Blaszany bębenek - charakterystyka bohaterów

Oskar Matzerath – główny bohater i narrator powieści, który spisuje swoje wspomnienia w zakładzie dla nerwowo chorych. Od chwili narodzin rozumie otaczający go świat. W wieku trzech lat świadomie postanawia przestać rosnąć, ponieważ odrzuca świat dorosłych, pełen kłamstwa, przemocy i oportunizmu. Swoją decyzję maskuje upozorowanym upadkiem ze schodów. Jego najważniejszym przedmiotem jest blaszany bębenek, za pomocą którego wyraża sprzeciw, przywołuje przeszłość i opowiada własne życie. Posiada również głos zdolny rozbijać szkło. Postać Oskara pozostaje uważnym obserwatorem wydarzeń rodzinnych i historycznych, ale nie jest wyłącznie niewinnym świadkiem. Wielokrotnie świadomie wpływa na bieg zdarzeń. Przyczynia się do śmierci lub zguby bliskich. Po śmierci Matzeratha Oskar decyduje się rosnąć, lecz jego ciało rozwija się nieprawidłowo i pojawia się garb. W powojennym Düsseldorfie pracuje jako kamieniarz, model i muzyk. Dzięki bębenkowi zdobywa sławę oraz majątek, potrafi bowiem przywracać dorosłym zachowania i przeżycia z dzieciństwa. Jego relacje z kobietami łączą fascynację, pożądanie i potrzebę posiadania. Oskar zostaje kochankiem, ale nie oddaje się drugiej stronie w pełni. Kocha Marię, Roswitę i wyobrażoną Dorotheę, lecz żadna z tych relacji nie daje mu trwałej bliskości. Życie Oskara Matzeratha pokazuje, że jest on zarazem uczestnikiem, obserwatorem, sprawcą i ofiarą opisywanych wydarzeń. W wieku trzydziestu lat boi się uniewinnienia i opuszczenia zakładu. Nie potrafi zdecydować, jak ma dalej żyć, a symbolem jego poczucia winy i lęku pozostaje Czarna Kucharka.

Anna Bronska-Koljaiczkowa – babka Oskara, Kaszubka pracująca na kartoflisku. Ukrywa pod czterema spódnicami uciekającego przed policją Józefa Koljaiczka, a następnie zostaje jego żoną. Jej spódnice są dla Oskara symbolem bezpieczeństwa i schronienia, do którego chciałby powrócić. Po wojnie pozostaje na Kaszubach.

Józef Koljaiczek – dziadek Oskara, podpalacz ścigany przez policję. Poślubia Annę Bronską i przyjmuje nazwisko Koljaiczek. Podczas próby ucieczki wpada do wody i zostaje uznany za zaginionego. Później pojawia się przypuszczenie, że przeżył, wyemigrował do Stanów Zjednoczonych i jako Joe Colchic dorobił się majątku.

Agnieszka Matzerath – matka głównego bohatera powieści i córka Anny oraz Józefa. Jest żoną Alfreda Matzeratha, ale przez lata pozostaje związana także z Janem Brońskim. Nie rozstrzyga, który z mężczyzn jest ojcem Oskara. Troszczy się o syna i regularnie kupuje mu nowe bębenki. Po wielkopiątkowej wyprawie na molo zaczyna objadać się rybami, co prowadzi do jej śmierci.

Alfred Matzerath – Niemiec, mąż Agnieszki i jeden z możliwych ojców Oskara. Prowadzi sklep kolonialny, jest praktyczny, gospodarny i dobrze gotuje. Wstępuje do NSDAP i eksponuje swoje przywiązanie do władzy nazistowskiej. Podczas wkroczenia Rosjan połyka partyjną odznakę podaną mu przez Oskara, dławi się i zostaje zastrzelony.

Jan Broński – kaszubsko-polski kuzyn i kochanek Agnieszki, a zarazem drugi możliwy ojciec Oskara. Jest człowiekiem łagodnym, wrażliwym i silnie związanym z matką głównego bohatera powieści. Pracuje na Poczcie Polskiej i uczestniczy w jej obronie we wrześniu 1939 roku. Po kapitulacji zostaje schwytany i rozstrzelany. Oskar podczas przesłuchania wypiera się znajomości z nim.

