Geneza „Chłopów”

Inspiracją dla Reymonta do napisania powieści były przemiany zachodzące na polskiej wsi w drugiej połowie XIX wieku. Po powstaniu styczniowym, w którym ludność chłopska nie wzięła udziału, chłopi galicyjscy zostali uwłaszczeni. Natomiast w 1864 roku mieszkańcy wsi zaboru rosyjskiego otrzymali wolność i ziemię.

Z czasem jednak chłopi coraz odważniej przyznawali się do polskości, a na wsiach zaczęto interesować się polityką. Polska wieś rozwijała się również pod względem ekonomicznym. Na początku XX wieku chłop oficjalnie został uznany za obywatela państwa polskiego.

Inspiracją dla Reymonta było także dzieło francuskiego pisarza Emilia Zoli „Ziemia”, które traktowało o kwestii rolnej we Francji. 

Przeczytaj również: Co pamiętasz z „Pana Tadeusza”? Fakty, które musi znać każdy maturzysta

Czas i miejsce akcji „Chłopów”

Fabuła powieści rozgrywa się pod koniec XIX wieku w Lipcach — polskiej wsi pod zaborem rosyjskim. Kolejnym miejscem akcji jest Tymów. Powieść podzielona jest na cztery części, które odpowiadają kolejnym porom roku. Autor opisuje obrzędowość, zwyczaje i rodzaj wykonywanej w tym czasie pracy przez tytułowych chłopów. 

Kim był Maciej Boryna?

Maciej Boryna to bohater pierwszoplanowy powieści „Chłopi”. Ma 58 lat i wciąż — jak twierdził — jest w sile wieku. Jest najbogatszym człowiekiem we wsi i posiada najwięcej ziemi. 

Bierze sobie za żonę najpiękniejszą dziewczynę w Lipcach — Jagnę, która zdradza go z jego synem Antkiem. Swojej młodej małżonce zapisuje dużą część pola, nie dbając o zdanie własnych dzieci. Kocha swoją pracę i nade wszystko uwielbia uprawę swojej roli. Boryna umiera wiosną.

Co składa się na fabułę utworu?

Fabułę „Chłopów” można podzielić na trzy ciągi. Pierwszy stanowi obraz społeczności wsi Lipce, drugi przedstawia obyczaje i obrzędy wyznaczające tryb życia chłopów, ostatni zaś, który jest wątkiem nadrzędnym — pokazuje, w jaki sposób rytm przyrody oddziałuje na rytm życia człowieka.

Przeczytaj również: Co pamiętasz z „Dziadów"? Najważniejsze fakty, które musi znać każdy maturzysta

Obrzędy religijne lub pogańskie ukazane w „Chłopach”

U Reymonta większość chłopskich obrzędów nie ma korzeni w tradycji kościoła katolickiego. Są zaczerpnięte z wierzeń pogańskich. Religia chrześcijańska miesza się z religijnym kultem starosłowiańskim. Przykładem są chrzciny, które zaczęły się mszą świętą w kościele, a skończyły odpędzaniem duchów od nowo narodzonego dziecka.

Reymont ze szczególną starannością opisuje obyczaje i tradycje, które panują na polskiej wsi, np. obrzędy związane z zaślubinami i weselem (posyłanie z wódką, zmówiny, zaręczyny, zapowiedzi, ślub, wesele, oczepiny, przenosiny).

Narracja w „Chłopach”

Podmiot opisujący zdarzenia w powieści jawi się jako realistyczny obserwator, który jest świadkiem wydarzeń. Może to być choćby gawędziarz z Lipiec. Reymont do narracji „Chłopów” często wykorzystuje mowę pozornie zależną, ozdobioną licznymi powtórzeniami, synonimami i epitetami.

Przeczytaj również: Co pamiętasz z „Lalki? Fakty, które musi znać każdy maturzysta

Motywy literackie w „Chłopach”

Autor w fabułę „Chłopów” wplótł liczne motywy literackie. Możemy odnaleźć np. motyw przemijania (miejsce chłopów-rolników zajmują ich dzieci, podział powieści na pory roku), motyw ziemi (ziemia to matka, która dzięki pracy rąk ludzkich wydaje plony i utrzymuje przy życiu), motyw pracy (Boryna jest najbogatszym człowiekiem we wsi, dzięki swojej pracowitości), motyw wyobcowania (Jagna pomimo swojego wdzięku i urody jest samotna, nikt poza Hanką nie jest w stanie jej zrozumieć).

Życiorys autora „Chłopów”

Stanisław Władysław Reymont — polski noblista, pisarz, prozaik i nowelista, jeden z głównych przedstawicieli realizmu z elementami naturalizmu w prozie Młodej Polski. Urodził się 7 maja 1867 w Kobielach Wielkich, zmarł 5 grudnia 1925 w Warszawie. Do najważniejszych utworów pisarza zaliczyć trzeba „Chłopów”, „Ziemię obiecaną”, „Komediantkę”. Został pochowany na warszawskich Powązkach, zaś serce pisarza spoczywa w urnie, w kościele św. Krzyża w Warszawie.

 

RAPORT MATURA 2022

Aktualności, arkusze i rozwiązania – Matura 2022

Matura 2022 z Brykiem

Podróż w czasie. Tak kiedyś wyglądały matury w Polsce