Higiena psychiczna jest nauką, która ma na celu zadania zmierzające do zachowania zdrowia psychicznego. Bada ona czynniki wpływające niekorzystnie na stan psychiczny oraz zaleca działania profilaktyczne zmierzające do przeciwdziałania powstawaniu zaburzeń na tle nerwowym i nerwic.

Współczesna cywilizacja ma niestety ujemny wpływ na nasza psychikę. Dlatego też, rośnie zainteresowanie tą problematyką oraz wzrasta rozwój higieny psychicznej jako nauki.

W różnych krajach powstają coraz to nowe stowarzyszenia. W Polsce jest to Polskie Towarzystwo Higieny Psychicznej, które należy do Światowej Federacji Zdrowia Publicznego od 1948 roku.

Sen fizjologiczny jest w życiu niezbędny, aby prawidłowo funkcjonowały wszelkie psychiczne procesy. Sen należy do czynności w układzie nerwowym, która charakteryzuje się tym, że pojawia się wtedy zwolniona akcja serca, obniżona reakcja na bodźce, spowolniony oddech oraz zanik aktywności fizycznej. Zostają zahamowane również inne funkcje fizjologiczne, a także czasowa utratą przytomności. Dzieje się to wszystko poprzez zatrzymanie tych czynności przez nerwowy układ ośrodkowy, zwany siatkowatym.

Sen fizjologiczny u ludzi i zwierząt występuje rytmicznie na dobę na zmianę z czuwaniem.

Występują dwie główne fazy snu. Pierwsza z nich to wolnofalowa, w skrócie NREM (non rapid eyes movement). Charakteryzuje się ona wysoką amplitudą fal o niskiej częstotliwości, które można zauważyć podczas badania EEG. Obniża się wtedy aktywność ruchowa, czynności fizjologiczne oraz nie ruszają się gałki oczne.

Faza druga to paradoksalna (REM). Podczas niej w EEG zauważa się fale szybkie z niską amplitudą, które są charakterystyczne w stanie czuwania oraz występowanie sennych marzeń. W fazie REM (rapid eyes movement) obniża się napięcie mięśniowe, a ruchy, jakie wykonują gałki oczne są szybkie. Ilość w śnie fazy REM zanika wraz z wiekiem i dlatego największa występuje u dzieci. Jeśli tej fazy zabraknie, może to spowodować nawet zaburzenia w funkcjonowaniu mózgu.

Zmęczeniem nazywamy przejściowy stan niezdolności do wykonywania pracy.

Może ono pojawić się jako skutek długotrwałej i intensywnej prac, które powoduje przeciążenie organizmu.

Zmęczenie umysłowe bądź fizyczne mogą wywołać różne zmiany w organizmie. Zależą one od intensywności oraz gatunku pracy i mogą one na przykład zużyć skumulowaną przez nas energię, spowodować niedotlenienie, zmiany enzymatyczne lub zaburzyć homeostazę, co będzie związane z magazynowaniem w tkankach produktów przemiany materii, na przykład kwasu mlekowego.

Rodzajami wyczerpania są zmęczenia ostre i podostre. Zmiany te całkowicie może usunąć wypoczynek. Gdy jest on jednak niewystarczający, może wtedy powstać kolejny rodzaj zmęczenia, jakim jest zmęczenie przewlekłe, w patologii istniejące jako przemęczenie.

Biorytmy są to biologiczne cykliczne zmiany, które zachodzą w każdym organizmie i wskazują one na zróżnicowaną aktywność w życiu człowieka.

Rytm biologiczny, czy inaczej cykl biologiczny to zjawisko występowania w organizmach roślinnych, u zwierząt oraz ludzi różnych przemian cyklicznych, które związane są z działaniem nabytych biologicznych oscylatorów nazwanych zegarami.

Na kształtowanie rytmu biologicznego duży wpływ mają parametry otoczenia. Należy do nich ruch obrotowy Ziemi i związane z tym występowanie po sobie nocy i dni, a także wędrowanie jej wokół Słońca, czyli rytm sezonowy, w którym następują po sobie pory roku powodujące widoczne przemiany w obliczu oraz zachowaniu organizmów. Rytm cykliczny związany jest też z grawitacją, pływami morskimi, fazami Księżyca i ciśnieniem atmosferycznym.