Wstęp

Jak wiemy organizmy dążą do utrzymania swoich procesów życiowych na pewnym optymalnym dla nich  poziomie.

Taki stan zapewniają im zarówno własne mechanizmy fizjologiczne jak i również właściwości środowiska fizycznego i biologicznego np . Dostęp do wody i pokarmu , posiadanie terytorium/ mieszkania czy możliwość rozrodu. Znaczniejsze odchylenia od optimum wyzwalają pewne reakcje ( fizjologiczne lub behawioralne) zmierzające do przywrócenia pożądanych parametrów czynności organizmu np temperatury wnętrza ciała. Niekiedy wiąże się to ze zmianą miejsca pobytu w poszukiwaniu źródeł pokarmu czy lepszym warunków klimatycznych – tak rozumianą stałość warunków bytowania organizmu nazwano homeostazą

Homeostaza Wewnątrzustrojowa

Jest to tendencja organizmów wielokomórkowych do utrzymywania stałości swojego środowiska wewnętrznego. Ze środowiskiem zewnętrznym stykają się tylko niektóre komórki , np. powłok i błon śluzowych, natomiast te umieszczone w głębi ciała mają własne środowisko – zwane środowiskiem wewnętrznym ustroju a tworzone przez płyn zewnątrzkomórkowy. Do płynu zewnątrzkomórkowego należy płyn tkankowy , którego właściwości są  najprecyzyjniej utrzymywane na odpowiednim poziomie oraz ,krew , która jest nośnikiem tlenu i substancji odżywczych. Właściwe środowisko komórek organizmu – płyn tkankowy – jest w sensie biocybernetycznym układem otwartym, o względnie stabilnych parametrach fizycznych i chemicznych , który , za pośrednictwem krwi, wymienia z otoczeniem składniki niezbędne do życia. Na homeostazę wewnętrzną składa się stały odczyn chemiczny (pH) , stałe stężenie osmotyczne płynów ustrojowych , podlegające niewielkim wahaniom stężenie glukozy i niektórych jonów we krwi , względnie stabilna temperatura wewnętrzna ciała zwierząt stałocieplnych i utrzymana w dość wąskim zakresie wahań objętość krwi.

Utrzymanie homeostazy organizmu

Aby homeostaza była utrzymywana na odpowiednim poziomie

  •   musi istnieć mechanizm wykrywający niewielkie odchylenia od optimum

muszą zostać uruchomione reakcje, zwane homeostatycznymi, prowadzące do wyrównania powstałego odchylenia

reakcje te muszą zostać przerwane, gdy odchylenie od homeostazy zostanie usunięte

Odchylenia od homeostazy wykrywane są przez czujniki ( receptory, detektory) umieszczone w różnych narządach organizmu. Informacja pochodząca z różnych czujników jest integrowana w ośrodkach mózgowych, z których następnie są wysyłane komendy do narządów wewnętrznych . 

Bodźcami uruchomiającymi reakcje homeostatyczne mogą być czynniki nerwowe ( pobudzenie receptorów- np. do pobudzenia receptorów ciepła lub zimna dochodzi w wyniku działania wysokiej lub niskiej temperatury otoczenia) lub humoralne ( nadmiar lub brak właściwej substancji chemicznej – np. zmniejszenie stężenia glukozy we krwi)

Układ hormonalny w utrzymaniu homeostazy

Pierwotnie za hormony uważano biologiczne aktywne związki wytwarzane przez gruczoły wydzielania wewnętrznego i uwalniane z nich bezpośrednio do krwi . Nazwa hormon pochodzi od greckiego imiesłowu hormon – pobudzający. W istocie działanie hormonów sprowadza się do pobudzania ( hamowania) różnych procesów fizjologicznych w komórkach , tkankach , narządach. Hormony są  nie tylko wydzielane przez gruczoły sensu stricto ale też przez komórki rozproszone w innych narządach oraz docierają do swych miejsc działania nie tylko przez krew ale także np płyn mózgowo-rdzeniowy . Stąd też obecnie za hormon uważa się substancję wytwarzaną przez komórkę, regulującą czynność innej , a nawet tej samej komórki.

