UKŁAD KRWIONOŚNY

Do układu zaliczamy: serce oraz naczynia krwionośne.

NACZYNIA KRWIONOŚNE

  • żyły - doprowadzają krew z tkanek do serca, krew płynie pod niskim ciśnieniem, w budowie wyróżniamy zastawki, które uniemożliwiają cofanie się krwi;
  • tętnice - odprowadzają krew z serca do tkanek, krew płynie pod dużym ciśnieniem, gruba ściana (gruba warstwa mięśni gładkich), wiotka;
  • naczynia włosowate - łączą żyły z tętnicami, ściana zbudowana ze śródbłonka, przepuszczalna, umożliwia wymianę substancji pomiędzy krwią a komórkami; naczynia tworzą także sieć dziwną (tętniczka - naczynie włosowate - tętniczka), czy układ wrotny.

KRĄŻENIE KRWI

Obieg mały, płucny: prawa komora - pień płucny (tętnice płucne) - płuca (wymiana gazowa) - żyły płucne (4) - lewy przedsionek.

Obieg duży: lewa komora - aorta (tętnice) - tkanki ciała (wymiana gazowa) - żyła czcza górna, żyła czcza dolna - prawy przedsionek.

HEMOGLOBINA

Składa się z części białkowej - globiny i grupy prostetycznej - hemu. Każdy z łańcuchów globiny (4) łączy się z cząsteczką hemu (łącznie w Hb występują 4 cząsteczki hemu). Hem połączony jest z żelazem na +2 stopniu utlenienia.

KRZEPNIĘCIE KRWI

Z uszkodzonych płytek krwi uwalniana jest trombokinaza. Umożliwia ona przejście protrombiny w trombinę ( w obecności jonów wapnia). Przy udziale trombiny białko osocza - fibrynogen przekształca się w fibrynę, czyli włóknik, który wytwarza skrzep.

ODPORNOŚĆ

  • odporność wrodzona (= nieswoista) - genetycznie uwarunkowana, zależy od budowy barier ochronnych, np. skóry, obronnych mechanizmów fizjologicznych, np. kaszel, kichanie, bakteriobójcze działanie łez, czy śliny
  • odporność nabyta (= swoista) - nabyta po przebytym zakażeniu, w wyniku szczepionki, czy po podaniu surowicy; skierowana jest przeciwko konkretnemu antygenowi (główny udział limfocytów)

TLENEK WĘGLA "CO", czad

Zatrucie tlenkiem węgla, to tzw. zaczadzenie. Tlenek węgla ma ok. 200 razy większe powinowactwo do hemoglobiny w porównaniu z tlenem. W wyniku połączenia tlenku węgla z hemoglobiną powstaje, tzw. karboksyhemoglobina. Tworzące się połączenie jest trwałe, nieodwracalne. Karboksyhemoglobina jest fizjologicznie nieczynna, nie jest w stanie przyłączyć tlenu, a tym samym wypełnić swojej funkcji - nie transportuje więc tego gazu. Dochodzi do niedotlenienia.

UKŁAD WYDALNICZY

Strukturalną i funkcjonalną jednostką nerek jest nefron. W ciałku nerkowym (kłębuszek naczyniowy otoczony torebką Bowmana) przeprowadzana jest filtracja. Następnie wyróżniamy kanalik kręty I rzędu, gdzie dochodzi do resorpcji zwrotnej obowiązkowej (wchłanianie głównie wody i jonów). Kanalik ten przechodzi w pętle Henlego. Tu odbywa się proces zagęszczania (usuwanie wody i jonów, m. in. jonów sodu). Kolejną częścią nefronu jest kanalik kręty II rzędu. Przeprowadza on resorpcję zwrotną nadobowiązkową (zachodzi zgodnie z potrzebami organizmu).

Mocz ostateczny składa się między innymi z wody (ponad 90%), mocznika, kwasu moczowego, kreatyniny, urobilinogenu, urochromu oraz jonów (jony sodowe, magnezowe, wapniowe, potasowe, i in.).