Biomy są dużymi jednostkami biocenotycznymi o określonej strukturze typów roślinności. Jest ona uwarunkowana rodzajem klimatu i gleby. Podziału na biomy dokonuje się głównie na podstawie występowania określonych formacji roślinnych jednak znaczenie mają także zwierzęta w nich występujące.

Rodzaj biomu zależy przede wszystkim od typu klimatu, w którym występuje. Wśród najważniejszych cech klimatu wpływających na rodzaj biomu znajdują się:

- wilgotność;

- temperatura;

- warunki edaficzne (glebowe)

Typ biomu zależy od rodzaju gleby, jednakże sam biom również ma wpływ na procesy jej wykształcenia. Wyróżnia się następujące główne typy gleb:

1) bielicowa – występuje w strefie lasów szpilkowych w klimatach umiarkowanych chłodnych. Skałą macierzystą dla tej gleby są piaski, a rozkładające się igły dostarczają małych ilości substancji organicznych, dlatego poziom próchniczy bielicy jest słabo rozwinięty.  W profilu glebowym zaznacza się wyraźnie poziom wymywania (eluwialny). Charakteryzuje go jasna wstęga pyłu i piasku. Poniżej poziomu eluwialnego występuje nieco ciemniejszy poziom wymywania (iluwialny).

2) brunatna – zaliczana do żyznych gleb, wykształca się w środowisku lasów mieszanych i liściastych w klimacie umiarkowanym morskim. Ma znacznie lepiej rozwinięty poziom próchniczy niż bielica.

3) czarnoziem – występuje w klimacie kontynentalnym o cechach suchych, wykształca się pod okrywą powierzchni trawiastych (step, pampa);  poziom próchniczy czarnoziemu jest bardzo dobrze rozwinięty, podobnie jak zdolność do akumulacji materii organicznej.

4) gleby laterytowe – pojawiają się w klimacie równikowym wilgotnym; są zmineralizowane związkami glinu i żelaza,  które nadają im czerwona barwę; lateryty należą do gleb  jałowych – brak w nich materii organicznej.

Poniżej przedstawiono listę głównych typów biomów lądowych. Ich charakterystyka została podana w postaci tabeli.

1)  biomy leśne

- równikowy las deszczowy

- lasy namorzynowe

- las mglisty

- las monsunowy

- wiecznie zielony las strefy podzwrotnikowej

- suche lasy i zarośla strefy równikowej

- wiecznie zielone lasy strefy śródziemnomorskiej

- las liściasty strefy umiarkowanej

- borealny las iglasty (tajga)

2)  biomy trawiaste

- sawanna

- step (preria, pampa)

- tundra

3) zbiorowiska pustynne

- pustynie gorące

- pustynie chłodne

- półpustynie

- zimne pustynie strefy polarnej

- lodowe pustynie strefy polarnej

4) formacje środowisk o dużej wilgotności

- wrzosowiska

- łąki

- torfowiska

5)

Biomy lądowe

Rozmieszczenie

Warunki klimatyczne

Rodzaj gleby

Rośliny

Zwierzęta

Tropikalny las deszczowy (dżungla)

Afryka równikowa, dorzecze Amazonki, Filipiny, Indonezja, Półwysep Malajski

T powyżej 17 st. C, opady 2400mm/rok

lateryty

Wiecznie zielony wilgotny las równikowy; epifity, liany

Rozmaite gatunki ptaków, ssaki (w tym nadrzewne i latające),płazy i bezkręgowce

Sawanna

Afryka, Ameryka Pd, Australia

T 14-20 st. C , opady 200-1500 mm/rok, klimat sezonowy

czarnoziemy

Roślinność trawiasta, samotne drzewa, krzaczasty busz

Duże kopytne roślinożerne (słonie, zebry, antylopy), drapieżniki (lew, likaon,  lampart), padlinożercy (hieny, sępy), gady, bezkręgowce (termity, mrówki, pająki)

Pustynie

Afryka Pn, środkowa Azja i Australia, zachodnie rejony Ameryki Pd

T bardzo zróżnicowana w ciągu doby, w nocy ujemna, opady poniżej 250 mm/rok

pustynne, szaroziemy

Gatunki efemeryczne, kserofity, sukulenty(aloes, agawa, wilczomlecze, kaktusy)

