Spis treści:

Pierwszy dzień wiosny 2023 

Początek astronomicznej wiosny przypada w równonoc wiosenną, czyli wtedy, gdy dzień i noc trwają tyle samo godzin. W 2023 r. to poniedziałek (20 marca). Pierwszy dzień kalendarzowej wiosny ma ustaloną datę – to zawsze 21 marca. 

W innych klasyfikacjach pory roku zależą od tego, co można poczuć i zobaczyć. Dlatego początek wiosny termicznej obserwujemy, gdy średnia dobowa temperatura powietrza wynosi 5–15 stopni Celsjusza. Mniej osób wie, czym jest początek wiosny fenologicznej. Zależy on od cyklu rozwojowego przyrody. Klimat i położenie geograficzne Polski sprawiają, że mamy aż osiem faz. Kolejno są to: przedwiośnie (zaranie wiosny), wczesna wiosna, pełnia wiosny, wczesne lato, lato, wczesna jesień, jesień i zima. Zgodnie z tą klasyfikacją obecnie obserwujemy przedwiośnie, które potrwa do pierwszych dni kwietnia. 

Przeczytaj również: Najpiękniejsze miejsca w Polsce. Warto je zobaczyć

Wiosna na półkuli południowej

Odliczanie do pierwszego dnia wiosny trwa. Wszyscy kojarzymy, że wypada on w drugiej połowie marca. To nie do końca prawda. Początek wiosny meteorologicznej na półkuli północnej wypada 1 marca. To stała data przyjęta przez meteorologów i klimatologów, co znacznie ułatwia im prowadzenie badań. 

Polska znajduje się na półkuli północnej, dlatego meteorologiczne pory roku wyglądają u nas następująco: 

  • wiosna: od 1 marca do 31 maja,
  • lato: od 1 czerwca do 31 sierpnia,
  • jesień: od 1 września do 30 listopada,
  • zima: od 1 grudnia do 28 lutego.

Żeby wiedzieć, jaka pora roku jest na półkuli południowej, wystarczy spojrzeć na przykład Nowej Zelandii. Gdy u nas właśnie kończy się zima, tam kończy się lato i zaczyna jesień. W tym wyspiarskim państwie w marcu można liczyć nawet na cały dzień pełen promieni słonecznych, co ułatwia zwiedzanie i podziwianie pięknych krajobrazów. Dla europejskiego turysty to idealny czas na wyjazd do Nowej Zelandii. Jak dokładnie prezentują się tamtejsze meteorologiczne pory roku? Wygląda to tak: 

  • wiosna: od 1 września do 30 listopada,
  • lato: od 1 grudnia do 28 lutego,
  • jesień: od 1 marca do 31 maja,
  • zima: od 1 czerwca do 31 sierpnia.

Przeczytaj również: Termiczne lato, wiosenno-jesienna aura. Dlaczego w styczniu nie ma zimy?

Zwiastuny wiosny

Zwiastuny wiosny nie pojawiają się w całej Polsce w tym samym czasie. Najwcześniej można je dostrzec w przyrodzie na południowym zachodzie kraju, a najpóźniej na północnym wschodzie.

Cieplejsze dni i więcej promieni słonecznych sprawiają, że rośliny budzą się z zimowego letargu. Najpierw pojawiają się śnieżyczki przebiśniegi. Bazie wierzbowe, znane też jako „bazie kotki” to jedna z pierwszych oznak wiosny. W lasach można zaobserwować zawilce gajowe (delikatne białe kwiatki o sześciu płatkach), przylaszczki (niebiesko-fioletowe kwiatki), a na podmokłych łąkach łatwo znaleźć kaczeńce

Z wiosną kojarzą się nam też żonkile, choć w Polsce najczęściej rosną w przydomowych ogródkach i w szklarniach. Na podhalańskich łąkach zachwycają krokusy, których zdjęcia zasypują portale społecznościowe w marcu i kwietniu. 

Dolina Chochołowska
Widziałeś kiedyś na żywo morze kwiatów w Dolinie Chochołowskiej?/123RF/PICSEL

Pierwsze oznaki wiosny można nie tylko zobaczyć, ale także usłyszeć. Ptaki powracają z ciepłych krajów, by zagościć u nas na kilka miesięcy. W tradycji ludowej niekwestionowanym symbolem wiosny jest bocian – „Bociek jest, wiosny wiest”. 

Przeczytaj również: Topienie marzanny. Jak kiedyś świętowano nadejście wiosny?

Tradycje związane z wiosną

Z pierwszym dniem kalendarzowej wiosny pokrywa się świętowanie Dnia Wagarowicza. Łatwiej spędzić czas w parku, gdy pogoda dopisuje. Nie tylko polscy uczniowie nie docierają wtedy do szkoły, w niektórych rejonach Litwy ten zwyczaj cieszy się podobną popularnością. 

Najbardziej znaną tradycją jest topienie lub palenie marzanny – słomianej kukły, owiniętej w białe płótno i ozdobionej, np. kolorowymi wstążkami, koralami. Słowiański zwyczaj miał odpędzić zimę, przywołać wiosnę i zapewnić urodzaj w nadchodzącym roku. Tradycyjnie orszak docierał do wszystkich domów we wsi. Prócz marzanny musiały się w nim pojawić dzieci niosące gałązki jałowca. W trakcie całej podróży kukłę podtapiano, a wieczorem przejmowała ją młodzież, która miała ją podpalić, a potem wrzucić do wody. 

Nie tylko w naszym kraju zwyczaje związane z porami roku mogą być zaskakujące dla kogoś, kto wychowywał się w innej kulturze. W Japonii już w pierwszych dniach lutego przypada uroczystość pożegnania zimy – Setsubun. To ruchome święto, a jego data została ustalona na podstawie tradycyjnego japońskiego kalendarza słonecznego. W odstraszeniu demonów przydaje się… fasola, a dokładnie fukumame („fasolki szczęścia”), a w niektórych rejonach kraju używa się też orzeszków ziemnych. Rzucanie nimi ma powodować hałas, co odstrasza niepożądanych gości.

Projekt bez tytułu - 2023-03-17T131808.787
Jak Japończycy świętują hanami?/123RF/PICSEL

Japonia kojarzy się z kwiatami wiśni, które w marcu (lub na początku kwietnia) zapewniają mieszkańcom tego kraju niezwykłą atrakcję. Agencja meteorologiczna każdego roku wydaje sakura-zensen, czyli prognozę kwitnienia dla regionów. Nikogo nie dziwi, że Japończycy chętnie oddają się hanami, czyli oglądaniu urody kwitnących kwiatów wiśni. Ludzie spędzają czas w parkach, bawiąc się pod tymi drzewami. Tradycja ma kilkaset lat i cieszy się niesłabnącą popularnością. 

Oprac. Monika Wąs

 

Rozwiąż nasze quizy:

Środowy QUIZ geograficzny z pułapkami. Prawda czy fałsz?

QUIZ ortograficzny z nazwami roślin. Wiesz, jak się to pisze?

Weekendowy QUIZ z fauny. Mało kto zdobędzie 15/20