Bodźcem do uwolnienia hormonu z komórki może być sygnał nerwowy, inny hormon lub lokalna zmiana chemiczna w tkance. Raz pobudzony gruczoł wydzielania wewnętrznego ma tendencje do wytwarzania hormonu jeszcze po ustaniu działania bodźca. Nadmiernemu uwalnianiu hormonu przeciwdziała mechanizm oparty na ujemnym sprzężeniu zwrotnym.

Szczególną rolę w utrzymywaniu homeostazy wewnątrzustrojowej odgrywa przysadka .Znajduję się ona we wgłębieniu kostnym zwanym siodłem tureckim, ku tyłowi od skrzyżowania nerwów wzrokowych. Jej czynność wydzielnicza jest precyzyjnie regulowana przez podwzgórze na podstawie informacji otrzymywanych zarówno z narządów i tkanek , a więc ze środowiska wewnętrznego i zewnętrznego organizmu. Z kolei hormony przysadki, bezpośrednio lub za pośrednictwem hormonów innych gruczołów wydzielania wewnętrznego, modyfikują funkcjonowanie komórek narządów. Ważną rolę również odgrywa Oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa. Pojęcie to obejmuję następujący łańcuch : Uwolnienie w podwzgórzu hormonu uwalniającego kortykotropinę → Uwolnienie ACTH ( adrenokortykotropina) w przysadce → uwolnienie glikokortykosteroidów w nadnerczach. Oś ta odgrywa ważną rolę w adaptacji organizmu do środowiska, zwłaszcza w reagowaniu na bodźce stresowe, a więc ma znaczenie w utrzymaniu homeostazy wewnątrzustrojowej.

Również warto tu wspomnieć o Glikokortykosteroidach – wywierają one wpływ na gospodarkę węglowodanową, białkową i tłuszczową. Do ich głównych zadań należy : 

  •   Stymulacją powstawania glukozy ze źródeł innych niż węglowodany ( głównie z aminokwasów) W wyniku tego procesu zwiększa się stężenie glukozy , a część glukozy zostaje zmagazynowana w wątrobie ( glikogen)

Ułatwienie rozpadu białek w tkankach i uwalnianie aminokwasów. Są one następnie wykorzystywane przez wątrobę do syntezy własnych białek albo przekształcane w glukozę

Umożliwianie korzystania z energii zwartej w tłuszczach przez uwalnianie kwasów tłuszczowych i pobudzanie ich utleniania

Wydzielanie Glikokortykosteroidów znacznie wzrasta w stanie stresu . Zgodnie z poglądem Hansa Selyego ma to znaczenie adaptacyjne – dostosowuje procesy przemiany materii w organizmie do wymogów aktualnej sytuacji. U zwierząt taka reakcja występuje pod wpływem stresorów doświadczalnych , jak pływanie czy unieruchomienie.

Układ wegetatywny w regulacji homeostazy

Układ wegetatywny – część układu nerwowego, która reguluje czynność narządów wewnętrznych i procesy przemiany w tkankach . Składa się on z układu współczulnego oraz przywspółczulnego . Ośrodki obu tych układów znajdują się w pniu mózgu i rdzeniu kręgowym . Jak łatwo można zauważyć w podanej tabeli niektóre narządy są unerwione zarówno przez układ współczulny i przywspółczulny . Wtedy działanie tych układów na dany narząd jest przeciwstawne . Rola układu wegetatywnego w utrzymaniu homeostazy wewnątrzustrojowej uwidacznia się szczególnie wyraźnie w jego oddziaływaniu na czynność serca i naczyń krwionośnych . Układ krążenia nie tylko dostarcza do narządów potrzebne do ich funkcjonowania składniki  i odprowadza produkty przemiany materii ale również uczestniczy w wielu reakcjach homeostatycznych w tym utrzymujących równowagę elektrolitową organizmu i stałą temperaturę. Również dzięki regulacji czynności serca i skurczu naczyń krwionośnych  przez układ wegetatywny możliwe jest optymalne dostosowanie czynności organizmu do danych zadań takich jak np. zwiększona aktywność ruchowa , obrona przed niebezpieczeństwem ale również odpoczynek i sen . 

