Spis treści:

Już początkiem września, kiedy uczniowie dostali swoje plany lekcji na nowy rok szkolny, w mediach społecznościowych pojawiło się wiele postów niezadowolonych z powodu rozkładu zajęć uczniów i ich rodziców. Jak wynikało z zamieszczonych w sieci zdjęć planów lekcji, niektórzy uczniowie jednego dnia kończyli lekcje prawie o 20, a następnego dnia rozpoczynali je już o 7 rano. Komentujący zwracali uwagę, że w takiej sytuacji uczeń nie ma czasu na odpoczynek, a co dopiero na naukę. Okazało się, że u wielu uczniów pojawiły się takie same lub podobne problemy: codzienne, zbyt późne godziny rozpoczynania lekcji lub na nierównomierne rozłożenie ich w ciągu tygodnia.

Przeczytaj również: Edukacja domowa — bez stresu i bieganiny. Jak uczyć się w domu?

Jak powinien wyglądać plan lekcji?

Dobry i prawidłowo skonstruowany plan lekcji powinien uwzględniać potrzeby dzieci i młodzieży w wieku szkolnym. By zapewnić im odpowiednią ilość snu w godzinach, których mózg najlepiej się regeneruje, lekcje nie powinny zaczynać się zbyt wcześnie, ale również nie za późno. W godzinach popołudniowych i wieczornych mózg człowieka dużo gorzej przyswaja wiedzę niż rano, gdy po śnie jest jeszcze wypoczęty. Najlepiej zatem, gdy wymagające największego skupienia przedmioty (czyli ścisłe) odbywały się w godzinach porannych (najpóźniej na 5. lekcji). Natomiast na koniec dnia nauki najodpowiedniejsze jest wychowanie fizyczne, by po godzinach siedzenia w ławkach uczniowie mogli rozprostować kości i poćwiczyć mięśnie. Dodatkowo rozwiązuje to kolejny problem polskich szkół, czyli brak odpowiednich miejsc do umycia się po aktywności fizycznej. 

Dobrze jest również, gdy zajęcia się rozłożone w sposób równomierny, codziennie rozpoczynają się i kończą o podobnych porach i nie występują w dwugodzinnych blokach tego samego przedmiotu. Wszystkie trudniejsze przedmioty nie powinny też odbywać tego samego dnia.  

Istotne są również odpowiedniej długości przerwy, podczas których można odpocząć i zjeść posiłek oraz gdy codziennie lub prawie codziennie w planie zajęć pojawia się wychowanie fizyczne.

Przedmioty dodatkowe, jak np. religia czy etyka, powinny odbywać się na pierwszych lub ostatnich godzinach, by uczniowie, którzy w nich nie uczestniczą, nie musieli mieć "okienek" między zajęciami. 

Dlaczego plany lekcji są przeładowane?

Niestety uwzględnienie wszystkich powyższych zaleceń w planach zajęć dla każdej klasy w szkole w praktyce najczęściej bywa niemożliwe do zrealizowania ze względów organizacyjnych. Najczęstszymi problemami są tu brak odpowiedniej liczby sal lekcyjnych w szkole oraz niedobór nauczycieli. Problem ten pojawia się szczególnie w latach, w których w szkołach, ze względu na zmiany systemowe, w jednym roku pojawiają się dwa nowe roczniki uczniów, a placówki nie są jeszcze dostosowane do tak dużej liczby oddziałów klasowych. Wówczas zazwyczaj uczniowie mają lekcje w trybie dwuzmianowym.

Przeczytaj również: Dziecko nie chodzi do szkoły? Będzie kara zarówno dla ucznia, jak i rodzica

Plan lekcji – przepisy

Za układanie planów zajęć odpowiedzialny jest dyrektor szkoły, a według Obwieszczenia ministra edukacji narodowej z dnia 4 września 2020 roku plan zajęć dydaktyczno-wychowawczych powinien uwzględniać:

  • równomierne obciążenie uczniów zajęciami w poszczególnych dniach tygodnia;
  • zróżnicowanie zajęć w każdym dniu;
  • możliwości psychofizyczne uczniów podejmowania intensywnego wysiłku umysłowego w ciągu dnia.

