Wiktor Hugo to niewątpliwie jeden z największych francuskich pisarzy (autor "Nędzników", "Katedry Marii Panny w Paryżu) i polityków. Urodził się 26 lutego 1802 roku w Besancon, a zmarł 22 maja 1885 roku w Paryżu. Jako syn napoleońskiego generała, Józefa Leopolda Sigisberta Hugo nie od razu wyznawał romantyczne poglądy, chociaż - paradoksalnie - stał się jednym z głównych sprawców francuskiego przełomu romantycznego. Okres romantyzmu rozpoczął Hugo w swojej twórczości wydaniem powieściami "Hans z Islandii" (1823) i "Bug-Jargal" (1826) oraz tomem poezji "Odes et ballades".

To również poeta (autor m.in. wiersza "Lipiec 1830"), eseista, autor politycznych pamfletów i dramaturg ("Cromwell", "Hernani" -premiera 22 lutego 1830 roku). I właśnie dramat ceni Hugo najwyżej. Fragmenty "Przedmowy do "Cromwella" z 1827 roku jako manifest romantyczny oddają artystyczne poglądy autora, który zdecydowanie odrzuca klasyczne, rygorystyczne reguły (zasadę trzech jedności), podkreśla natomiast romantyczny synkretyzm rodzajowy i gatunkowy, uniwersalizm poruszanych problemów, psychologizację postaci.

Hugo to człowiek o nieszablonowej osobowości, wzbudzał kontrowersje i jako członek Akademii Francuskiej, i jako postępowy polityk ( za działalność polityczną przebywał przez 18 lat na wygnaniu, uznany został za wroga II Cesarstwa).

Najwyżej przez niego cenioną wartością była wolność - główny ideał epoki, słowo-klucz jego twórczości. Francuskie dążenia wolnościowe odnajdują swój wyraz chociażby w słynnej powieści "Nędznicy" i w wierszu "Lipiec 1830".

Czterotomowa powieść "Nędznicy" (fr. "Les Miserables") powstała na wygnaniu na wyspie Guernsey, a wydana w roku 1862. Czas akcji obejmuje wydarzenia z lat 1815-1833, a jej miejsce to francuskie miasta: Paryż, Montreuil-sur-Mer, Montfermeil, Dignee.

II część utworu przedstawia sytuację w roku 1830. Wolność, równość, braterstwo - hasła rewolucjonistów stają się głównym przesłaniem powieści. Rewolucjoniści to ludzie w rożnym wieku: młodzi jak Gavroche i student Mariusz, ale i starzy (wymowny jest tutaj przykład bohaterskiego starca, który ginie wysoko uniesionym sztandarem i niepodległościowymi hasłami na ustach). Walki uliczne, bohaterstwo ludu, barykady - to główne motywy tej części powieści, z którymi harmonizuje zdecydowany, dynamiczny styl wypowiedzi (antytezy, równoważniki zdań, wykrzyknienia, epitety, porównania) i subiektywizm przekazu.

Do rewolucji lipcowej 1830 roku powraca Hugo w wierszu "Lipiec 1830". Opisane wydarzenia poprzedza wspomnienie Wielkiej Rewolucji Francuskiej 1789 roku. Wystąpienia ludu w 1830 roku ("Gdy ze snu miasto me wyrwane; Z piersi już dobyć tchu nie może") to wynik błędnej polityki burżuazji i Karola X. 27 lipca Paryż pokryła sieć barykad, a studenci, robotnicy i drobnomieszczanie (kierowani przez republikanów) zaatakowali siedziby władzy.

Poeta solidaryzuje się z powstańcami z 1830 roku. Przedstawia lud nie tylko jako siłę militarną, wykonawców odgórnych rozkazów, lecz - solidarną gromadę, ludzi umiejących walczyć o niepodległość, bohaterów, patriotów.

I chociaż można mieć etyczne zastrzeżenia do krwawego charakteru wystąpień, bezsporna jest słuszność walki o wolnościowe hasła. Prosty lud w walce z burżuazyjna tyranią kierował się poczuciem własnej godności i sprawiedliwością społeczną:

"Ludu nie zwabi się jak dziecka,

Nie zejdzie z drogi, choć zdradziecka

Ręka przestawi drogowskazy

Prawdo ty umiesz opór każdy

Porazić słów twych piorunami

Przemoc nie zdławi cię nie zmiażdży

Bo knebel można rwać zębami".

Dramatycznie brzmi w wierszu następujące pytanie;

"Czyżby dziedzictwo ojców naszych

I to, co zdobyliśmy sami,

Cały wysiłek ludzkiej rasy,

Czyżby to wszystko było dla nich?"

Pogarda dla burżuazji i Karola X za to, że zniszczyli dzieło rewolucji z 1789 roku, a zwycięstwo wykorzystali dla własnych celów jest w wierszy równie ważna, jak i przekonanie o zwycięstwie romantycznych ideałów, nadchodzącej wolności, kresie absolutyzmu, tyranii:

"Że łuna bije spoza chmury,

Że dal rozcina błyskawica,

A że ludowa, groźna lwica,

Coraz to patrzy na pazury".

Utwory Hugo czytane są do dzisiaj. Niektóre z powodzeniem adaptowane. Powieść "Nędznicy" była filmowana siedemnastokrotnie (1998 - film w reżyserii Billie Augusta, 2000 - serial telewizyjny w reżyserii Josee Dayan, gdzie Javerta zagrał John Malkovich). Na jej podstawie powstał również słynny musical Boublila i Schonberga. Równie popularna jest wśród współczesnej kinematografii "Katedra Marii Panny w Paryżu" (1831), znana jako "Dzwonnik z Notre-Dame".

Romantyzm twórczości Hugo jest ponadczasowy, zawsze ważny i aktualny.