Glikoliza jest procesem chemicznym zachodzącym często w organizmach żywych. Jest jednym z etapów oddychania zachodzącego w komórkach. Glikoliza polega na przemianie cukru ( najczęściej glukozy ) w kwas pirogronowy w warunkach beztlenowych, wyniku czego wydzielana jest energia w postaci ATP. Wzór reakcji glikolizy:

C6H12O6 + 2Pi + 2ADP = 2CH3CHOHCOOH + 2ATP + H2O

Proces glikolizy zachodzi z udziałem jedenastu enzymów. Enzymy oraz wszystkie substraty dostarczane SA do cytoplazmy komórki, gdzie proces ten się odbywa. Glikoliza jest przemiana beztlenową lecz może zachodzić również w warunkach tlenowych.

Proces ten podzielony jest na dwa etapy.

W pierwszym dochodzi do ufosforylowania glukozy lub innego cukru będącego substratem glikolizy, np. fruktozy, sacharozy, glikogenu, skrobi. Do procesu tego zużywany jest ATP a produktem reakcji jest aldehyd 3-fosfoglicerynowy.

W drugim etapie , wyniku reakcji redukcji i utleniania powstaje kwas pirogronowy. W reakcji tej bierze udział dinukleotyd nikotynamidoadeninowy ( NAD+ ) a powstała energia kumulowana jest w cząsteczkach ATP.

Powstający w czasie glikolizy kwas pirogronowy bierze udział w procesach oddychania . Niezbędny jest w tak zwanym cyklu kwasów trikarboksylowych ( cykl Krebsa ). Przemiany te zachodzą w warunkach tlenowych.

Natomiast w warunkach beztlenowych przemiany kwasu pirogronowego wyglądają inaczej.

Niektóre drobnoustroje, np. drożdże mają zdolność rozkładania kwasu pirogronowego do alkoholu etylowego i dwutlenku węgla. Proces ten nazywany jest fermentacją alkoholową i wykorzystywany jest w przemyśle spożywczym.

Pirogronian może także ulec fermentacji mlekowej. Taka reakcja zachodzi czasem w mięśniach w czasie intensywnego wysiłku fizycznego i niedostatecznej ilości tlenu. Kwas pirogronowy jest zredukowany przez NADH do kwasu mlekowego. W czasie tej reakcji NADH utlenia się do NAD+, który może być ponownie wykorzystany w drugim etapie glikolizy.

Glikoliza nie dostarcza dużo energii. W czasie przemiany jednej cząsteczki glukozy powstaje około 200 kJ energii.