W historiografii walką o Dominium Maris Baltici nazywa się wydarzenia z XVI i XVII wieku. Wtedy to z jednej strony Rosja dążyła do zdobycia dostępu do Morza Bałtyckiego, co z kolei było przyczyną rywalizacji o Inflanty. Ponadto zaostrzyła się rywalizacja duńsko-szwedzka. Choć panowaniem nad Bałtykiem zainteresowane były przede wszystkim Dania, Szwecja, Rosja i Rzeczpospolita, to również wydarzeniom bacznie przyglądały się inne państwa europejskie (m.in. Anglia, Francja, Holandia).

Sekularyzacja Zakonu Krzyżackiego w Prusach miała wpływ na kryzys Zakonu Kawalerów Mieczowych w Inflantach. Tamtejsza szlachta oraz mieszczaństwo głośno protestowały przeciwko rządom Zakonu. Każda ze stron konfliktu szukała wsparcia za granicą. Sytuacji w Inflantach przyglądali się najbliżsi sąsiedzi - Litwa oraz Rosja. Wkrótce tą sprawą zainteresowały się również Szwecja i Dania. Z czasem dołączyła także Hanza i w mniejszym stopniu cesarz.

Inflanty miały olbrzymie znaczenie strategiczne. Właśnie tamtędy przechodziły ważne szlaki handlowe, które łączyły północną oraz zachodnią część starego kontynentu ze Wschodem. Porty w Inflantach (m.in. Ryga) były niezwykle ważnymi pośrednikami między Litwą a Europą zachodnią.

Z czasem w Inflantach coraz silniejszą pozycję zaczęła zdobywać partia, wiążąca przyszłość księstwa z Litwą i Polską. W 1554 roku stojący na czele Zakonu mistrz zawarł układ z Iwanem IV. Wówczas ustalono, że Inflanty zachowają neutralność w trakcie konfliktu litewsko-moskiewskiego. Postanowienia nie przypadły do gustu mieszkańcom i wybuchły walki wewnętrzne. Wilhelm Hohenzollern został uwięziony i wtedy król Zygmunt August podjął decyzję o interwencji zbrojnej. Spory wpływ na takie rozwiązanie mieli magnaci litewscy (m.in. kanclerz Mikołaj czarny Radziwiłł) oraz Albrecht Hohenzollern. Ponadto za wyprawą wojenną opowiedział się także senat.

Choć Zygmunt August wypowiedział wojnę, to jednak do walk nie doszło. Wielki mistrz Wilhelm Fűrstenberg ugiął się przed władcą polskim. Ostatecznie zawarł z nim 14 września 1557 roku traktat poswolski. Miał on charakter antymoskiewski, ponieważ Inflanty zobowiązały się wspólnie z Litwą walczyć przeciwko Iwanowi IV.

Na te wydarzenia niezwykle szybko zareagował car. W styczniu 1558 roku jego armia przekroczyła granice państwa zakonnego i rozpoczęła się tzw. wojna inflancka. Do 1560 roku Rosjanie zdobyli w sumie około 20 miast - m.in. Dorpat, Marienburg, Narwę. Od tego momentu ośrodki te służyły Moskwie do utrzymywania kontaktów z zachodnią częścią Europy. Jeszcze w 1560 roku król Zygmunt August zlecił nowemu mistrzowi zakonnemu Gotthardowi Kettlerowi (od 1559 roku) zorganizowanie floty kaperskiej. Szybko okazała się niewystarczająca i władca zlecił powołanie królewskiej floty kaperskiej, na czele której stanął Mateusz Scharping z Gdańska. Działała ona do 1570 roku. Ale w tym okresie kosztem Inflant wzbogaciła się również Dania (zajęła biskupstwo ozylskie) oraz Szwecja (zajęła Rewal z częścią Estonii).

