Spis treści:

W lipcu 2021 roku, z inicjatywy Ministerstwa Edukacji i Nauki, pojawił się plan zmian w prawie oświatowym, który krótko po tym trafił do Sejmu. 2 marca 2022 roku prezydent zawetował jednak ustawę, potocznie nazywaną lex Czarnek. W październiku temat powrócił jako projekt poselski w nowej wersji – lex Czarnek 2.0. 4 listopada został przyjęty w Sejmie, a wszystkie poprawki opozycji odrzucone. Za przyjęciem nowelizacji głosowało 230 posłów, 220 było przeciw, a czterech wstrzymało się od głosu.

Edukacja domowa – na czym polega?

Edukacja domowa (ang. homeschooling) jest alternatywą dla edukacji w szkole. Uczące się w tej formie dziecko wypełnia obowiązek przedszkolny lub szkolny poza szkołą, a jego nauczycielem staje się rodzic, opiekun prawny lub inna osoba, którą wskażą rodzice lub opiekunowie. To on czuwa nad procesem edukacyjnym dziecka i dba o to, by opanowało ono podstawę programową. Ma jednak całkowitą dowolność względem tego, w jaki sposób wiedza zostanie przekazana oraz przy pomocy jakich materiałów. Opanowanie przez dziecko treści z podstawy programowej jest sprawdzane podczas egzaminów klasyfikacyjnych z przedmiotów, które są organizowane przez szkołę, do której uczeń teoretycznie jest zapisany.

Przeczytaj również: Edukacja domowa – bez stresu i bieganiny. Jak uczyć się w domu?

Edukacja domowa – jakie zmiany czekają uczniów i rodziców?

Nowelizacja ustawy Prawo Oświatowe przewiduje zmiany w kilku punktach dotyczących organizacji edukacji domowej. Co dokładnie zmieni się w przypadku uczniów, korzystających z tej formy nauki? Oto trzy podstawowe modyfikacje:

  • Zmieniają się terminy składania wniosków o zezwolenie na edukację domową. Będzie można składać je tylko w dniach od 1 lipca do 21 września, podczas gdy wcześniej możliwe było przejście na tę formę nauczania w każdym momencie roku szkolnego.
  • Uczniowie, korzystający z edukacji domowej, będą musieli zostać zapisani do szkoły w swoim lub sąsiednim województwie. Przedtem panowała w tej kwestii dowolność – dziecko mogło być zapisane do szkoły na drugim końcu Polski, a nawet być uczniem polskiej szkoły, przebywając za granicą.
  • Egzaminy klasyfikacyjne z przedmiotów będą odbywały się na terenie szkoły, do której zapisany jest uczeń. Wcześniej mogły mieć również formę online.

Względem oryginalnego projektu nowelizacji zostały wprowadzone poprawki:

  • Dodano możliwość zapisania dziecka do szkoły także w sąsiednim województwie (początkowo zakładano rejonizację województwami).
  • Wydłużono termin składania wniosków o zezwolenie na edukację domową o lipiec i sierpień (pierwotnie miał to być okres tylko od 1 do 21 września).
  • Zrezygnowano z zapisu, w którym szkoła miałaby zapewnić warunki lokalowe również dla uczniów uczących się w edukacji domowej.
  • Zrezygnowano z maksymalnego limitu 50 proc. uczniów, korzystających w danej szkole z edukacji domowej.

Dlaczego zmiany zostały wprowadzone?

Według projektu nowelizacji ustawy termin składania dokumentów do 21 września ma pozwolić uporządkować dane w Systemie Informacji Oświatowej na dzień 30 września. To natomiast ma dać możliwość odpowiedniego rozplanowania środków części oświatowej subwencji ogólnej.

Rejonizacja ma natomiast zapewnić uczniom i rodzicom możliwość korzystania z pomocy oferowanej przez szkołę, do której dziecko jest zapisane tj. z udziału w zajęciach dodatkowych, rewalidacji indywidualnej, konsultacjach dla uczniów i rodziców oraz z dostępu do materiałów edukacyjnych.

Przeczytaj również: Studenci medycyny nie chcą pracować w Polsce. Co trzeci planuje wyjechać z kraju

Protesty rodziców przeciwko zmianom

Wprowadzenie zmian dotyczących organizacji edukacji domowej nie zostało dobrze przyjęte przez rodziców uczniów, korzystających z tej formy nauki. Większość z nich twierdzi, że w ten sposób ogranicza się ich wolność do decydowania o edukacji własnych dzieci, a zaproponowane zmiany spowodują, że w wielu przypadkach edukacja domowa będzie utrudniona, a niekiedy nawet niemożliwa. Sporo rodziców twierdzi także, że zmiany mogą narazić dzieci także na niepotrzebny stres, który przecież ta forma edukacji miała minimalizować.

Jak wskazują opiekunowie dzieci korzystających z edukacji domowej, zmiana dotycząca częściowej rejonizacji sprawi, że nie wszyscy będą mieli możliwość wyboru szkoły, z którą w poprzednich latach układała im się współpraca. Uniemożliwi to również naukę w tej formie uczniom, mieszkającym za granicą, którzy dzięki edukacji domowej, mogli uczyć się po polsku i zgodnie z polską podstawą programową, zamiast uczęszczać do zagranicznych szkół.  

Nakaz przeprowadzania egzaminów w formie stacjonarnej w szkołach również spotkał się z dużą krytyką, przede wszystkim ze strony rodziców dzieci z niepełnosprawnościami, w których przypadku transport do szkoły na każdy egzamin jest dużym utrudnieniem. Przeciwni tej zmianie byli również rodzice dzieci, które mierzą się z innymi trudnościami (m.in. autyzmem, fobią szkolną, nerwicą) i dla których pojawienie się szkole oraz odpowiadanie przed komisją na żywo wiąże się z dużo większym stresem niż egzamin online w bezpiecznej przestrzeni domu.

Edukacja domowa – kiedy nowe zmiany wejdą w życie?

Przyjęta przez Sejm nowelizacja ustawy musi zostać uchwalona przez prezydenta, by mogła wejść w życie. Na rozpatrzenie sprawy prezydent ma 21 dni. Jeśli podpisze ustawę, to powinna ona zacząć obowiązywać po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia.

oprac. Joanna Cwynar



Rozwiąż nasze quizy:

QUIZ ortograficzny. Czy wiesz, jak zapisać te rzadko używane wyrazy?

Bardzo trudny QUIZ z wiedzy ogólnej. Nieliczni zdobywają 100 proc.

QUIZ: Byłeś uczniem w PRL? Z łatwością odpowiesz na te pytania, choć przy 9. może być różnie