Regulacja oddechu, ciśnienia krwi i tętna

Pobudzenie układu wegetatywnego prowadzi do wzrostu ciśnienia tętniczego wskutek działania trzech czynników

  •   zwężenia światła tętniczek i zwiększenia oporu dla przepływu krwi

zwiększenia objętości krwi wtłaczanej do tętnic podczas każdego skurczu serca

zwiększenia ilości krwi wprowadzanej do tętnic w jednostce czasu wskutek zwiększenia częstości skurczów serca

Tętniczki w mięśniach w wyniku pobudzenia układu współczulnego rozszerzają się co może mieć znaczenia dla lepszego ukrwienia mięśni np. podczas ucieczki zwierzęcia przed napastnikiem  ( w przypadku ssaków niższych)

Utrzymywanie stałej objętości krwi w sercu i naczyniach krwionośnych odbywa się dzięki współdziałaniu mechanizmów regulujących ciśnienie tętnicze krwi i stężenie osmotyczne płynu zewnątrzkomórkowego. Wysokość ciśnienia krwi wykrywają baroreceptory . Pobudzenie ich przy wzroście ciśnienia w tętnicach wyzwala impulsy nerwowe , które docierają do jądra pasma samotnego . Stamtąd  wychodzą włókna nerwowe pobudzające do sąsiednich z nim ośrodków przywspółczulnych oraz do dolnej części brzuszno -bocznego obszaru opuszki. Część ta hamuję część górną tego obszaru a zatem skutkiem pobudzenia baroreceptorów jest obniżenie napięcia współczulnego jak i pobudzenie ośrodków przywspółczulnych .Dla utrzymania stałej objętości krwi większe znaczenia ma odruch z receptorów objętościowych . Impulsy z tych receptorów biegną do jądra samotnego . Część z nich dochodzi do części tylnej brzuszno-bocznego obszaru opuszki, której pobudzenie powoduje zmniejszenie napięcia współczulnego i rozszerzenie naczyń krwionośnych – również w nerkach. Zwiększony przepływ krwi przez nerki powoduję zwiększone wytwarzanie moczu . Impulsy z receptorów objętościowych docierają również do jądra przykomorowego podwzgórza i hamują uwalnianie wazopresyny – a przy jego zmniejszonych stężeniu we krwi znacznie zwiększa się ilość wydalanego moczu .Przyczynia się to dodatkowo to zmniejszenia objętości krwi.

Gospodarka wodna i pragnienie

W wodzie rozpuszczone są związki o różnej wielkości cząsteczek – od soli mineralnych i jonów aż do wielkocząsteczkowych peptydów i białek. Cząsteczki te dzięki energii kinetycznej znajdują się w ustawicznym ruchu , które powoduje dyfuzje – czyli rozprzestrzenianie się substancji z miejsca o większym stężeniu do miejsc o mniejszym .To swobodne rozprzestrzenianie się cząsteczek może zostać zakłócone gdy przestrzeń zawierająca roztwór zostanie przedzielona błoną półprzepuszczalną , przepuszczającą wodę a zatrzymująca rozpuszczone w niej sole mineralne . Przechodzenie wody przez taką błonę nazywa się osmozą . Źródłem wody dla człowieka i większości zwierząt są płyny pobrane z zewnątrz. Organizm człowieka stale oddaje wodę do otoczenia – głównie z moczem, potem i wydychanym powietrzem. Wypita woda wchłania się do krwi i tylko przejściowo zmniejsza stężenie osmotyczne płynu poza komórkowego, ponieważ jej nadmiar jest usuwany szybko z moczem. Gdy fizjologiczne mechanizmy zapobiegające odwodnieniu organizmu nie wystarczają, włącza się mechanizm behawioralny – który prowadzi do pobrania wody z otoczenia. Mechanizm ten opiera się na popędzie zwanym pragnieniem, które wywoływane jest przez dwa rodzaje bodźców : osmotyczne oraz objętościowe . Pierwszy mechanizm pełni funkcję pierwszej linii obrony przed skutkami odwodnienia ustroju – uruchamiany , gdy w krwi zwiększa się  stężenie składników stałych natomiast drugi jest systemem awaryjnym , gdyż jego działanie przeciwdziała groźnej dla życia utracie płynów ustrojowych

Termoregulacja, pojęcie gorączki,

Gorączka (łac . febris) – stan eutermii ( stan termiczny związany ze zmianą punktu nastawczego organizmu )towarzyszący chorobie polegający na zwiększeniu temperatury ciała w punkcie nastawczym powyżej normy. Pierwotne znaczenie tego objawu to obronna odpowiedź organizmu na atak wirusów, bakterii, grzybów, obecność ciał obcych, alergenów, martwych fragmentów tkanek i chemicznych pirogenów.

