej. Wykorzystuje się tylko bieloną postać tej masy celulozowej. Z mas celulozowych otrzymanych z drzew liściastych wytwarza się papiery drukowe. Szmaty lub odpady przemysłu włókienniczego stosuje się do produkcji długowłoknistej masy celulozowej(szmacianej). Jest ona wartościowym półproduktem włóknistym przemysłu papierniczego. Ze szmacianej masy celulozowej otrzymuje się wysokiej klasy papiery drukowe - z bawełnianej masy celulozowej, bardzo cienkie bibułki a także banknoty i dokumenty, papiery wykorzystywane w poczcie lotniczej - z lniano-konopnej masy celulozowej. Uszlachetnianie masy celulozowej sprawia, że jest ona wykorzystywana w branży przemysłowej, gdzie znalazła zastosowanie w otrzymywaniu wiskozy, celuloidu, materiałów wybuchowych czy lakierów.

  • Waty celulozowej, ligniny - powstaje jako produkt odpadowy przy produkcji papieru z drewna (świerku, osiki). Ma postać białej i miękkiej pomarszczonej bibułki. Dzięki doskonałym właściwościom chłonnym, ligninę stosuje się m.in. jako wypełniacz opakowań, materiał opatrunkowy oraz tworzywo do czyszczenia.
  • Celofanów - czyli bezbarwnych folii, mających funkcje ochronne oraz dekoracyjne. Produkcja celofanu składa się z następujących etapów: przetłaczanie wiskozy przez wąski otwór, kąpiel koagulująca, chemiczne przetwarzanie i kilkakrotne przemywanie, a na zakończenie przepłukiwanie gliceryną. Celofan budują łańcuchy, złożone z członów glukozy, są one jednak znacznie krótsze od tych, które tworzą pierwotną wiskozę. Celofan jest łatwopalny i bardzo dobrze chłonie wodę. Stosuje się go przede wszystkim jako opakowanie dla słodyczy, różnego rodzaju mięs, produkuje się z niego również osłonki na wędliny. Polski produkt przyjął określenie tomofan.
  • Lakierów - lakier jest to roztwór albo zawiesina środków powłokotwórczych w rozpuszczalniku lub rozcieńczalniku organicznym. Lakiery otrzymuje się z nitrocelulozy (estru celulozy i kwasu azotowego). Posiadają właściwości ochronne i dekoracyjne. Nałożenie na powierzchnię obiektu cienkiej warstwy lakieru powoduje powstanie ściśle przylegającej powłoki.