Maria Truczinska – młodzieńcza miłość Oskara, później żona Matzeratha i matka Kurta. Jest zaradna, praktyczna i skupiona na zapewnieniu rodzinie bezpieczeństwa. Oskar uważa, że to on może być ojcem jej dziecka. Maria odrzuca jego propozycję małżeństwa. Po wojnie prowadzi sklep, a dzięki pieniądzom Oskara zostaje właścicielką delikatesów.

Kurt Matzerath – syn Marii, oficjalnie dziecko Alfreda Matzeratha, choć Oskar uznaje go za własnego syna. Jako małe dziecko reaguje agresją na podarowany mu bębenek. Po wojnie dorasta w Düsseldorfie, uczęszcza do gimnazjum i jest bardzo dobrym uczniem. Nie nawiązuje z Oskarem bliskiej relacji.

Bebra – karzeł, artysta estradowy i mistrz Oskara. Od początku rozpoznaje jego wyjątkowość i ostrzega, że ludzie tacy jak oni powinni występować na scenie, zamiast zajmować miejsca dla publiczności. Kieruje teatrem frontowym, z którym Oskar podróżuje podczas wojny. Po latach staje na czele agencji koncertowej i umożliwia mu karierę. Konfrontuje Oskara z jego odpowiedzialnością za śmierć najbliższych.

Roswita Raguna – karlica występująca w teatrze Bebry, nazywana wielką Raguną. Zostaje kochanką Oskara podczas jego podróży po okupowanej Europie. Ginie w Normandii, gdy mimo ostrzeżeń idzie po kawę podczas ostrzału. Po jej śmierci Bebra przechowuje portret Roswity, który później zapisuje Oskarowi.

Klepp, właściwie Egon Münzer – otyły flecista jazzowy mieszkający u Zeidlerów. Początkowo niemal nie opuszcza łóżka i żyje w skrajnym zaniedbaniu. Wspólne muzykowanie z Oskarem skłania go do wstania, umycia się i powrotu do aktywnego życia. Oskar zostaje przyjacielem Kleppa. Razem zakładają The Rhine River Three. Ich przyjaźń słabnie, gdy Oskar porzuca jazz na rzecz występów solowych.

Siostra Dorothea Köngetter – pielęgniarka wynajmująca pokój w mieszkaniu Zeidlerów. Oskar niemal jej nie widuje, lecz tworzy w wyobraźni jej obraz, śledzi korespondencję i wchodzi do jej pokoju. Po nocnym spotkaniu na kokosowym chodniku Dorothea się wyprowadza. Później zostaje zamordowana, a pies Lux odnajduje jej odcięty palec serdeczny.

Gottfried von Vittlar – szczupły dekorator, którego Oskar poznaje przy ogródkach działkowych. Widzi, jak Lux przynosi palec Dorothei, a następnie zostaje przyjacielem i towarzyszem podróży Oskara. Zapisuje jego modlitwy kierowane do palca przechowywanego w słoju. Na życzenie Oskara składa doniesienie na policję, stając się najważniejszym świadkiem w procesie.

Lankes – malarz poznany przez Oskara podczas wojennego występu na Wale Atlantyckim. Jest brutalny, skąpy i pozbawiony skrupułów: bije Ullę, w czasie wojny strzela do zakonnic, a po latach wykorzystuje spotkanie z siostrą Agnetą jako inspirację artystyczną. Seria obrazów przedstawiających zakonnice przynosi mu sukces.

Korneff – kamieniarz zatrudniający Oskara po jego przyjeździe do Düsseldorfu. Uczy go wykuwania liter i wykonywania nagrobków. Jest pracowity, żyje skromnie i cierpi z powodu czyraków, które Oskar pomaga mu usuwać. Później wykonuje gipsowe odlewy znalezionego palca Dorothei.