Flora, czyli cała roślinność występująca na ziemi jest bardzo różnorodna. Dotyczy to zarówno wyglądu zewnętrznego, jak i budowy wewnętrznej. Oczywiście obserwuje się pewne podobieństwa, szczególnie u roślin należących do jednej rodziny czy klasy. Można tu wymienić podobieństwa dotyczące budowy pewnych organów czy sposoby rozmnażania. Podobne są także budowy kwiatów czy owoców. Najczęściej podobieństwa występują u grup roślin ze sobą spokrewnionych.

Klasyfikacja roślin prowadzona jest na podstawie wielu kryteriów. Celem jest usystematyzowanie świata roślinnego i jego podział w grupy blisko ze sobą spokrewnione.

Glony są jednokomórkowymi fotoautotrofami. Żyją pojedynczo lub w koloniach. Dawniej zaliczano je do roślin, współcześnie klasyfikuje się je w Protista. Jedynie wielokomórkowe glony, czyli zielenice, brunatnice i krasnorosty zostały w królestwie roślin:

Królestwo - jądrowe (Eukaryota)

Podkrólestwo - rośliny (Phytobionta)

Gromada - zielenice (Chlorophyta)

Gromada - Krasnorosty (Rhodophyta)

Gromada - Glaukocystofity, glaukofity (Glaucophytes, Glaucocystophytes)

Cechami charakteryzującymi glony są: fotoautotrofizm, występowanie chlorofilu, ściana komórkowa zbudowana z celulozy, hemicelulozy i pektyn, procesy wzrostowe zachodzące w punktach wierzchołkowych plechy.

Najbardziej reprezentatywną grupą glonów są zielenice. Jest to spowodowane powszechnością ich występowania, zróżnicowaniem w budowie systemów rozmnażania, a także podobieństwem do roślin wyższych.

Zielenice mają ścianę zbudowaną z celulozy i pektyny, a chloroplasty są zielone i zawierają barwniki: chlorofil, karoten i ksantofil. Skrobia, która jest produktem asymilacji u zielenic, odkładana jest w pirenoidach, czyli tzw. "ogniskach skrobiowych". Występuje też jedna, centralnie zlokalizowana wakuola.

Środowiskiem występowania glonów jest woda. Można je więc znaleźć we wszelkiego rodzaju środowiskach wodnych, zarówno słodkich, jak i słonych. Mogą żyć w wodach stojących i płynących, w cieplicach i solankach. Cała grupa jest więc szeroko rozpowszechniona, jednak poszczególne gatunki glonów mają najczęściej dość wąsko określone wymagania środowiskowe.

Największe znaczenie ekologiczne przypisuje się glonom planktonowym i bentosowym. Te pierwsze występują na powierzchniach wód i są biernie przez nie unoszone. Aby zapobiec opadaniu ich na dno stosują różnorodne techniki zapobiegające temu procesowi. Skupiają się one na zmniejszaniu ciężaru właściwego glonów i zwiększeniu powierzchni (przy zmniejszającym się stosunku powierzchni do objętości). Spadek ciężaru właściwego jest osiągany przez gromadzenie się w komórkach glonów substancji tłuszczowych. Powierzchnia ciała jest zwiększana przez występowanie różnych wypustek, które mogą być jeszcze pokryte galaretowatą otoczką. Glony planktonowe są niezwykle ważnym ogniwem ekosystemów morskich i oceanicznych. Przeprowadzając proces fotosyntezy przyczyniają się one do powstania ponad 70% całej materii organicznej występującej w wodach na całej ziemi. Jest to także olbrzymia baza pokarmowa dla wielu zwierząt.