Szarańczak, mrówki, skoczki pustynne, wielbłądy

Makia/chaparral

obszary śródziemnomorskie-wokół Morza Śródziemnego oraz południowe wybrzeża Afryki

zima wilgotna i chłodna, lato gorące i suche

gęste zarośla,  mirt, pistacja, rozmaryn, macierzanka, lawenda gaje oliwne

królik, daniel, kulczyk

Las liściasty strefy umiarkowanej

Europa,  obszary Dalekego Wschodu, wschodnie obszary Ameryki północnej, Chile

T – zimą poniżej 0 st., latem powyżej 12 st., opady 750-2000 mm/rok

brunatne

Buk, dąb, grab, olsza, lipa, bogaty podszyt i runo

Ptaki owadożerne (sikory, kowaliki), łosie, jelenie, dziki, borsuki, owady ściółki

Borealny las iglasty

okołobiegunowe obszary Europy, Azji i Ameryki

T – bardzo szeroki zakres (-30 st do + 20 st)

bielicowe

Drzewa iglaste: sosna, jodła świerk, oraz liściaste: topola, brzoza; ubogi podszyt

Wiewiórka, gronostaj, sobol, borsuk, lis, wilk, ryś, niedźwiedź, łoś, sójka, krzyzodziób, dzięcioły

Tundra

Wokółbiegunowo, przede wszystkim na półkuli północnej

T –50 – 0 st. Opady poniżej 250 mm/rok

Oglejone, wieczna zmarzlina

Mchy, porosty, karłowate krzewiny, trawy, turzyce

Gryzonie, renifery, wół piżmowy, zając bielak, lis polarny, sowa polarna, komary

Oprócz biomów lądowych wyróżnia się także biomy wodne.

1) biomy słonowodne:

- otwarte oceany

- szelfy kontynentalne

- strefy międzypływowe

- zarośla namorzynowe

- estuaria

Zespoły organizmów ukształtowane są przez czynniki fizyczne:

- prądy morskie

- pływy

- ciśnienie (głębokość)

- temperaturę

- natężenie światła

Otwarte oceany – prześwietlona strefa powierzchniowa o bogatym fito- i zooplanktonie. W miarę wzrostu głębokości różnorodność biologiczna środowiska ubożeje – spada liczba gatunków, pojawiają się natomiast organizmy drapieżne oraz detrytusofagi. W strefie oaz hydrotermalnych pojawiają się organizmy bentosowe.

Szelfy kontynentalne – obszary płytkich (ok. 130m),  nagrzanych oraz prześwietlonych wód), korzystne warunki dla rozwoju organizmów - ekosystemy o dużej produktywności; występowanie lasów brunatnicowych, mięczaków, skorupiaków, ryb oraz raf koralowych

Obszary międzypływowe – struktura biotyczna układa się zgodnie z rytmem pływów; skaliste lub piaszczyste plaże są regularnie odsłaniane. Występują na nich strefowo rozmaite glony. W piaskach zagrzebani są filtratorzy oraz inne bezkręgowce. Obszary te są także miejscem żerowania ptaków.

Słone bagna, namorzyny – strefa wód wolno płynących, niemal stojących; bardzo duża koncentracja substancji organicznej, ograniczony dopływ powietrza; w strefie występują lasy namorzynowe, rośliny słonolubne oraz kręgowce. Obszary te są także miejscem żerowania ptaków.

Estuaria - częściowo odcięte przybrzeżne zbiorniki wodne, mające swobodne połączenie z otwartym morzem. Produktywność estuariów jest większa niż w morzach i wodach śródlądowych, co wynika z wysokiej zawartości materii organicznej.

2) Biomy słodkowodne:

- wody stojące (jeziora, stawy)

- wody płynące (rzeki, strumienie)

- bagna, mokradła

Struktura zespołów organizmów warunkowana jest przez czynniki fizykochemiczne:

- tempo przepływu wody

- zawartość biogenów

- temperatura

- natlenienie

- oświetlenie

Jeziora, stawy – strefy biotyczne układają się poziomo; występuje zmiana zawartości  pierwiastków biogennych i natlenienia. Zbiorniki te często ulegają eutrofizacji.

Rzeki, strumienie – układ zespołów organizmów zmienia się wraz z biegiem rzeki, co spowodowane jest zmianami szybkości przepływów wody

Obszary wodno-błotne – swe powstanie zawdzięczają nieprzepuszczalnemu podłożu oraz wysokim opadom. Na obszarach tych stwierdza się małą obecność biogenów oraz występowanie roślinności niskiej, tolerującej zalewanie.

Formacje roślinne wód morskich i słodkich

1) fitobentos - rośliny denne, zakotwiczone nierzadko sięgające powierzchni wody; występowanie w strefie wód przybrzeżnych morskich i jezior

2) pleuston - rośliny pływające, niezakotwiczone; występowanie głównie w jeziorach i stawach, również Morze Sargassowe

3) fitoplankton -miktroorganizmy zamieszkujące większe zbiorniki wodne jak i duże rzeki