Spis treści:

Czym jest Zakrzówek?

Zalew Zakrzówek to sztuczny zbiornik wodny, który utworzył się po zalaniu dawnego kamieniołomu wodą. Akwen znajduje się niecałe 4 km od ścisłego centrum Krakowa – na Zakrzówku, czyli obszarze wchodzącym w skład dzielnicy Dębniki.  

Zalew ma kształt dwóch rezerwuarów, które są ze sobą połączone niewielkim przesmykiem. Ze wszystkich stron otaczają go wapienne skały, porośnięte bujną zielenią. Charakterystyczną cechą Zakrzówka jest przejrzysta, turkusowa woda, która przywodzi na myśl lazurowe Jeziora Plitwickie czy te z Parku Narodowego Krka, dlatego zalew często nazywany jest „małą Chorwacją”. Swój niezwykły kolor woda w Zakrzówku zawdzięcza złożom wapienia, które kiedyś były stamtąd wydobywane.

Przeczytaj również: QUIZ: Niezwykłe miejsca w Polsce. Czy wiesz, gdzie się znajdują?

Zakrzówek — historia powstania zbiornika

Z krakowskiego wzgórza zrębowego o nazwie Krzemionki Zakrzowskie przez setki lat wydobywano wapienie, które następnie wykorzystywano głównie do celów związanych z budownictwem. Wydobycie skał wzrosło na początku XX wieku, kiedy powstały tam największe kamieniołomy w okolicy (tj. Łom Bergera, Kapelanka, Skałki Twardowskiego, Zakrzówek). Od 1906 roku były one wykorzystywane m.in. do produkcji sody przez nowo powstałe wówczas Krakowskie Zakłady Sodowe Solvay. Największym z czterech kamieniołomów był właśnie Zakrzówek. Powstał on przed II wojną światową, a już po 1957 roku osiągnął powierzchnię 23 ha oraz 45 m głębokości. W 1940 roku pracował w nim Karol Wojtyła, będący wówczas młodym klerykiem.

88385438_m
Ściany skalne wokół zalewu mają do 30 m /123RF/PICSEL


Z powodu negatywnego oddziaływania na środowisko Krakowskie Zakłady Sodowe Solvay w latach 1989–1996 zaczęto powoli likwidować. Wyrobisko Zakrzówek zamknięto w 1992 roku, a powstałe po nim zagłębienie wypełniła woda, która ze względu na wapień przybrała lazurowy kolor. W ten właśnie sposób uformował się Zalew Zakrzówek

Zakrzówek — zakazane kąpielisko

Choć lazurowa woda Zakrzówka aż kusi, by do niej wskoczyć, to od wielu lat pływanie w zbiorniku, a nawet wejście na ogrodzony teren po kamieniołomie jest zakazane. Wcześniej obszar ten nie był odpowiednio zabezpieczony, by służyć ludziom jako miejsce rekreacji, natomiast obecnie jest placem budowy inwestycji, mającej na celu rewitalizację zbiornika oraz otaczających go terenów.


Mimo zakazów ogrodzenie wokół obiektu wciąż jest niszczone, a w upalne dni na jego terenie przebywają setki zażywających kąpieli osób. Niestety nieodpowiedzialne zachowania co roku zbierają śmiertelne żniwo: nie tylko utonięcia, ale również kończące się tragicznie upadki z sięgających niemal 30 m skał do wody lub na niższe półki skalne. 

Przeczytaj również: Przerażające legendy z polskich szlaków. Co zwiastuje nieszczęście?

Zakrzówek — inwestycja

Na szczęście już niebawem na Zakrzówku będzie można cieszyć się legalnymi i bezpiecznymi kąpielami. Od 2019 roku toczą się tam prace dotyczące prowadzonej przez Zarząd Zieleni Miejskiej inwestycji o nazwie Park Zakrzówek. Dzięki nim obiekt zostanie oddany do użytku mieszkańcom Krakowa i turystom, którzy będą mogli tam wypoczywać i aktywnie spędzać czas.



Teren wokół akwenu został zabezpieczony: usunięto luźne fragmenty skał, a ich ściany przykryto siatką. Na wodzie wybudowano pięć pływających basenów o różnej głębokości (od 40 cm do ponad 2 m) i długości (największe mają 70 m). Są one przytwierdzone do ścian kamieniołomów i unoszą się na wodzie. Ich niecki otaczają pomosty o szerokości 8 m, które mają funkcjonować jako miejsca do plażowania. Są to jedyne tego typu baseny w Europie.