Glony bentosowe są organizmami występującymi na dnie zbiornika wodnego. Mogą one być na stałe przytwierdzone do dna lub tylko zlokalizowane przy dnie pod wpływem siły ciężkości. Glony te produkują śluz lub galaretowatą substancję, co ułatwia im przyklejenie się do podłoża. Niektóre gatunki są w stanie wytworzyć specjalne elementy czepne, w postaci poduszeczek lub chwytników. Z powodów ciągłych ruchów wody, plecha glonów bentosowych jest narażona na ciągłe uszkodzenia mechaniczne. Aby temu zapobiec wykształciły się różne formy ochronne. Mogą być to formy skorupiaste, poduszeczkowate, blaszkowate, nitkowate, taśmowate czy łatkowate.

Rozmieszczenie glonów przydennych jest uzależnione między innymi od ilości docierającego światła i przezroczystości wody. Różne długości fal świetlnych ulegają rozproszeniu i pochłonięciu na różnych głębokościach wody. Najsilniej pochłaniane jest światło czerwone. Dostępne jest ono jedynie na niewielkich głębokościach. Najgłębiej dociera światło niebieskie.

Wśród glonów można odnaleźć zarówno formy nieruchliwe, jak i ruchliwe. Ruch jest możliwy dzięki wiciom. Do takich form należą między innymi zawłotnie. Na szczycie komórki umiejscowione są dwie nici.

Nieruchliwymi glonami jest między innymi Chlorella.

Niektóre zielenice tworzą kolonie, które mogą być proste lub złożone. Kolonie proste są utworzone na przykład przez skrętnicę, gdzie komórki układają się jedna za drugą.

Sposób rozmnażania glonów jest zróżnicowany i może zachodzić na brodze bezpłciowej i płciowej. Rozmnażanie bezpłciowe jest podstawowych sposobem rozmnażania i zachodzi, gdy warunki środowiska są optymalne. Jest to równocześnie najszybszy sposób. Kiedy jednak warunki ulegają pogorszeniu, zachodzi rozmnażanie płciowe. Odbywa się ono przy udziale zróżnicowanych płciowo gamet. Są to komórki haploidalne. Gamety są wytwarzane przez specjalne organy - gametangia. Po połączeniu dwóch haploidalnych gamet powstaje diploidalna zygota, która po pewnym czasie (zwanym okresem spoczynku) kiełkuje. W ten sposób rozwija się nowy organizm. Z rozmnażaniem płciowym związana jest przemiana faz jądrowych, czyli zmiana liczny chromosomów. Związane jest to z jednej strony z procesem zapłodnienia, a z drugiej strony z procesem mejozy. W trakcie mejozy z diploidalnej liczby chromosomów powstaje haploidalna, a w trakcie zapłodnienia haploidalne gamety łączą się ze sobą i powstaje diploidalna zygota.

Wyróżnia się następujące rodzaje komórek płciowych:

  • izogamia - jest to łączenie się dwóch gamet o jednakowej wielkości, ilości materiału zapasowego i wici.
  • Anizogamia - łączą się dwie gamety różnej wielkości, posiadające różne ilości materiału zapasowego, ale obie posiadają wici, a więc są ruchliwe
  • Oogamia - polega na łączeniu się dużej, nieruchliwej gamety (gameta żeńska) z małą gametą zaopatrzoną w wić (ruchliwa gameta męska)

Kolejność wymienienia tych sposobów łączenia się gamet jest najprawdopodobniej zgodna z tokiem ewolucji.

Glony mają duże znacznie w przyrodzie. Wykorzystuje się je między innymi jako pokarm dla zwierząt roślinożernych żyjących w wodzie. Są one istotnym ogniwem producentów w łańcuchu pokarmowym. Jako producent tlenu są wykorzystywane do mineralizacji substancji organicznej, mają znaczącą funkcję w procesie samooczyszczania się wód. Glony są uznawane za pionierów w świecie roślinnym, ponieważ opanowują niezasiedlone jeszcze środowiska. Po obumarciu, podobnie jak inne organizmy żywe, wzbogacają glebę w próchnicę. Glony są także jednym z ogniw w obiegu w przyrodzie takich pierwiastków, jak węgiel czy tlen.

