Stefan Batory przyszedł na świat w 27 września 1533 roku jako syn wojewody siedmiogrodzkiego. Po szybko zmarłym ojcu otrzymał imię i także urząd (w 1571 roku). Władał jednak za małym państwem, aby mógł utrzymać niezależność. Dlatego zdecydował się kandydować na króla Polski. Został nim w 1575 roku, ponieważ szlachta polska nie chciała wybrać na tron cesarza Maksymiliana II Habsburga, ani tym bardziej Iwana IV Groźnego. Batory działał szybko, bo liczyły się fakty dokonane. Przybył do Rzeczypospolitej, ożenił się z Anną Jagiellonką i zmusił do uznania swojego wyboru stronników Habsburga.

Objęcie władzy nie obyło się jednak bez walk, ponieważ nie uznał jego wybory Gdańsk. Batory ruszył przeciwko niemu i chociaż nie udało mu się całkowicie podporządkować sobie miasta, wymusił na nim uznanie jego władzy.

Stefan Batory odniósł sukcesy w polityce zagranicznej, związane z wyprawami przeciw Moskwie, która wykorzystując chaos podczas bezkrólewia zajęła Inflanty. Podczas trzech wypraw wojennych przeciw carowi, Batory zdobył Połock (1579 rok) i Wielkie Łuki (1580). Nie udało oblężenie Pskowa (1581 rok). W rok później podpisał rozejm w Jamie Zapolskim, dzięki któremu Rzeczypospolita odzyskała Inflanty i car musiał zrzec się ziemi połockiej.

Błędem w polityce zagranicznej Stefana Batorego było przekazanie Hohenzollernom władającym Brandenburgią praw do opieki nad umysłowo chorym ich kuzynem, księciem Prus Albrechtem Fryderykiem. Polska utraciła w ten sposób szansę na przejęcie Prus i zgodziła się na rozpoczęcie polityki, która doprowadziła w konsekwencji do uniezależnienia się tego księstwa od króla polskiego.

Batory nie wykorzystał sukcesów wojennych do rozszerzenia władzy króla. Chciał mieć realną władzę, ale natrafił na skuteczny opór szlachty i części magnatów, lecz musiał się na kimś oprzeć. Budowa własnego stronnictwa politycznego opierała się na nadawaniu majątków ziemskich, w wyniku czego ta szlachta, która miała być jego zapleczem politycznym sama uniezależniła się od monarchy. Aby uzyskać pieniądze na wojny, musiał nadać szlachcie kolejne przywileje - zrzekł się praw do sądzenia i powołał sądy apelacyjne - Trybunał Koronny (1578) i Trybunał Litewski (1581).

Stefan Batory potrafił otaczać się ludźmi wartościowymi i był dobrym organizatorem. Aby w przyszłości nie być skazanym na zgodę szlachty na zwiększenie wojska, do czego potrzebne było uchwalenie większych podatków, zorganizował piechotę wybraniecką. Była ona złożona z chłopów z dóbr królewskich. Dostrzegał znaczenie artylerii, a nawet propagandy wojennej, co widoczne było zwłaszcza podczas oblężenia Gdańska, kiedy to na jego polecenie wydawany był specjalny biuletyn.

Był dobrze wykształcony, ale nie mówił po polsku. Był katolikiem, ale nie nakazywał represji za wyznawanie innej religii. Wprowadził w Polsce modę na ubiory węgierskie wzorowane na tureckich, a tokaj stał się napojem popularniejszym niż krajowe piwo. Zmarł niespodziewanie w 1586 roku podobno na chorobę nerek, ale do dziś niektórzy historycy przypuszczają, że mógł zostać otruty. Został pochowany na Wawelu.