Z czasem w Inflantach coraz głośniej mówiono o związaniu losów państwa z Polską i Litwą. W 1561 roku w Wilnie doszło do spotkania Zygmunta Augusta z mistrzem zakonnym Gotthardem Kettlerem. Ten poddał władcy polskiemu Inflanty i uznał się jego wasalem. 28 listopada 1561 roku Zakon został sekularyzowany i przyjęto reformację (wyznanie augsburskie). Tym samym Gotthard Kettler został świeckim lennikiem Polski i Litwy, jako książę Kurlandii i Semigalii. Zygmunt August zobowiązał się do odzyskania oderwanych części Inflant.

W 1561 roku Rosjanie zawarli rozejm ze Szwecją, a w 1562 roku z Danią. Już w 1563 roku zdobyli kosztem Litwy - Połock. Jeszcze w 1563 roku Dania związała się sojuszem z Polską oraz Hanzą przeciwko Szwecji. Jednak w 1568 roku nastąpiła zmiana przymierzy. Na tron szwedzki wstąpił Jan III, którego żoną była Katarzyna Jagiellonka. Wówczas nastąpiło zbliżenie polsko-szwedzkie oraz duńsko-moskiewskie. Ostatecznie w 1570 roku z inicjatywy Zygmunta Augusta zwołano do Szczecina kongres pokojowy. Wtedy zawarte zostało porozumienie pokojowe między Szwecją a Danią. W roli mediatorów wystąpili dyplomaci polscy, cesarscy oraz francuscy.

Kongres przyniósł korzystne uchwały dla Danii. Potwierdzono właściwie rozbiór Inflant przy nominalnym zwierzchnictwie cesarza nad tym krajem.

Traktat szczeciński nie rozwiązał problemów. W Rzeczpospolitej doszło do istotnych zmian. Najpierw zmarł Zygmunt August (1572 rok), później przeprowadzono wolną elekcję Henryka Walezego (rządził w latach 1573-1574) i wreszcie na tron wstąpił Stefan Batory. W 1577 roku Iwan IV rozpoczął wielką wyprawę na Inflanty, chcąc je sobie podporządkować. Szybko wraz z duńskim sojusznikiem (królewicz Magnus) zdobył wpływy na tym obszarze oprócz Rygi i Rewala. Z czasem polska dyplomacja pozyskała wspomnianego już Magnusa. Opracowano też plan wojenny mający na celu odepchnięcie Rosjan od Bałtyku. Król Stefan Batory i jego współpracownik Jan Zamojski zakładali uderzenie nie w Inflanty, ale w tereny rosyjskie.

Trzy kampanie Stefana Batorego przeciw Rosji (1578-1581) zakończyły się znaczącymi sukcesami wojsk polsko-litewskich. Najpierw w 1579 roku opanowano Połock. W kolejnym roku zdobyto twierdzę Wielkie Łuki. Wreszcie w 1581 roku armia polsko-litewska oblegała Psków, ale nie zdołała wedrzeć się do miasta. Ostatecznie po paru miesiącach walk zawarto za pośrednictwem papieskiego jezuity - Antonio Possevino - rozejm w Jamie Zapolskim (15 styczeń 1582 rok). Jego postanowienia były korzystne dla Polski. Rosjanie musieli bowiem opuścić wszystkie zamki inflanckie oraz zrzec się ziemi połockiej.

Gdy Stefan Batory odnosił kolejne sukcesy, to swoją pozycję umacniali również Szwedzi. W 1581 roku zagarnęli oni Narwę i tym samym zlikwidowali słynną żeglugę narewską. W 1583 roku Rosjanie podpisali 3-letni rozejm ze Szwedami nad rzeką Plussą. W 1587 roku przekształcono go w pokój.

Tak więc Rzeczpospolita umocniła swoją pozycję u ujścia Wisły i Pregoły. Ponadto opanowała ważne obszary Kurlandii oraz Inflant. Jednak ani polskie, ani szwedzkie sukcesy nie miały cech trwałych, ponieważ kwestia Inflant nie została ostatecznie rozwiązana.