Współcześnie przyjmowana systematyka glonów:

Gromada: glaukocystofity (Glaucophytes, Glaucocystophytes) (glony)

Gromada: krasnorosty (Rhodophyta) (glony)

Klasa: bangiowe (Bangiophyceae) (glony)

Klasa: krasnorosty właściwe (Florideophyceae) (glony)

Klasa: cyjanidiowe (Cyanidiophyceae) (glony)

Gromada: zielenice (Chlorophyta) (glony)

Klasa: prazynofity (Prasinophyceae) (glony)

Klasa: watkowe (Ulvophyceae) (glony)

Klasa: zielenice właściwe (Chlorophyceae) (glony)

Klasa: ramienicowe (Charophyceae) (glony)

Grzyby

Grzyby były kiedyś zaliczane do roślin. Współcześnie wyodrębniono osobne królestwo - Grzyby (Fungi).

Grzyby oddychają na drodze tlenowej lub beztlenowej. Rozmnażanie następuje na drodze płciowej, bezpłciowej albo wegetatywnie.

Grzyby dzieli się na kilka typów (gromad):

  • Typ: skoczkowce (Chytridiomycota)
  • Typ: workowce (Ascomycota)
  • Typ: grzyby podstawkowe (Basidiomycota)
  • Typ: sprzężniowce (Zygomycota)
  • Typ: grzyby mikoryzowe (Glomeromycota)
  • Typ: grzyby niedoskonałe (Deuteromycota, Fungi imperfecti)
  • Typ: porosty (Lichenes) - sztuczny takson obejmujący organizmy symbiotyczne zbudowane z grzybów i glonów
  • Typ: mikrosporydia (Microsporidia)

Porosty

Typ: porosty (Lichenes) - sztuczny takson obejmujący organizmy symbiotyczne zbudowane z grzybów i glonów. Znajduje się on w królestwie grzybów.

Mszaki

Gromada: mszaki (Bryophyta)

Klasa: glewiki (Anthocerotopsida)

Klasa: mchy (Bryopsida)

Klasa: wątrobowce (Hepaticopsida)

Mszaki są roślinami mającymi ciało zróżnicowane w tkanki i organy. Należą więc już do organowców. Jest to element pośredni występujący pomiędzy plechowcami a roślinami wyższymi. Są to rośliny samożywne przeprowadzające proces syntezy. W ich komórkach zawarty jest bowiem barwnik - chlorofil. Są one przystosowane do życia na lądzie, jednak proces rozmnażania wymaga obecności wody. Same mszaki także najlepiej rozwijają się w wilgotnych środowiskach. Występują w dużych ilościach na torfowiskach , wilgotnych łąkach, zacienionych lasach. Rosną nawet na dachach czy skałach.

Mchy są dużą klasą roślin należących do mszaków. Głównym pokoleniem jest gametofit, który jest podzielony na łodyżkę i liście. Rodnie i plemnie są zlokalizowane na szczycie łodyżki. Sporofit rozwija się z zapłodnionej komórki jajkowej i rozrywa ścianki roni. Jej resztki pozostają w postaci czepka. Sporofit jest złożone z sety i zarodni okrytej czepkiem. Zarodnie często są zaopatrzone w mechanizmy ułatwiające rozsiewanie zarodników. Wykonalne jest też rozmnażanie wegetatywne.

Mchy są dużą klasą roślin występujących w szczególności na terenach przynajmniej okresowo wilgotnych. Woda jest konieczna do rozmnażania.

Systematyka mchów wygląda mniej więcej następująco (uwzględniono jedynie rzędy).