Procesy biochemiczne w tkankach zależą w dużej mierze od temperatury. Zwłaszcza odpowiednia wewnętrzna temperatura ciała jest niezbędna do efektywnej pracy serca i mięśni oraz właściwego funkcjonowania układu nerwowego . Jednak zwierzęta żyją w rożnych warunkach klimatycznych i u wielu gatunków temperatura wnętrza ciała jest zbliżona do aktualnej temperatury otoczenia , a więc ulega znacznym wahaniom( zwierzęta zmiennocieplne) Inne zwierzęta ( stałocieplne) utrzymują temperaturę wnętrza na względnie stałym poziomie niezależnym od temperatury środowiska w którym żyją . Rozróżniamy dwa rodzaje termoregulacji : 

  •   fizjologiczna : - u zwierząt stałocieplnych polega ona na zrównoważeniu ilości ciepła wytwarzanego i traconego przez organizm w taki sposób , że temperatura ciała utrzymuje się na równym poziomie zarówno w przypadku niskiej jak i wysokiej temperatury otoczenia zewnętrznego

Behawioralna – jak sama nazwa wskazuje , wykorzystuje ona w tym celu odpowiednie formy zachowania , jak przybieranie odpowiedniej pozycji ciała , zwiększenie lub zmniejszenie aktywności ruchowej, czy też poszukiwanie schronienia przed upałem/ zimnem

Z termoregulacyjnych form zachowania korzystają zarówno zmienno jak i stałocieplne zwierzęta.

Ciekawostka : Stałocieplność nie oznacza bezwzględnej niezmienności temperatury wewnętrznej . Za prawidłową temperaturę człowieka mierzoną w odbytnicy przyjmuje się 37 C. Pod wpływem silnych emocji temperatura ta wzrasta powyżej 38 ( zjawisko to niekiedy nazywane jest gorączką emocjonalną) , podczas intensywnego wysiłku dochodzi nawet do 40 a w godzinach rannych lub zimnym otoczeniu może spadać poniżej 36 .

Gdy organizm nie pracuje a jest narażony na działanie niskiej temperatury , pojawia się drżenie mięśniowe , zwane też dreszczami w postaci drobnych nieskoordynowanych skurczów włókien mięśniowych. Skurcze te wystarczają do wytworzenia znacznych ilości ciepła . Natomiast , gdy wytwarzane w ustroju ciepło przekracza ilość niezbędną do utrzymania temp ciała na właściwym poziomie, jego nadmiar musi być odprowadzony na zewnątrz . W takiej wymianie uczestniczy skóra , tkanka podskórna i tłuszczowa

Zwierzęta tracą ciepło poprzez 3 sposoby : 

  •   przewodzenie – wtedy gdy organizm styka się z chłodniejszym przedmiotem

promieniowanie – każdy przedmiot w tym ciało człowieka i zwierzęcia emituje fale elektromagnetyczne  co umożliwia oddawania ciepła chłodniejszym przedmiotom w otoczeniu

parowanie – zużywamy 581 cal./g wyparowanej wody . U człowieka mającego gruczoły potowe woda paruję z powierzchni skóry natomiast u zwierząt z błon śluzowych jamy ustnej i dróg oddechowym ( np. zianie psa)

Instynkt

Instynkt- wrodzona zdolność zwierzęcia do wieloetapowego zachowania, złożonego z biologicznie celowych reakcji opartych na swoistym popędzie, wyzwalanego i sterowanego przez bodźce zewnętrzne

(Nao Tinbergen)

