"Krzyżacy" to utwór z gatunku powieści historycznych. Gatunek ten charakteryzuje się nie tylko wspaniałą ciekawą fabułą, wątkami miłosnymi, opisami walk, ale przede wszystkim tym, że oparty jest na jakiś faktach historycznych. W powieści współistnieją ze sobą płaszczyzny fikcyjne i realistyczne. Przy czym fikcyjne są zazwyczaj postaci, wątki. Ale też oczywiście nie wszystkie, bowiem w "Krzyżakach" oprócz postaci Danusi, Jagienki czy Zbyszka, pojawiają się również znane postaci historyczne: takie jak np. von Jungingen, czy królowie i książęta polscy. Bez postaci autentycznych powieść była by tylko kolejną opowiastką, jednak umieszczenie wątków wymyślonych w kontekście historycznym nadaje im nowego sensu i znaczenia. Możemy się dzięki temu w ciekawy sposób dowiedzieć jak wyglądało życie w czasach średniowiecza. Jak wygadał normalny dzień, ponieważ o tym w podręcznikach się nie mówi. W szkole uczymy się jedynie dat i opisów ważnych wydarzeń, rzadko możemy się dowiedzieć o jakiś ciekawostkach, np. jakie życie wiodły kobiety, podczas gdy ich mężowie czy synowie byli na wojnie. W jaki sposób urozmaicano sobie długie podróże. Także nie dowiemy się dokładnie o przebiegu bitwy, w tym wypadku pod Grunwaldem, ponieważ podręcznik jedynie streszcza to, co najistotniejsze. Natomiast u Sienkiewicza opis bitwy pod Grunwaldem zajmuję kilkadziesiąt stron. Wiemy, w jaki sposób autor przygotowywał się do pisania swoich powieści. Wiemy, że starał się być niezwykle rzetelny, zachowując zgodność szczegółów takich, jak ubranie czy opisy broni. Sabina Szczapa-Broniewicz podaje, że Sienkiewicz opierał się na źródłach, z których czerpał wiedzę o XV wiecznej Polsce, były to takie dzieła jak "Historia Polski" napisana przez Jana Długosza, a także pochodzące z XIX wieku dzieło wybitnego historyka Karola Szajnocha, pt. "Jadwiga i Jagiełło". Zatem nawet jeśli w powieści można odnaleźć jakieś pomyłki czy niedopatrzenia to i tak w przeważającej części jest to poprawna wiedza historyczna.

Poza tym nawet jeśli te błędy rzeczywiście są, to Sienkiewicz zdobywa i tak przewagę nad podręcznikową wiedzą, ponieważ z typową dla siebie plastycznością opisuję niektóre wydarzenia. Np. śmierć królowej Jadwigi, w "Krzyżakach" została opisana jako wielki dramat narodowy. Czytając powieść, wiemy jak ważne było to wydarzenie. Jak załamało cały naród. Jest to tak sugestywny obraz, że trudno się z nim nie utożsamiać, rozbudza to w naturalny sposób naszą wrażliwość, patriotyzm. Kiedy zrozumiemy jak cierpieli, jak żyli i jak się bawili nasi przodkowie to zaczynamy przywiązywać wagę do historii narodu w ogóle. A to, obok wiedzy historycznej, chyba najważniejsza rzecz, której możemy się nauczyć z powieści historycznych.