CUKROWCE (SACHARYDY, WĘGLOWODANY) - związki organiczne zbudowane z węgla, tlenu i wodoru w proporcjach 1C : 2H : 1O. Zapisać go można uproszczonym wzorem jako (CH2O)n.

Cukrowce pełnią następujące funkcje:

- energetyczne, paliwa komórkowego,

- materiału zapasowego (magazynu energii),

- budulcowe (składnik ścian kom. roślin),

- budują ważne związki (glikoproteiny, kw. nukleinowe).

Dzielimy je na:

Monosacharydy (cukry proste)

Do cukrów prostych zaliczamy związki takie jak triozy, pentozy, tetrozy, heksozy, heptozy.

Najczęściej spotykane pentozy to deoksyrybozaryboza, które wchodzą w skład kw. nukleinowych. Najbardziej rozpowszechnione heksozy to fruktoza, glukoza i galaktoza.

W czasie oddychania komórkowego glukoza ulega rozpadowi do dwutlenku węgla oraz wody. Zrywanie wiązań w cząsteczce glukozy powoduje, że uwalniana jest zmagazynowana w nich energia, która zużyta zostaje w różnych ważnych procesach życiowych.

Polisacharydy (cukry złożone) oraz disacharydy
 

Są one połączeniami dwóch lub więcej monosacharydów.

Do disacharydów zaliczamy m.in.: laktozę, sacharozę, maltozę.

Najważniejsze polisacharydy to: 

  • Skrobia - substancja zapasowa u roślin, jest zbudowana z cząsteczek glukozy; jest ona magazynowana u roślin w plastydach pod postacią ziaren. Podczas hydrolizy skrobi następuje uwalnianie glukozy, a cała reakcja powoduje wytworzenie energii, która pozwala komórce na prowadzenie aktywności metabolicznej.
  • Glikogen - to materiał zapasowy tk. zwierzęcych. Jest on magazynowany głównie w mięśniach i wątrobie. Jest rozpuszczalny w wodzie bardziej niż skrobia.
  • Celuloza - to element strukturalny ścian komórkowych roślin. Nie jest ona rozpuszczalna w wodzie. Budują ją cząsteczki glukozy. Inny jest tu jednak niż w skrobi typ wiązań między nimi. Organizm człowieka nie wytwarza enzymów, które umożliwiałyby trawienie celulozy, mimo to jest ona niezbędnym składnikiem pożywienia, ułatwiającym właściwe działanie układu pokarmowego.

Pochodne węglowodanów:

Chityna - to pochodna węglowodanów. Jest głównym składnikiem szkieletów zewnętrznych stawonogów, występuje też w ścianach komórek grzybów.

Glikoproteiny - to połączenia cukrów z białkami. Są obecne na powierzchni większości komórek eukariotycznych. Znaczna część białek produkowanych przez komórkę stanowią glikoproteiny.

Glikolipidy - to połączenia cukrów z tłuszczami. Występują na powierzchni kom. zwierzęcych i biorą udział w interakcjach międzykomórkowych.