1. Okoliczności:

Kiedy Mickiewicz dowiedział się o powstaniu listopadowym w 1830 to postanowił wziąć w nim udział. Już jechał do Polski, a gdy dotarł do zaboru pruskiego, do rzeki Wisły, która była granicą między zaborem rosyjskim to się przestraszył. Wielu ludzi przeprawiało się przez rzekę, aby wspomóc swoich braci, ale mu się nie udało. Bał się, że zostanie jeńcem, a ponieważ był już poszukiwany przez carską policję (bo uciekł z Rosji), to mógł otrzymać nawet karę śmierci/zesłanie na Sybir. Do 1831 roku przebywał w Wielkopolsce (był goszczony przez różne dwory szlacheckie, był już znany). Gdy powstanie listopadowe poległo, to ludzie zaczęli uciekać na zachód (Wielka Emigracja) do Drezna. Napisał tam III część Dziadów w 1832 roku. Następnie pojechał do Paryża, gdzie zamieszkał. Prace nad „Panem Tadeuszem” rozpoczęły się jeszcze, gdy przebywał w Wielkopolsce. Pod wpływem dobrego nastroju i miłej atmosfery postanowił KRÓCIUTKI, pogodny i optymistyczny utwór, który miał być sielanką. Miała mieć właśnie taki tytuł. Miał nawet wtedy dwa wzorce, na których troszkę chciał się opierać, coś podobnego do tego.

Pierwszym tym utworem była sielanka Kazimierza Brodzińskiego. Napisał on kiedyś sielankę pt. „Wiesław”. Miła, łatwa, radosna z motywem miłosnym (obowiązkowy wątek w sielance). Drugim tekst autorstwa Johanna Wolfganga von Goethe pt. „Herman i Dorota”. Niestety po klęsce powstania ogłoszono żałobę narodową. Ludzie trafiali do więzień, wiele represji itp. Mickiewicz uznał, że nie może napisać radosnej sielanki, gdy naród tak cierpi. Zajął się pisaniem III części Dziadów.

W Paryżu przychodzi czas stabilizacji. Dobrze mu się tam żyje. Przypomniał sobie o Panu Tadeuszu. Chciał dokończyć to dzieło, no i wydał je w Paryżu w 1834.

2. Problem gatunku. Gatunkowe cechy eposu homeryckiego.

Akcja eposu rozgrywa się w przeszłości

Na marginesie zdarzeń przedstawione jest rozległe tło historyczne, obyczajowe i kulturowe

Epos rozpoczyna inwokacja (prośba do bóstw, muz o pomoc w tworzeniu dzieła)

Ukazuje dzieje mitycznych lub historycznych bohaterów na tle wydarzeń przełomowych dla danej społeczności

Mieszają się dwa światy: realistyczny i fantastyczny

Bohaterowie to często postacie wyidealizowane - ich czyny są wyolbrzymione

Narrator przedstawia zdarzenia z dystansem, nie ocenia ich i nie komentuje

Wiele elementów rzeczywistości ukazywanych jest bardzo szczegółowo

W eposach zadziwiają niezwykłe porównania, nazywane porównaniami homeryckimi: „i jak ... tak ...”

Stałe epitety

 

 

 

W Panu Tadeuszu jest:

Inwokacja

Bardzo duża ilość bohaterów literackich. Zwykle z elity społecznej. Tutaj polska szlachta

Porównania homeryckie

Narrator wszechwiedzący

Szczegółowe tło wydarzeń (kulturowe, społeczne, obyczajowe)

Pan Tadeusz pisany w formie pieśni

Ważne historyczne wydarzenie. Wojna Napoleona Bonaparte i Rosji (1812 rok)

Wielkie rozbudowane opisy. Np. przyrody

Pisany trzynasto-sylabowcem

Zrezygnował z obecności fatum, bogów. Tylko jest płaszczyzna ludzka (brak boskiej).

3. Inwokacja w „Pan Tadeusz”

Inwokacja na początku jest do kraju, a nie do bóstwa/muzy. („Litwo! Ojczyzno moja!”). Przed rozbiorami była Unia Polsko-Litewska. Te dwa kraje miał wspólnego władcę i politykę zagraniczną. Gdyby jeden z krajów był zagrożony, to drugi był zobowiązany do pomocy. Mickiewicz jest polskim poetą, tylko Litwa to jego tak zwana „mała Ojczyzna”, lokalna, prywatna. Litwa porównana do utraconego zdrowia. Dopiero, gdy je stracimy to czujemy, jak ważne jest zdrowie. Nawiązanie do fraszki Jana Kochanowskiego „Na zdrowie”. Nie możemy wrócić i myśleć o naszej ojczyźnie.

Druga część Inwokacji kierowana jest do Matki Boskiej. Dla Polaków: Matka Boska Częstochowska, dla Litwinów: Matka Boska Ostrobramska. Gdy Mickiewicz był młody to miał ciężki wypadek i został ofiarowany Matce Boskiej. Ten incydent został wielokrotnie przez niego wspomniany, że to dzięki niej został uratowany. Wierzy, że znowu Maryja powtórzy cud i będzie mógł powrócić do swojej ojczyzny. Dla romantyków ojczyzna wiąże się z przyrodą i wolnością (konkretny pejzaż, rośliny, ziemia, teren).