Zatem plany zajęć, które nie uwzględniają tych trzech elementów, są nieprawidłowo skonstruowane i można wnioskować o ich zmianę. 

Ile lekcji dziennie może mieć uczeń szkoły podstawowej?

To, ile godzin maksymalnie uczeń powinien spędzać w szkole, zależy przede wszystkim od etapu edukacyjnego, na którym się znajduje. 

  • W pierwszym etapie edukacyjnym, czyli w klasach I-III, uczniowie mają po 20 godzin zajęć tygodniowo, co daje w przeliczeniu na pięć dni tygodnia 4 godziny zajęć dziennie. 
  • Drugi etap edukacyjny, czyli klasy IV-VI to już 24-25 godzin tygodniowo, czyli średnio po 5 lekcji dziennie.
  • W klasach VII-VIII godzin jest natomiast 31-33, zatem średnio po 6-7 lekcji dziennie. 

Trzeba pamiętać, że do podanych wartości należy doliczyć jeszcze zajęcia dodatkowe, w których uczeń bierze udział np. religię, etykę, rewalidację czy kolejne godziny języków obcych w szkołach lub oddziałach dwujęzycznych.

Dokładna liczba lekcji, które może mieć dziennie uczeń szkoły podstawowej, nie jest nigdzie zapisana, jednak zgodnie z prawem lekcje mają być rozłożone równomiernie, zatem przedstawione powyżej średnie liczby godzin mogą być punktem wyjścia do zastanowienia się, czy przypadkiem nie jest ich za dużo. Oczywiście wahania o godzinę czy dwie w ciągu zazwyczaj nie są problemem, jednak jeśli jednego dnia uczeń spędza w szkole 10 godzin, a drugiego jedynie 3, warto pomyśleć o zgłoszeniu problemu. 

Ile lekcji dziennie może mieć uczeń szkoły ponadpodstawowej?

W przypadku szkół ponadpodstawowych wszystko zależy od tego, do jakiego typu placówki chodzi uczeń.

  • Młodzież uczęszczająca do liceum kształcącego w pierwszych trzech latach nauki ma 25-29 godzin tygodniowo, zatem powinna spędzać w szkole 5-6 godzin dziennie. W przypadku maturzystów jest ich jeszcze mniej, bo około 4. 
  • Uczący się w technikum przez wszystkie lata nauki spędzają w szkole 30-33 godzin tygodniowo, zatem dziennie powinno być ich ok. 6-7.
  • Uczniowie szkół branżowych I stopnia przez wszystkie lata nauki mają 27-30 godzin tygodniowo, zatem powinni spędzać w szkole 5-6 godzin dziennie.

Tutaj do podanych wartości również trzeba doliczyć zajęcia dodatkowe, na które uczeń uczęszcza.

Przeczytaj również: Twoje dziecko ma trudności z nauką, pisaniem na czas lub egzaminami? To może być przyczyna

Co zrobić, jeśli uczeń ma za dużo lekcji dziennie?

Jeśli uczeń ma za dużo lekcji dziennie, jego rodzic lub sam pełnoletni uczeń, może zgłosić sprawę radzie rodziców, która może wnioskować do dyrekcji o zmiany w planie, lub skierować problem bezpośrednio do dyrektora. W przypadku gdy to nie zadziała, rodzice mają prawo skarżyć się na problem do kuratorium lub sanepidu, który może przeprowadzić w szkole inspekcję sanitarną.

Niestety jednak często nieodpowiednie ułożenie planu zajęć nie jest spowodowane złą wolą dyrekcji, a brakami kadrowymi i zbyt małą ilością pomieszczeń w szkołach, dlatego nie zawsze problem będzie mógł zostać rozwiązany.  

Rozwiąż nasze quizy:

QUIZ ortograficzny. Czy wiesz, jak zapisać te rzadko używane wyrazy?

Bardzo trudny QUIZ z wiedzy ogólnej. Nieliczni zdobywają 100 proc.

QUIZ: Byłeś uczniem w PRL? Z łatwością odpowiesz na te pytania, choć przy 9. może być różnie