Kąpielisko ma mieścić kilkaset osób jednocześnie, a ich liczba ma być kontrolowana przy pomocy aplikacji, by nie było tam zbyt tłoczno. Prace związane z inwestycją aktualnie dobiegają końca, a baseny — według nieoficjalnych informacji — mają zostać otwarte już w lipcu bieżącego roku i być wyposażone w odpowiednią infrastrukturą sanitarną (natryski, toalety), szatnię, wypożyczalnię sprzętu wodnego, a także kawiarnię.

Zakrzówek — kontrowersje

Inwestycja Park Zakrzówek pochłonęła 44 mln zł i od początku wzbudzała kontrowersje wśród naukowców, przyrodników, ekologów, a także samych krakowian. Obawiano się przede wszystkim tego, że prace na tym bogatym w faunę i florę terenie zniszczą ekosystem oraz spowodują wymarcie rzadkich i chronionych gatunków (występuje tam m.in. gniewosz plamisty, gatunek węża zagrożony wyginięciem). Wielu mieszkańcom Krakowa nie podobał się sam pomysł ingerencji w tę okolicę — uważali, że po zbudowaniu basenów i zagospodarowaniu terenu wokół nich miejsce straci urok dzikiego, znanego głównie miejscowym kąpieliska i ściągnie w to miejsce tłumy turystów.

 
 
 
 
 
Wyświetl ten post na Instagramie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Post udostępniony przez Adam Sadło (@adams.xyz)


Zarząd Zieleni Miejskiej zapewniał jednak, że prace rewitalizacyjne były wykonywane w taki sposób, by jak najmniej ingerowały w istniejącą tam przyrodę, a obiekt zaprojektowano tak, by dobrze wpisywał się w teren.

Przeczytaj również: Największe nawałnice po 2000 roku w Polsce. Co było ich przyczyną?

Zakrzówek — atrakcje

Oprócz basenów Park Zakrzówek ma przyciągać ludzi również innymi atrakcjami. Wśród nich znajdzie się m.in. kompleks sportowy, zawierający trasy biegowe i rolkowe, ścieżki rowerowe, plenerowe siłownie, ścianki wspinaczkowe, a także Centrum Sportów Wodnych. Dostępny ma być również punkt widokowy, wybieg dla psów i miejsca na piknik. Nie wszystkie atrakcje będą jednak od razu otwarte, ponieważ wszystkie prace nad obiektem mają zakończyć się dopiero w 2023 roku. Jako pierwsze planowane jest udostępnienie kąpieliska. 

Zakrzówek — raj dla nurków 

Nim na Zakrzówku rozpoczęła się rewitalizacja jego terenów, zalew był wykorzystywany do nurkowania. Od 1999 roku Centrum Nurkowe Kraken miało tam swoją bazę, jednak 14 lipca 2019 roku została ona zamknięta z powodu rozpoczęcia prac budowlanych, związanych z tworzeniem parku i basenów. Na szczęście powstające na terenie Parku Zakrzówek Centrum Sportów Wodnych ma zawierać część przeznaczoną dla nurków, zatem po ukończeniu prac związanych z obiektem, będzie można wrócić do badania dna akwenu. 

 
 
 
 
 
Wyświetl ten post na Instagramie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Post udostępniony przez DIVERS24 Magazine (@divers24mag)


Warto wiedzieć, że Zalew Zakrzówek jest jednym z najlepszych miejsc do nurkowania w Polsce. Jego głębokość sięga 32 m, a widzialność aż 15, ze względu na niezwykłą przejrzystość wody. Zbiornik jest też świetnie przystosowany do uprawiania tego sportu na różnych poziomach zaawansowania. Dodatkowo zatopiono w nim celowo wiele ciekawych obiektów, po to, by mogły być one odkrywane przez amatorów nurkowania. Na dnie akwenu można znaleźć m.in. wraki samolotu, łodzi, Polskiego Fiata 125p, autobusu, furgonetki, a także granitową tablicę upamiętniającą pracę Karola Wojtyły w kamieniołomie. 

oprac. Joanna Cwynar


Rozwiąż nasze quizy:

QUIZ ortograficzny. Czy wiesz, jak zapisać te rzadko używane wyrazy?

Bardzo trudny QUIZ z wiedzy ogólnej. Nieliczni zdobywają 100 proc.

QUIZ: Byłeś uczniem w PRL? Z łatwością odpowiesz na te pytania, choć przy 9. może być różnie