Według koncepcji etologicznych złożonymi, przystosowawczymi zachowaniami zwierząt kierują mechanizmy zwane instynktami. Mechanizmy sterujące tymi stereotypowymi czynnościami behawioralnymi zostały zaliczone przez Alcocka do instynktów zamkniętych. Steruję Nimi system zwany przez etologów wrodzonym mechanizmem wyzwalającym. Mechanizm ten jest uruchamiany  przez specjalnie ukształtowane bodźce-znaki , nazwane ze względu na ich swoistość bodźcami kluczowymi. Inne instynkty zostały nazwane otwartymi ponieważ kontrolowane przez nie formy zachowania , choć wrodzone są modyfikowane i dostosowywane do aktualnej często zmiennej sytuacji. W uruchamianiu tych zachowań rolę odgrywa wrodzony mechanizm wyzwalający, modyfikowany przez doświadczenie.

Fazy i etapy zachowania instynktownego

W zachowaniu instynktowym etologowie wyodrębniają dwie fazy:

  •   apetencyjną

działanie spełniające ( czynność konsumacyjna)

Faza apetencyjna składa się z kilku etapów prześledźmy to na przykładzie polowania przez lisa : 

  •   Pierwszy etap – uruchamiany zwykle przez popęd bez bodźca zewnętrznego
  •    (w naszym przypadku będzie to głód a dokładniej poszukiwanie ofiary napędzane nim)

Następne etapy fazy wyzwalane są przez odpowiednie bodźce kluczowe, działające na właściwy wrodzony mechanizm wyzwalający . Warto dodać , iż jednocześnie rozpoczęcie przez zwierzę kolejnego etapu hamuje etap poprzedni. Także czynność poszukiwania ofiary jest wykonywana tak długo, aż zostanie ona dostrzeżona – widok ten jest bodźcem kluczowym pod wpływem którego lis przerywa swoje poszukiwania a podejmuje skradanie się do niej . Podejście do ofiary na odległość pozwalającą dokonać skoku jest bodźcem kluczowym , który pozwala zaprzestać skradania i wyzwala on działanie spełniające – właściwy atak , schwytanie i zjedzenie ofiary.

Cykl rozrodczy

W części obwodowej jajnika są umiejscowione pęcherzyki zawierające żeńskie komórki rozrodcze zwane jajami lub komórkami jajowymi . W momencie urodzenia jajniki zawierają około 2 mln niedojrzałych pęcherzyków. Z tej liczby w ciągu całego okresu rozrodczego kobiety tylko około 400 pęcherzyków zostaje efektywnie wykorzystanych do wytwarzania gamet.

W niedojrzałym pęcherzyku jajo jest otoczone jedną warstwą komórek nabłonkowych. Komórki te następnie szybko się mnożą i układają wokół jaja w warstwy tworząc błonę ziarnistą, która to z kolei otoczona jest dwiema osłonkami – zewnętrzną i wewnętrzną . Osłonka wewnętrzna jest narządem wytwarzającym hormony . Następnie w obrębie błony ziarnistej wytwarza się jamka wypełniona płynem . Jajo , które dotychczas zajmowało położenie środkowe zostaję przesunięte do przeciwnego bieguna względem tej jamki. Od tego momentu rosnący pęcherzyk nazywa się pęcherzykiem Graafa.

W okresie dojrzałości płciowej, gdy pojawiają się cykle jajnikowe na początku każdego cyklu kilka lub kilkanaście pęcherzyków zaczyna dojrzewać. U naczelnych tylko jeden z nich , dominujący szybko rośnie i dochodzi do etapu owulacji pozostałe znikają. Wznawia się wówczas rozwój oocytu, zatrzymany w życiu płodowym i dochodzi do pierwszego podziału mejotycznego. Bezpośrednio po tym rozpoczyna się drugi podział mejotyczny komórki jajowej, który znów zatrzymuję się , tym razem na etapie metafazy. Dopiero wniknięcie plemnika do jaja powoduję wznowienie i zakończenie tego podziału.

W czynności jajnika ssaków rozróżnia się trzy okresowo powtarzające się fazy : 

  •   pęcherzykowatą – w rosnącym pęcherzyku dojrzewa komórka jajowa

owulację – dojrzały pęcherzyk pęka i uwalnia jajo

lutealną -  pęknięty pęcherzyk przekształca się w ciałko żółte

U większości ssaków ( z wyłączeniem naczelnych) cykl jajnikowy ze względu na okresowo pojawiającą się ruję nazywany jest cyklem rujowym. W czasie rui występuje owulacja, samica wykazuje popęd płciowy, gotowość do kopulacji i możliwe jest zapłodnienie. U naczelnych ze względu na okresowo występujące krwawienie z macicy zwane miesiączką, cykle jajnikowe nazywa się cyklami miesiączkowymi.

