Można nazwać Franciszka Karpińskiego, poetą przełomu, gdyż będąc częściowym przynajmniej spadkobiercą sielankowej poezji XVII wieku, wprowadził ją już w oświeceniowe czasy poezji sentymentalnej. Uważa się go za tego, który pierwszy jasno i wyraźnie sformułował podstawy sentymentalizmu w polskiej poezji. Stwierdził mianowicie, że ważniejszym zmysłem odkrywania prawdy w świecie jest nie rozum, ale serce. Jego czułość potrafi o wiele lepiej powadzić człowieka w życiu niż najbardziej nawet krytyczny rozum. Wraz z tak pojętym zmysłem poznania, najważniejszą dla poety miała stać się sfera wrażeń, emocji, piękna płynącego z odkrywania natury, w sferze moralnej miał on zaś głosić potrzebę życia w prawdzie i wystrzegania się kłamstwa. Poezja powinna czerpać z folkloru wiejskiego, jako najbliższego prawdzie, gdyż nie skażonego jeszcze przez cywilizację. Miała przez to być prosta, w przeciwieństwie do barokowej, unikająca wyszukanych konceptów i niezrozumiałych często zabiegów stylistycznych.

Te wymogi najlepiej mogły się realizować w takich gatunkach lirycznych, jak sielanka, erotyk, czy sentymentalna elegia. Ważna była też zmiana punktu widzenia podmiotu lirycznego, nie musiał on już wystrzegać się subiektywnego opisu postrzeganego świata. Właśnie ta indywidualna obserwacja była szczególnie cenna, niezależnie czy tyczyła się spraw ważnych, publicznych, czy czysto prywatnych.

W sferę intymną wprowadza nas wiersz Karpińskiego zatytułowany "Do Justyny. Tęskność na wiosnę". Wiersz jest próbą analizy wnętrza samotnego człowieka, tęskniącego "za", lub "do" ukochanej, która z jakiegoś powodu pozostaję obojętna na jego miłość. Całą ta smutna historia miłosna, pełna frustracji i wewnętrznego ból, rozgrywa się na tle wspaniale rozwijającej się przyrody, pełnej radości życia, co dodatkowo wzbudza smutek w podmiocie lirycznym. W tym właśnie wierszu doskonale widać jak ważną dla sentymentalistów stałą się sfera ducha, ważna również dla twórców kolejnej epoki literackiej- romantyzmu.

Sielankowość jest jeszcze bardziej widoczna w najbardziej chyba znanym utworze opisywanego poety jakim jest "LauraFilon". Miejsce wydarzeń jest typowo sielankowe, rzecz dzieje się w nocy w świetle księżyca, pod jaworem, który ma być miejscem spotkania dwojga kochanków. Jednak to nie samo to wydarzenie jest tematem tego utworu. Ważniejsze staja się uczucia, które targają głównych bohaterów. Filon postanawia bowiem zażartować z Laury i przybywszy wcześniej na umówione miejsce kryje się za drzewem. Ta nie zdając sobie sprawy z tego myśl, że Filon już jej nie kocha i odszedł do innej kobiety. Większość strof tej sielanki jest wiec opisem gwałtownych uczuć którym podlega zdradzona, we własnym mniemaniu, kobieta. Laura pełna jest niepohamowanego gniewu, zaś wraz z jej stanem ducha i przyroda ją otaczająca staje się coraz bardziej mroczna i niebezpieczna. I choć wiersz kończy się zgodą bohaterów, pozostawia w nas pewność, że z miłością lepiej nie igrać.

Jednak nie tylko uczucia miłosne były tematem poezji sentymentalnej. Było tez w niej miejsce i dla wyrażenia własnego patriotyzmu. "Żale Sarmaty nad grobem Zygmunta Augusta" to żałobna elegia poety, dotycząca nie tyle samego króla, lecz całego narodu polskiego. Wiersz powstał bowiem, w momencie gdy Rzeczpospolita z dumnego i wielkiego państwa stała się miłym kąskiem dla trzech zaborców i znikła z mapy. Zygmunt August jest przez poetę przypominany jako znak dawnej potęgi państwa, pogrążonego obecnie w upodleniu i braku wiary w społeczeństwie w jakiekolwiek wyjście z tej sytuacji.

Paru innym utworom Franciszka Karpińskiego przysłużyła się niewątpliwie ich tematyka religijna. Jego kolęda -zaczynająca się od słów "Bóg się rodzi...", do dzisiaj jest uznawana za jedna z najpiękniejszych i chętnie śpiewa się ją w domach i w kościele. Zawiera w sobie piękne wykorzystanie barokowej gry paradoksów, w zamyśle poety najlepszych do wyrażenie boskiej natury i cudu wcielenia w ludzkie ciało. Opis ziemskiego świata jest zbudowany w formie oksymoronów: "ogień krzepnie, blask ciemnieje". Z kolei prostota "Pieśni porannej" i "Pieśni wieczornej" sprawiły, że stały się one formami intymnego wyrażania miłości do Boga przez liczne pokolenia śpiewających je ludzi.

Poezja sentymentalna, jak widzimy na przykładzie twórczości Franciszka Karpińskiego może mieć wiele wyrazów, łączy ją jednak to, że opowiada o ludzkim uczuciu.