Podklasa: bezlisty (Buxbaumiidae)

Rząd: Buxbaumiales

Podklasa: naleźliny (Andreaeidae)

Rząd: naleźlinowce (Andreaeales)

Podklasa: płonniki (Polytrichidae)

Rząd: płonnikowce (Polytrichales)

Podklasa: prątniki, mchy właściwe, mechowcowe, prątnikowe, prątnikowcowe (Bryidae)

Rząd: płoniwowce (Pottiales)

Rząd: podsadnikowce (Splachnales)

Rząd: prątnikowce (Bryales)

Rząd: rokietowce (Hypnales)

Rząd: skrętkowce (Funariales)

Rząd: szurpkowce (Orthrotrichidales)

Rząd: widłozębowce (Dicranales)

Podklasa: torfowcowe, torfowce (Sphagnidae)

Rząd: torfowce (Sphagnales)

Podklasa: Archidiidae

Podklasa: Tetraphidae

Rząd: Tetraphidales

Wątrobowce (Hepaticae) zazwyczaj są zlokalizowane w tym samym miejscy co mchy, występują razem. Mają one jednak większe wymagania co do wilgoci. Najczęściej wątrobowce mają postać plechową. Zaledwie niektóre mają budowę podobną do mchów - tzn. Łodyżkę i liście. W ewolucjonizmie jest to grupa uważana za ogniowo pośrednie pomiędzy zielonymi plechowcami a mchami. Prostnica jest jednym z najbardziej popularnych przykładów wątrobowców. Ich systematyka przedstawia się następująco:

Rząd: porostnicowce (Marchantiales)

Rodzina: grimaldiowate (Aytoniaceae)

Rodzina: porostnicowate (Marchantiaceae)

Rodzina: wgłębkowate (Ricciaceae)

Rodzina: Cleveaceae

Rodzina: Conocephalaceae

Rodzina: Lunulariaceae

Rząd: jungermaniowce, meszkowce, jungermanie liściaste (Jungermaniales)

Rodzina: głowiakowate (Cephaloziaceae)

Rodzina: Jungermanniaceae

Rodzina: łuskolistowate (Lepidoziaceae)

Rodzina: piórkowcowate (Trichocoleaceae)

Rodzina: płożykowate (Geocalycaceae)

Rodzina: rzęsiakowate (Ptilidiaceae)

Rodzina: skosatkowate (Plagiochilaceae)

Rodzina: skapankowate (Scapaniaceae)

Rodzina: Lophocoleaceae

Rodzina: Adelanthaceae

Rodzina: Antheliaceae

Rodzina: Arnelliaceae

Rodzina: Calypogeiaceae

Rodzina: Cephaloziellaceae

Rodzina: Gymnomitriaceae

Rodzina: Jubulaceae

Rodzina: Lejeuneaceae

Rodzina: Porellaceae

Rodzina: Pseudolepicoleaceae

Rodzina: Radulaceae

Rząd: kalobriowce (Calobryales)

Rodzina: jednoczepkowate (Haplomitriaceae)

Rząd: sferokarpowce, jungermanie plechowate (Metzgeriales)

Rodzina: beznerwowate (Aneuraceae)

Rodzina: pallawiciniowate (Pallaviciniaceae)

Rodzina: Blasiaceae

Rodzina: Codoniaceae

Rodzina: Metzgeriaceae

Rodzina: Pelliaceae

W podkrólestwie roślin naczyniowych wyróżnia się trzy gromady: paprotniki (z paprociami właściwymi), skrzypy i widłaki (nie uwzględniając roślin kopalnych):

Podkrólestwo: rośliny naczyniowe (Tracheobionta)

Gromada: paprotniki (Polypodiophyta Cronquist, Filicinophyta, Pteridophyta)

Podgromada: Polypodiophytina Reveal

Klasa: paprocie (Polypodiopsida Cronquist, Pteridopsida)

Klasa: nasięźrzałowe (Ophioglossopsida Thomé)

Gromada: skrzypy (Equisetophyta B. Boivin, Sphenophyta)

Podgromada: Equisetophytina Reveal, Sphenophytina

Klasa: skrzypowe (Equisetopsida C. Agardh, Sphenopsida)

Gromada: widłaki, widłakowe (Lycopodiophyta D.H. Scott, Lycophyta)

Podgromada: Lycopodiophytina Tippo ex Reveal

Klasa: widłaki jednozarodnikowe, widłaki właściwe, widłakowe właściwe (Lycopodiopsida Bartl., Lycopsida)

Klasa: widłaki różnozarodnikowe (Isoёtopsida J.H. Schaffn.)

