Trwałość makroemulsji i przebieg polimeryzacji zależy od rodzaju i dawki surfaktanta. Jego stężenie w przeliczeniu na monomer powinno wynosić 0,1-1% i 2-3% wagowych w przeliczeniu na mieszaninę reakcyjną. Musi ono zapewnić tworzenie miceli, bez których polimeryzacja w emulsji byłaby niemożliwa Początek polimeryzacji ma miejsce, kiedy duża kropla monomeru, stabilizowana przez środek powierzchniowo czynny, koegzystuje z micelami surfaktanta. W emulsji konwencjonalnej zdecydowanie przeważa nukleacja micelarna, aczkolwiek mechanizmy nukleacji homogenicznej i kropelkowej także są obecne.

Pojedynczą micele tworzy na ogół 50-150 cząsteczek surfaktanta, a liczba micel w 1dm3 mieszaniny reakcyjnej zawiera się w przedziale1019-1021. Mechanizm polimeryzacji w nukleacji micelarnej polega na przechodzeniu cząsteczek monomeru od kropel do micel. Rozpuszczone w fazie ciągłej cząsteczki inicjatora inicjują polimeryzację poprzez przejście do micel, w których znajduje się część monomeru. Liczba cząstek monomeru w miceli nie przekracza 200, a nawet może być mniejsza od liczby cząsteczek środka powierzchniowo czynnego tworzącego micele. Ubytek monomeru w fazie wodnej powodują, że dalsze cząsteczki przechodzą od zdyspergowanych kropel do roztworu. Krople monomeru pełnią funkcję zbiorników, z których monomer dyfunduje w miarę postępu reakcji. Na 100-1000 utworzonych micel tylko jedna wyłapuje wygenerowany w fazie ciągłej oligorodnik lub rodnik pierwotny. Krople monomeru stabilizowane zaadsorbowanym surfaktantem maja stosunkowo duże średnice rzędu 0,1-10 mm, a ich liczba w 1dm3 mieszaniny reakcyjnej wynosi 1013-1014. Zanikają one, gdy stopień konwersji osiągnie 30-40%. Średnica cząsteczek polimeru jest większa niż 1000 nm. Wielkość kropli zależy od takich parametrów jak: temperatura, pH, ilość inicjatora.

Nukleacja homogeniczna polega na zainicjowaniu rozpuszczonych w fazie ciągłej cząsteczek monomeru. Tworzy się oligorodnik, który po zaadsorbowaniu kilku drobin monomeru dochodzi do takich rozmiarów, że zatraca rozpuszczalność i ulega wytrąceniu. Na powierzchni takiego rodnika adsorbują się cząsteczki surfaktanta i monomeru, tworząc cząstkę polimerowo-monomerową, w której może dalej biegnąć proces polimeryzacji. Liczba i rozmiar cząstek lateksu uzależnione są od m.in. stężenia surfaktanta.

Najrzadziej występująca nukleacja kropelkowa polega na zainicjowaniu polimeryzacji w kropli monomeru. W idealnym przypadku powinien być to rodnik pierwotny, chociaż przy nieco większej rozpuszczalności monomeru w wodzie mogą to być oligorodniki. Ilość polimeru wytworzonego w kroplach stanowi mniej niż 0,1% ilości końcowego produktu. Przyczyna tkwi w znacznie mniejszej sumarycznej powierzchni kropli niż powierzchni miceli.