Spis treści:

Na czym polega zaćmienie Księżyca?

Zaćmienie Księżyca to zjawisko astronomiczne, które pojawia się do trzech razy w roku, choć najczęściej występuje dwukrotnie. By do niego doszło, Słońce, Ziemia i Księżyc muszą ustawić się w jednej linii dokładnie w takiej kolejności. Wówczas Srebrny Glob wchodzi w stożek cienia Ziemi, a zatem zostaje przez nią osłonięty przed Słońcem. Dodatkowo pada na niego cień, który planeta rzuca w jego kierunku.

W przypadku zaćmienia całkowitego Księżyc wchodzi w stożek cienia całkowitego, a zatem ustawia się praktycznie w jednej linii ze Słońcem i Ziemią, co skutkuje jego zupełnym zasłonięciem. Podczas zaćmienia półcieniowego tylko część Księżyca znajduje się w stożku cienia całkowitego – drugi jego fragment jest w stożku półcienia (tzn. wszystkie trzy ciała niebieskie nie znajdują się dokładnie w jednej linii), a zatem dochodzi do niego część światła Słońca, więc ciemny jest tylko kawałek Srebrnego Globu.

Strefy_zaćmienia_Ziemi.svg
Schemat zaćmienia Księżyca. Literą D zaznaczono stożek półcienia, a E - stożek cienia całkowitego /fot. autor: MesserWoland, licencja: CC BY-SA 3.0


Czy zaćmienie Księżyca jest widoczne wówczas z całej kuli ziemskiej? Niestety nie – można oglądać je tylko tam, gdzie panuje wówczas zmrok i naturalny satelita Ziemi może być widziany. Ta część naszej planety znajduje się wówczas po stronie Księżyca. Natomiast druga część globu jest zwrócona w stronę Słońca i panuje na niej dzień, dlatego Księżyc jest tam niewidoczny i obserwacja jego zaćmienia staje się niemożliwa.

Przeczytaj również: Szronowa Pełnia Księżyca. Kiedy ją zobaczymy?

Zaćmienie Księżyca 2022 – kiedy?

W 2022 roku zaćmienie Księżyca ma wystąpić dwa razy. Pierwsze z nich miało miejsce w 16 maja, drugie pojawi się za kilka dni – 8 listopada. Czy oznacza to zatem, że w Polsce będzie można oglądać zaćmienie Księżyca? Niestety w momencie zaćmienia w Polsce będzie godzina 12.03 w południe, więc obserwacja tego zjawiska astronomicznego nie będzie możliwa. Zobaczą je natomiast mieszkańcy obu Ameryk, Australii oraz północno-wschodniej Rosji.  

Choć zjawisko całkowitego zaćmienia Księżyca zdarza się stosunkowo często, to dość rzadko można je zobaczyć w całej okazałości, np. tegoroczne całkowite zaćmienie w maju było widoczne z terenu Polski tylko jako częściowe. Pierwsza okazja do oglądania całkowitego zaćmienia Srebrnego Globu w naszym kraju będzie miała miejsce dopiero za blisko 3 lata – 7 września 2025 roku.

Czy można obserwować zaćmienie Księżyca gołym okiem? 

Oglądanie zaćmienia Słońca gołym okiem może być niezdrowe dla naszego wzroku, ale w przypadku zaćmienia Księżyca jest to całkowicie bezpieczne, dlatego do obserwacji tego zjawiska nie są potrzebne żadne dodatkowe sprzęty czy zabezpieczenia.

Przeczytaj również: Biała tęcza. Jak powstaje ten zachwycający fenomen pogodowy?

Dlaczego Księżyc podczas zaćmienia jest krwawy?

Gdy znajdujemy się w miejscu, w którym zaćmienie Księżyca jest dla nas widoczne, możemy zauważyć, że w jego trakcie naturalny satelita zmienia barwę na krwawoczerwoną. Co sprawia, że przybiera on taki kolor? Światło Słońca nie dochodzi wówczas do Księżyca bezpośrednio z żadnej strony, jednak jego promienie są widoczne ze Srebrnego Globu jako świetlista obręcz wokół Ziemi — zatem pośrednio do niego docierają. Nim jednak się to wydarzy, promienie te muszą przejść przez atmosferę Ziemi, w której ich niebieskie światło rozprasza się, a czerwone załamuje i biegnie dalej — aż dotrze do powierzchni Księżyca, od której później się odbija i to właśnie dlatego Srebrny Glob jest widoczny z naszej planety w takiej barwie.


Jakie atrakcje astronomiczne będą w listopadzie 2022?

Choć zaćmienie Księżyca nie będzie widoczne z Polski, to listopad 2022 ma być miesiącem obfitym w zjawiska astronomiczne, które będzie można obserwować.

Pierwszym z nich jest Pełnia Szronowego Księżyca, która zbiegnie się z zaćmieniem, a zatem będzie można oglądać ją 8 listopada po zmroku, jeśli oczywiście dopiszą warunki atmosferyczne i Srebrny Glob nie będzie zasłonięty przez chmury.

Drugą gratką dla miłośników astronomii będzie Uran w opozycji 9 listopada. Na czym polega to zjawisko? Oglądana z Ziemi planeta znajdzie się wówczas dokładnie naprzeciwko Słońca. Takie ułożenie Uranu daje najlepsze możliwości do jego obserwacji – będzie on wtedy najbardziej zbliżony do Ziemi, dlatego może wydawać się większy i jaśniejszy. Dodatkowo planeta ma być widoczna przez całą noc.

Trzecim zjawiskiem, które będziemy mogli zobaczyć w listopadzie, jest rój Leonidów, którego aktywność rozpocznie się 10, a skończy 23 dnia miesiąca. Najwięcej „spadających gwiazd” będziemy natomiast mogli zaobserwować podczas maksimum roju, które wypada w dniach 17-18 listopada.

oprac. Joanna Cwynar

 

Rozwiąż nasze quizy:

QUIZ ortograficzny. Czy wiesz, jak zapisać te rzadko używane wyrazy?

Bardzo trudny QUIZ z wiedzy ogólnej. Nieliczni zdobywają 100 proc.

QUIZ: Byłeś uczniem w PRL? Z łatwością odpowiesz na te pytania, choć przy 9. może być różnie