Klasa: widliczki (Selaginellopsida)

Paprotniki są lądowymi roślinami zielonymi, występującymi głównie w miejscach wilgotnych. Paprocie są powszechnie znane i rozpoznawane, ponieważ tworzą duże, bogato podzielone liście. Skrzypy są jedynym z do dziś występujących przedstawicieli skrzypowych (Sphenophytina). W dawnych epokach geologicznych były one bardzo powszechne na ziemi. Liście skrzypów mają szczytowy kłos. Widłaki podobnie, w dniu dzisiejszym to jedynie przeżytki praktycznie wymarłej już rośliny. Cechą charakterystyczną widłaków była przewaga sporofitu nad gametofitem. Widłaki jednozarodnikowe mają jednakowe zarodniki z bulwiastymi gametofitami współżyjącymi z grzybami. Z kolei widłaki różnozarodnikowe cechują się zarodnikami dużych rozmiarów, wytwarzają och dwa rodzaje.

Kolejną nadgromadą są rośliny nasienne. Dzielimy je zasadniczo na nagonasienne i okrytonasienne.

Systematyka roślin nasiennych:

Gromada: nagonasienne (Pinophyta, Coniferophyta)

Podgromada: nagonasienne wielkolistne (Cycadophytina Cronquist)

Klasa: benetyty (Bennettitopsida) (rośliny kopalne)

Klasa: sagowcowe, sagowce (Cycadopsida Brongn.)

Podgromada: Ginkgoophytina Cronquist

Klasa: miłorzębowe (Ginkgoopsida Engl.)

Podgromada: Gnetophytina Cronquist

Klasa: gniotowe (Gnetopsida Thomé)

Podgromada: nagonasienne drobnolistne (Pinophytina Cronquist, Coniferophytina)

Klasa: kordaity, kordaitowe (Cordaitopsida) (rośliny kopalne)

Klasa: iglaste, szpilkowe (Pinopsida Burnett, Coniferopsida)

Gromada: okrytonasienne (Magnoliophyta, Angiospermophyta)

Podgromada: Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal

Klasa: Liliopsida Brongn. (dawne jednoliścienne)

Klasa: Magnoliopsida Brongn. (dawne dwuliścienne)

Klasa: Piperopsida Bartl.

Klasa: Ranunculopsida Brongn.

Klasa: Rosopsida Batsch

Rośliny nagonasienne są to rośliny jednopienne lub dwupienne. Są one wiatropylne. Mają kwiaty tylko jednopłciowe, występuje więc rozdzielnopłciowość. Kwiaty są pozbawione okwiatu, a kwiaty żeńskie są najczęściej zebrane w szyszkowate kwiatostany. Nazwa nagonasienne pochodzi stąd, że mają nagie (niczym nieosłonięte) zalążki, a potem nasiona, które rozwijają się na powierzchni owocolistków.

Rośliny okrytonasienne to kolejne stadium ewolucji. Są one głównym elementem szaty roślinnej kuli ziemskiej i stanowią podstawę rolnictwa. Należą bowiem do tej grupy między innymi zboża, rośliny pastewne, okopowe i strączkowe, oleiste, włókniste i inne przemysłowe, a także warzywa i drzewa owocowe. Należy tu także większość chwastów.

Rośliny okrytonasienne dzieli się na dwuliścienne i jednoliścienne.

