Alkohole to jednofunkcyjne związki organiczne, których cząsteczki zawierają jedną lub kilka grup hydroksylowych związanych z tetraedrycznymi atomami węgla (jeżeli cząsteczka zawiera kilka grup hydroksylowych, to każda jest związana z innym atomem węgla).

Alkohole ze względu na ilość grup hydroksylowych dzielimy na:

- alkohole monohydroksylowe, których cząsteczki zawierają tylko jedną grupę hydroksylową

Np. metanol (CH3OH); etanol (CH3CH2OH)

- alkohole polihydroksylowe, których cząsteczki zawierają przynajmniej dwie grupy hydroksylowe

Np. glicerol ( CH2OH-CHOH-CH2OH) - jego poprawna nazwa to propan-1,2,3-triol

Alkohole można także podzielić ze względu na rzędowość atomu węgla, z którym jest połączona grupa hydroksylowa:

- alkohole pierwszorzędowe

- alkohole drugorzędowe

- alkohole trzeciorzędowe

Właściwości fizyczne alkoholi:

- alkohole o krótkich łańcuchach węglowych są cieczami (1-10 atomów węgla), natomiast o dłuższych łańcuchach węglowych są ciałami stałymi

- ich rozpuszczalność w wodzie maleje wraz ze wzrostem długości łańcucha węglowego. Przykładowo metanol, etanol i propanol bardzo dobrze się rozpuszczają w wodzie, butanol tylko częściowo, zaś heksanom jest nierozpuszczalny w wodzie.

- ich temperatury przejść fazowych (topnienia, wrzenia) są o wiele wyższe w porównaniu z odpowiednimi węglowodorami.

Otrzymywanie alkoholi:

- addycja wody do alkenów:

Np. CH2=CH-CH3 + H2O  CH3-CHOH-CH3

- hydroliza fluorowcopochodnych

Np. CH3-CH2Br + NaOH  CH3-CH2OH + NaCl

- redukcja aldehydów i ketonów do alkoholi

Np. CH3-COH + H2 → CH3-CH2OH

- reakcje specjalne dla otrzymywania wybranych alkoholi:

Np. dla metanolu:

CO + 2 H2CH3OH

dla etanolu:

C6H12O62 CH3-CH2OH + 2 CO2

Właściwości chemiczne alkoholi:

- ulegają dysocjacji elektrolitycznej (alkohole rozpuszczalne w wodzie)

Np. CH3-CH2OH  CH3-CH2O- + H+

- reagują z aktywnymi metalami tworząc alkoholany:

Np. 2 CH3-CH2OH + 2 Na → 2 CH3-CH2ONa + H2

- ulegają reakcji dehydratacji (odwodnienia):

Np. CH3-CH2OH CH2=CH2 + H2O

- reagują z fluorowcowodorami, w wyniku czego grupa hydroksylowa zostaje zastąpiona atomem fluorowca. Reakcja ta najłatwiej zachodzi dla alkoholi trzeciorzędowych.

Np. CH3-CH2OH + HCl → CH3-CH2Cl + H2O

Zastosowanie:

- przemysł chemiczny oraz farmaceutyczny, jako rozpuszczalniki, do produkcji kosmetyków i tworzyw sztucznych

Fenole to jednofunkcyjne związki organiczne, których cząsteczki zawierają jedną lub kilka grup hydroksylowych związanych z atomami węgla należącymi do pierścienia aromatycznego(jeżeli cząsteczka zawiera kilka grup hydroksylowych, to każda jest związana z innym atomem węgla). Podobnie jak alkohole , także fenole można podzielić na monohydroksylowe oraz polihydroksylowe.

Właściwości fizyczne fenoli:

- w większości to ciała stałe, bezbarwne

- są substancjami trudno rozpuszczalnymi w wodzie

- wykazują charakterystyczny zapach.

- Uwaga! Trujące- ich opary mogą powodować oparzenia skóry

Otrzymywanie:

- hydroliza fluorowcoarenów:

Np. C6H5Cl + 2 NaOH C6H5ONa + NaCl + H2O

- reakcja charakterystyczna otrzymywania fenolu:

Np. C6H5ONa + CO2 + H2O → C6H5OH + NaHCO3

Właściwości chemiczne fenoli:

- wykazują słabe właściwości kwasowe; reagują z metalami oraz wodorotlenkami metali tworząc fenolany:

Np. 2 C6H5OH + 2 Na → 2 C6H5ONa + H2

C6H5OH + NaOH → C6H5ONa + H2O

- Reakcja z fluorowcami przebiega szybko, w jej wyniku, do pierścienia zostaję przyłączone 3 atomy fluorowca (w pozycjach orto- i para-).

C6H5OH + 3 Br2 → C6H2OHBr3 + 3 HBr

- podobnie fenol ulega reakcji nitrowania, sulfonowania, kierując podstawniki w pozycje orto lub para. Reakcje te nie przebiegają już tak burzliwie, a produktami są dwa związki.

Zastosowanie:

- produkcja środków dezynfekujących

- przemysł chemiczny i farmaceutyczny.