Wpływ hormonów na zachowanie człowieka

Hormony to substancje chemiczne wydzielane przez gruczoły. Rozprzestrzeniają się po organizmie wraz z krwią - w ten sposób docierają do swych gruczołów docelowych. Są szczególnie przydatne w koordynowaniu długotrwałych zmian dotyczących wielu części organizmu.

„Hormony płciowe” - estrogeny, progesteronandrogeny - to specjalna kategoria steroidów, . Do androgenów zaliczamy zwykle testosteron, dihydrotestosteron oraz androstendion. . Do estrogenów zaliczamy estradiol wraz z progesteronem

Płeć, oprócz różnicowania cech bezpośrednio związanych z rozmnażaniem wpływa również na cechy z nim niezwiązane: rozmiary ciała, poziom agresji, zachowania rodzicielskie oraz długość życia. Różnice te są w dużej części wynikiem działania hormonów podczas wczesnego okresu krytycznego w okresie okołoporodowym. Jako przykład przywołać można doświadczenia przeprowadzane przez Quadagno (Quadagno, Briscoe, 1977), który wykazał, że wystawione na działanie testosteronu podczas okresu krytycznego samice małp biorą udział w bardziej gwałtownych zabawach niż inne samice, są także bardziej agresywne i częściej przyjmują grożące wyrazy mimiczne.

Poziom testosteronu i estradiolu wpływają na organizm nie tylko podczas wczesnego okresu krytycznego, ale przez całe życie mogą modyfikować przejściowe stany aktywności życiowej, takie jak zachowania seksualne.

Na ogół spadek poziomu testosteronu obniża aktywność seksualną. Po kastracji większość mężczyzn odczuwa zmniejszenie zainteresowania seksem i przejawia mniejszą aktywność w tej dziedzini

Obniżenie poziomu testosteronu przez cyproteron czy medroksyprogesteron powoduje u nich tak jak i u normalnych mężczyzn realny skutek - zmniejsza się ich aktywność seksualna.

Hormony płciowe wpływają jednak nie tylko na zachowania seksualne. Testosteron nasila zachowania agresywne wpływa również na samopoczucie, chęć i możliwość podejmowania walki, niezależność psychiczną i sprawność intelektualną.

Estrogen zmniejsza ryzyko choroby Alzheimera (Behl, 2002), a jego podwyższony poziom pobudza syntezę receptorów dopaminergicznych i serotoninergicznych (wpływających na powstawanie sygnałów nagradzających i dobry nastrój). Ponad to podwyższony poziom estrogenu zwiększa płynność wypowiedzi, pamięć słowną, kontrolę uwagową oraz zdolność sterowania ruchami precyzyjnymi. Jednocześnie negatywnie wpływa on na rozpoznawanie przedmiotów na niekompletnych rysunkach lub obracanie w wyobraźni trójwymiarowych brył

Pobieranie pokarmu w tym jakości pokarmu

W środowisku możemy wyodrębnić obszary zwane biotopami, zajmowane przez zespoły wzajemnie zależnych od siebie roślin i zwierząt . Korzystanie z zasobów pokarmowych biotopu decyduje o relacjach między różnymi gatunkami, a także między osobnikami tego samego gatunku.

Zwierzęta w swych działaniach pokarmowych kierują się zasadami ekonomicznymi , polegającymi na szacowaniu wielkości uzyskanej energii w stosunku do poniesionych kosztów. Wiąże się to z umiejętnością korzystania z zasobów żywnościowych środowiska, którą nazwano optymalnym żerowaniem. Polega ono nie tylko na umiejętności znajdowania miejsc obfitujących w pokarm , lecz także na porzucaniu we właściwym czasie tych w pełni nie wyeksploatowanych i przenoszeniu działalności konsumpcyjnej na inne , nie penetrowane dotychczas miejsca.

