Cechą wspólną dla wszystkich komórek, zarówno roślinnych jak i zwierzęcych, jest struktura zwana błoną komórkową ( plazmalemma).

Błona komórkowa otacza całą komórkę a także organelle komórkowe takie jak min.: wakuole, Aparaty Golgiego, ER czy mitochondria.

Błona komórkowa składa się z białek i lipidów (fosfolipidy, sterole, sfingolipidy, glikolipidy, cerebrozydy). Ze względu na położenie białka w błonie możemy mówić o białkach integralnych (przecinają błonę np. białka budujące kanały, pory), lub też są przyczepione na jej powierzchni ( białka peryferyjne).Lipidy budujące plazmalemmę tworzą dwie warstwy.

Składają się z części hydrofilowej ("głowa") ułożonej na zewnątrz błony do środowiska wodnego i hydrofobowych "ogonów" skierowanych do wnętrza plazmalemmy.

Dzięki takiej dwuwarstwowej budowie błona komórkowa ma postać "płynnej mozaiki"

i cechuje się :

-asymetrią- różny skład elementów budujących po wewnętrznej i zewnętrznej stronie błony (głównie lipidów);

-spolaryzowanie (różnica w ładunku między powierzchniami błony)

-płynność

-dynamika (możliwość przemieszczania się składników względem siebie, zarówno białek jak i lipidów; w wyniku tych przemieszczeń struktura błony może się zmieniać w zależności od warunków czy potrzeb komórki);

-selektywność ( różna przepuszczalność plazmalemmy względem substancji poprzez kanały białkowe; związane jest to głównie z transportem).

Oprócz lipidów i białek w skład błony wchodzą cukrowce. Węglowodany przyczepione do białek powierzchniowych tworzą glikokaliks. Struktura ta pełni znaczącą rolę w identyfikacji własnych komórek przez odpowiednie komórki systemu odpornościowego.

Do struktur błoniastych w komórce zaliczamy:

I. Plazmalemmę- jest to żywa błona lipidowo-białkowa, która ma zdolność do przepuszczania

tylko niektórych związków. Otacza cytoplazmę, jej struktura jest bardzo skomplikowana

pod względem budowy. Jest to podwójna błona, która tworzą fosfolipidy. Lipidy w tej

strukturze powiązane są przez białka. Dzięki takiemu układowi powstaje struktura mozaikowa. Rolą tej struktury jest nie tylko selektywne przepuszczanie niektórych substancji do protoplastu ale również oddzielenie żywej zawartości komórki od środowiska zewnętrznego.

II. Siateczkę wewnątrzplazmatyczną ( retikulum endoplazmatyczne ER) - jest to struktura zlokalizowana wewnątrz komórki. Stanowi ona system kanałów, pęcherzyków, które mogą się przemieszczać i zlewać ze sobą.

W komórce występują dwa rodzaje ER:

a) Gładka siateczka wewnątrzplazmatyczna, która nie posiada rybosomów, jej rolą jest synteza kwasów tłuszczowych.

b) Szorstka siateczka wewnątrzplazmatyczna, do błon tej siateczki przyczepione są rybosomy, rolą siateczki jest synteza białek.

Komórki zwierzęce nie posiadają ściany komórkowej w związku z czym błona komórkowa stanowi najbardziej zewnętrzną strukturę w komórce. W niektórych komórkach zwierzęcych błona komórkowa może być pokryta dodatkowa otoczką śluzową. Wytrzymałośc takiej błony zależy w dużej mierze od ułożenia mikrofibrylli.