Żuraw i czapla - analiza i interpretacja
Utwór „Żuraw i czapla” Jana Brzechwy zbudowany jest z dwudziestu trzech dwuwersowych strof, posiadających rymy parzyste, zazwyczaj dokładne, co nadaje wierszowi rytmiczności. Jednocześnie dialogi, które się tu pojawiają, rozciągnięte są często na kolejne strofy, przy czym nie zaburza to rytmu. Wiersz brzmi jak dziecięca rymowanka, co dobrze podkreśla komizm pojawiający się w opowiedzianej historii.
Tematyką utworu są relacje międzyludzkie oraz zrozumienie, że miłość i przyjaźń nie polegają na ciągłej przepychance, tylko na współpracy. Analiza treści nasuwa skojarzenie z teatrem, w którym następuje scenka, za scenką. Wiersz przedstawia historię żurawia, który niefortunnie zakochuje się w czapli, zamiast szukać pary wśród żurawi. Na początku wiersza czapla zdecydowanie odrzuca zaloty żurawia, ale przemyślawszy jego propozycję, zmienia zdanie. Tym razem postać czapli zostaje skazana na przegraną, ponieważ urażony żuraw nie chce jej dać satysfakcji i tym razem on odrzuca jej propozycję. Następnie sytuacja się odwraca i obie postacie zaczynają na zmianę zalecać się do drugiej, ale nieskutecznie. Kompozycja ma formę powtarzającego się schematu: raz jedno chce, raz drugie. Od początku obie postacie zaczynają rywalizować, co z kolei napędza puentę.
Taniec żurawi symbolizował początek niekończącej się wymiany złośliwości. Żuraw kojarzy się zatem nadmierną dumą i skłonnością do obrażania, nawet za cenę przyjaźni i miłości. Tym samym wizerunek żurawia prezentuje postawę, która prowadzi donikąd. Symbolika czapli może być rozumiana z kolei jako obraz postaci czapli niezdecydowanej i kapryśnej, która potrzebuje dłuższej adoracji, zamiast obrażalskiego żurawia, który nie potrafi zmotywować się do współpracy. Poeta z pomocą zabawnego zachowania żurawia i czapli ukazuje w wierszu przesłanie moralne i uczy dzieci ważnych wartości. Obrażanie i kapryszenie nie mogą przynieść pozytywnego zakończenia.