Ilość pobieranego pokarmu nie zależy wyłącznie od jego wartości kalorycznej, gdyż zwierzęta potrafią ocenić zawartość w karmie potrzebnych im składników pokarmowych . 

Co ciekawsze u ludzi specyficzne preferencje pokarmowe kształtują się w zależności od działania różnych neuroprzekaźników

Składniki pokarmów

Związki chemiczne zawarte w pokarmach są dla ustroju materiałem budulcowym, z którego powstają elementy komórek i tkanek, oraz źródłem energii, niezbędnej do podtrzymywania procesów metabolicznych w komórkach. Rolę budulca odgrywają głównie białka , materiałem zaś energetycznym są węglowodany i tłuszcze. Oprócz tych związków organizm pobiera z otoczenia wodę , sole mineralne i witaminy .Składniki występujące w pokarmach są najpierw rozkładane w jelicie do prostych związków, a niektóre ulegają dalszemu rozpadowi w wątrobie, tak że w krwi obwodowej ostatecznie pojawia się glukoza jako produkt rozkładu węglowodanów, kwasy tłuszczowe jako produkt rozpadu tłuszczów i aminokwasy jako produkt rozpadu białek . 

Węglowodany zawarte w pokarmach mogą być wykorzystane przez organizm dopiero po ich przekształceniu w glukozę. Jest ona jedynym źródłem energii dla komórek mózgowych, dlatego obniżenie jej poziomu we krwi zwane hipoglikemią, prowadzi do groźnych zaburzeń czynności mózgu.

W grupie związków tłuszczowych występujących w pokarmach znajdują się triglicerydy , fosfolipidycholesterol . Materiałem energetycznym są triglicerydy  ( jedna cząsteczka glicerolu i trzy kwasu tłuszczowego) . Gromadzone są w komórkach tłuszczowych jako tłuszcz a z ich rozpadu pochodzą kwasy tłuszczowe które przechodzą do krwi

Białka natomiast zawarte w pokarmach ulegają w jelitach rozpadowi na pojedyncze aminokwasy, które wchłaniają się do krwi. W komórkach aminokwasy są wykorzystywane do syntezy białek strukturalnych tworząc zrąb komórek i narządów.

Pierwotną przyczyną głodu jest niedobór składników pokarmowych w ustroju , ale nadmierny lub przeciwnie upośledzony głód niekiedy jest wtórnym objawem wielu chorób takich jak :

  • Otyłość – nadmiar tłuszczu w organizmie. U człowieka otyłość ocenia się orientacyjnie na podstawie pomiaru masy ciała i wzrostu według wzoru : [Masa ciała(kg)/Wzrost(m)]2  za prawidłowy uważa się wskaźnik 23 co odpowiada np. masie 66,5 kg przy 170cm wzrostu
  •   Jadłowstręt psychiczny - ( Anoreksja) występuję przeważnie u dziewcząt w okresie dojrzewania. W zespole tym dominuje patologiczny lęk przed otyłością dodatkowo spotęgowany zaburzeniami percepcji własnego ciała, w wyniku czego chora na poczucie jest otyła i odmawia przyjmowania posiłków
  •   Bulimia- (,, Wilczy głód”) jest ona stanem charakteryzującym się epizodami niepohamowanego, przymusowego jedzenia; występuję przeważnie u dziewcząt i młodych kobiet. W czasie napadu chora w ciągu krótkiego czasu zjada duże ilości wysokokalorycznego pokarmu, mając przy tym świadomość szkodliwości swego postępowania. Napad jeżeli nie jest przerwany interwencją drugiej osoby, kończy się zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego . W czasie między napadami chora stara się przeciwdziałać skutkom przekarmienia: stosuję ostre diety odchudzające, prowokuję wymioty y przyjmuję środki przeczyszczające

Bibliografia :

  • B.Sadowski, Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt, Wydawnisctwo Naukowe PWN, Warszawa 2001

Netografia:

  • Hormony płciowe i ich wpływ na zachowanie człowieka [w] : http://www.bryk.pl/teksty/studia/pozosta%C5%82e/psychologia/1001927-hormony_p%C5%82ciowe_i_ich_wp%C5%82ywa_na_zachowanie_cz%C5%82owieka.html