Nazwa roślin dwuliściennych pochodzi stąd, że ich zarodek ma dwa liścienie. Występuje tu też najczęściej osiowy (palowy) system korzeniowy mający rozwinięty korzeń główny. W łodydze występuje koncentryczny system wiązek przewodzących. Wiązki zawierają miazgę, czyli są otwarte, co umożliwia wtórny przyrost łodygi na grubość. Na liściach występuje unerwienie pierzaste lub dłoniaste, nieregularnie siatkowe. U wielu roślin obserwuje się przylistki.

Pod względem budowy kwiatu dwuliścienne dzieli się jeszcze na trzy podklasy: wolnopłatkowe, bezpłatkowe i zrostopłatkowe.

Rośliny wolnopłatkowe charakteryzują się okwiatem zróżnicowanym najczęściej na kielich i koronę, która jest złożona z wolnych płatków. Kwiaty są obupłciowe i owadopylne. Stosowany podział:

rodzina jaskrowatych (Ranunculaceae)

rodzina makowatych (Papaveraceae)

rodzina krzyżowych (Cruciferae)

rodzina różowatych (Rosaceae)

rodzina motylkowatych (Papilionaceae)

rodzina lnowatych (Linaceae)

rodzina baldaszkowatych (Umbelliferae)

rodzina goździkowatych (Caryophyllaqceae)

rodzina komosowatych (Chenopodiaceae)

Rośliny bezpłatkowe mają kwiat prostej budowy, pozbawiony korony czy nawet okwiatu. Najczęściej są to rośliny rozdzielnopłciowe i wiatropylne. Wielokrotne słupki są zawsze zrośnięte z niewielu owocolistków. Drzewa liściaste zaliczane są do bezpłatkowych. Należą tutaj:

rodzina wierzbowatych (Salicaceae)

rodzina brzozowatych (Betulaceae)

rodzina bukowatych (Fagaceae)

rodzina konopiowatych (Cannabaceae)

rodzina rdestowatych (Polygonaceae)

Rośliny zrostopłatkowe dzielone są na:

rodzinę wrzosowatych (Ericaceae)

rodzinę kaniankowatych (Cuscutaceae)

rodzinę szorstkolistnych (Boraginaceae)

rodzinę wargowych (Labiatae)

rodzinę psiankowatych (Solanaceae)

rodzinę trędownikowatych (Scrophulaziaceae)

rodzinę babkowatych (Plantaginaceae)

rodzinę dyniowatych (Cucurbitaceae)

rodzinę złożonych (Compositae)

Rośliny jednoliścienne (Monocotyledones) charakteryzują się tym, że kiełkujący zarobek ma tylko jeden liścień. Wiązki przewodzące są porozrzucane na całym przekroju łodygi. Są to wiązki zamknięte, pozbawione możliwości wytwarzania drewna wtórnego. Nie przyrastają więc na grubość. Pnie u drzewiastych roślin jednoliściennych zbudowane są ze zbitej masy wiązek przewodzących. Liście najczęściej pozbawione są wyraźnego ogonka liściowego, a nerwacja jest równoległa. Kwiat składa się z trzyelementowych okółków, okwiat z dwu okółków po 3 działki, 3-6 pręcików, słupka trzykomorowego z trzema znamionami.

Do jednoliściennych należą między innymi:

rodzina liliowatych (Liliaceae)

rodzina sitowatych (Juncaceae)

rodzina turzycowatych (Cyperaceae)

rodzina traw (Gramineae)

Szata roślinna na ziemi ulega ciągłym modyfikacją, co jest spowodowane ciągłą zmianą klimatu i działalnością człowieka. Takie procesy jak pustynnienie czy erozja wyraźnie wpływają na występującą w danym regionie szatę roślinną. Podobnie jak występują strefy klimatyczne, można wymienić też strefy roślinne. Jako przykłady można podać: lasy, zarośla, sawanny, stepy, pustynie, tundry i tajgi.