Czym jest burza piaskowa i jak powstaje? 

Burza piaskowa to zjawisko atmosferyczne, które wywołują silne wiatry, pojawiające się wówczas, gdy na ciepłe obszary (najczęściej pustynne lub półpustynne) wtargnie zimne, polarne powietrze lub fen. Od rozgrzanej słońcem gorącej powierzchni ziemi nagrzewają się, znajdujące się nad nią, masy powietrza. W wyniku konwekcji gorące powietrze podnosi się, a to powoduje zmiany ciśnienia i powstanie silnego wiatru. Wiatr ten, napotykając na swojej drodze wszelkie sypkie materiały naturalne, jak piasek czy pył skalny, unosi je do góry i w ten właśnie sposób powstaje burza piaskowa.

Dust-storm-Texas-1935
Wysokość chmury piasku może sięgać nawet 2,5 km! /fot. Wikipedia (public domain)

Podczas tego zjawiska atmosferycznego wiatr musi wiać z prędkością większą niż 40 km/h. Większość tego typu zawieruch trwa kilka minut, ale czasami mogą one trwać nawet kilka godzin, natomiast uniesione przez wiatr cząsteczki często zostają w powietrzu jeszcze przez kilka dni. Największe burze piaskowe osiągają wysokość nawet do 2,5 km i są widoczne z kosmosu, a cząsteczki, które niosą, często przemierzają tysiące kilometrów! 

Gdzie występują burze piaskowe? 

Burze piaskowe występują z reguły na obszarach pustynnych lub półpustynnych, jednak mogą powstawać również w innych suchych miejscach, w których występuje pył lub piasek, który może być podniesiony przez wiatr. Najczęściej pojawiają się więc na Saharze, Gobi i w ich okolicach oraz w centralnej Australii, Ameryce Północnej i Afryce. Burze piaskowe są częstym zjawiskiem również na Marsie, gdzie potrafią obejmować całą planetę i trwać nawet kilka miesięcy.

115001726_m
Burze piaskowe trafiają również do miast. /123RF/PICSEL

Te piaskowe zamiecie mogą się przemieszczać na bardzo duże odległości. Przykładem tego jest saharyjski pył, który przez Ocean Atlantycki potrafi przywędrować nawet do Amazonii. Co ciekawe, okazuje się to dla jej wilgotnych lasów bardzo korzystne, ponieważ wraz z pyłem przylatuje fosfor, który jest życiodajnym składnikiem dla tamtejszej roślinności.

Przeczytaj więcej o ostatniej burzy piaskowej w Wielkopolsce (kliknij!)

Burze piaskowe w Polsce — skąd się biorą? 

Choć burze piaskowe na terenach Polski uznaje się raczej za anomalie pogodowe, to zaczynają pojawiać się w naszym kraju coraz częściej. W kwietniu 2019 roku południową Polskę najpierw nawiedziły wiatry z terenów Niemiec i Białorusi, które podniosły warstwy wysuszonej gleby z pól, a później burza piaskowa, która przybyła do nas właśnie z Sahary. Zjawiska o takim pochodzeniu pojawiały się również zimą i latem bieżącego roku. Ostatnio natomiast burza piaskowa nawiedziła Wielkopolskę. Nadejście takiej zamieci zwiastuje najczęściej mętne, jasne, żółto-pomarańczowe niebo, a burzom mogą towarzyszyć także tzw. brudne deszcze.  

Okazuje się również, że burze piaskowe pojawiają się w Polsce coraz częściej, mimo że kiedyś nie było ich u nas w ogóle. Jest to efekt działalności człowieka. Profesor SGGW — Zbigniew Karaczun twierdzi, że do powstawania tego typu anomalii przyczynia się niski poziom wód oraz wycinka drzew, ponieważ to właśnie one magazynują wodę w glebie, zmniejszają prędkość wiatru i w razie potrzeby zatrzymują piasek. 

Joanna Cwynar