Genetyka zajmuje się badaniem dziedziczności oraz związanymi z nią zmianami organizmów. Ważny wkład do tej nauki wniósł Grzegorz Mendel (zakonnik augustynów), który badał krzyżówki różnych odmian groszku i na podstawie wyników sformułował dwa podstawowe prawa genetyczne.

POTRZEBNE POJĘCIA:

  • ALLEL - jedna z postaci genu zlokalizowana na konkretnym miejscu w chromosomie
  • GEN - wyodrębniona część DNA; podstawowa jednostka informacji genetycznej
  • GENOTYP - wszystkie cechy określające całość informacji genetycznej organizmu
  • FENOTYP - cechy organizmu ujawniające się w wyglądzie i zachowaniu, powstałe w wyniku działania genów oraz pod wpływem środowiska
  • GAMETAkomórka rozrodcza z pojedynczym zestawem chromosomów
  • ZYGOTA - komórka powstałą z połączenia dwóch gamet, z podwojonym zestawem chromosomów

SYMBOLE WYKORZYSTYWANE W KRZYŻÓWKACH GENETYCZNYCH

P - pokolenie rodzicielski

F1 - pokolenie I (dzieci)

F2 - pokolenie II (wnukowie)

g - gameta

Cechy pojawiające się w wyniku działania krzyżówek można podzielić na:

  • DOMINUJĄCE - są widoczne w fenotypie w pierwszym pokoleniu; oznacza się je dużymi literami
  • RECESYWNE - niewidoczne w fenotypie w pierwszym pokoleniu, ale mogą ujawniać się w kolejnym pokoleniu; oznacza się je małymi literkami

Z połączenia dwóch gamet mogą powstać trzy typy genotypów:

  • HOMOZYGOTA DOMINUJĄCA oznaczana literami AA
  • HETEROZYGOTA DOMINUJĄCA oznaczana literami Aa
  • HOMOZYGOTA RECESYWNA oznaczana literami aa

Zygoty dominujące zawierają co najmniej jeden allel A, charakteryzują się tym samym fenotypem mimo różnic w genotypach. Natomiast homozygota recesywna (aa) ujawnia inny fenotyp - określany przez allele recesywne.

Prawo Mendla

W czasie podziału mejotycznego powstają komórki rozrodcze, z których każda otrzymuje w sposób losowy po 1 allelu z każdej pary genów