Kwiatostany to skupiska kwiatów występujących na pędach kwiatonośnych.

Biorąc pod uwagę różne kryteria kwiatostany można podzielić ze względu na:

  • Występowanie rozgałęzienie:
    • Kwiatostan nierozgałęziony (prosty)
    • Kwiatostan rozgałęziony (złożony)
  • Sposób rozgałęzienia:
    • Kwiatostany groniaste (rozgałęzienie monopodialne),
    • Kwiatostany wierzchotkowe (rozgałęzienie sympodialne).

Kwiatostany groniaste

Rozgałęziają się jednoczęściowo (monopodialnie). Na odgałęzieniach bocznych kwiaty tworzą się w sposób następujący: kwiaty najstarsze zlokalizowane są u podstawy głównej osi, a kwiaty młodsze - bliżej szczytu pędu.

Rodzaje kwiatostanów groniastych prostych:

Grono - szypułki kwiatów są takiej samej długości. Zlokalizowane na osi głównej (wydłużonej) są osiami rzędu I.

Baldachogrono - kwiaty układające się prawie w jednej płaszczyźnie, chociaż wyrastają na pędzie w różnej długości, osadzone są na różnej długości szypułkach

.

Baldach - kwiaty posiadają jednakowe szypułki, wyrastające ze szczytu łodygi. W środku tego kwiatostanu znajdują się kwiaty najmłodsze.

Kłos - kwiaty to tzw. kwiaty siedzące, czyli nie posiadające szypułek, rozłożone wzdłuż osi głównej.

Kolba - również posiada bezszypułkowe kwiaty, osadzone na osi kwiatostanu.

Koszyczek - składa się kwiatostanów dużej ilości kwiatów. Kwiaty nie posiadają szypułek, kwiatostany wyrastają z osi, która jest silnie skręcona.

Wiecha - kwiaty zlokalizowane są na końcach rozgałęzień wydłużonej osi kwiatostanu

Główka - podobnie jak w większości kwiatostanów wyżej opisanych kwiaty są bezszypułkowe, umiejscowione na mocno skręconej osi kwiatostanu.

Rodzaje kwiatostanów groniastych złożonych:

  • baldach złożony (np. marchew),
  • kłos złożony (np. pszenica)
  • wiecha złożona. (np. ryż)

Baldach złożony - składa się z tzw. baldaszków - takich samych kwiatostanów jak w przypadku baldachu, tylko mniejszych.

Kłos złożony - jest kwiatostanem w skład, którego wchodzą, osadzone na osi głównej krótkie kłoski.

Wiecha złożona - na końcach rozgałęzień silnie rozgałęziającej się osi znajdują się kwiaty - kłoski.

Kwiatostany wierzchotkowe

Kwiatostany te rozgałęziają się wieloosiowo (sympodialne). Pierwszy kwiat pojawia się na osi głównej (wierzchołku), która wtedy kończy swój proces wzrostu. Pod wierzchołkiem znajdują się dalsze odgałęzienia. Na końcu każdego kwiatostanów tych odgałęzień znajduje się kwiat.

Rodzaje kwiatostanów wierzchotkowych:

  • wierzchotka jednoramienna
    • Sierpie (np. niezapominajka),
    • Skrętek )np. rozchodnik)
    • Wachlarzyk (np. kosaciec)
  • wierzchotka dwuramienna (np. goździk)
  • wierzchotka wieloramienna (np. wilczomlecz)

Wierzchotka jednoramienna - nazwa pochodzi od faktu, że pod kwiatem szczytowym pojawia się tylko jedno odgałęzienie. Na każdej osi znajduje się tylko jedno odgałęzienie, i w zależności od ich położenia wyróżnia się: sierpik, skrętek i wachlarzyk.

Sierpik - kwiatostan, w którym wszystkie następne odgałęzienia odchylają się w jedną stronę, co powoduje, że kształtem przypomina sierp.

Skrętek - kwiatostan skręcony w sposób podobny do skręcenia muszli ślimaka.

Wachlarzyk - w przypadku tego kwiatostany wszystkie rozgałęzienia wyrastają w jednej płaszczyźnie i układają się na przemian, raz w jedną , raz w drugą stronę.

Wierzchotka dwuramienna - jej nazwa pochodzi stąd, że pod każdym kwiatem szczytowym wyrastają po dwa odgałęzienia, układające się naprzeciwlegle.

Wierzchotka wieloramienna - zasada ta sama, co w przypadku wierzchotki jedno- i dwurammiennej, tzn., że pod kwiatem szczytowym wyrasta po kilka rozgałęzień.