Diagnoza została oparta na diagnostycznych materiałach oraz na wzorcu Kwestionariusza Wywiadu Środowiskowego stosowanego przez kuratorów sądowych.

Metody zastosowane w poniższej diagnozie:

  • Kwestionariusz Wywiadu Środowiskowego,
  • bezpośrednia obserwacja w miejscu zamieszkania oskarżonego oraz jego rodziny,
  • bezpośrednia obserwacja zachowania się oskarżonego oraz jego rodziny

Mężczyzna, lat 30, w kwietniu 2003 roku dokonał, wspólnie z trzema kolegami napadu na sklep osiedlowy. Straty dokonanej przez nich kradzieży policja oszacowała na 1400 złotych, głównie koncentrowali się na artykułach alkoholowych, papierosach oraz kawie.

Oskarżony Zbigniew S. oddany został pod nadzór kuratora dla osób dorosłych na czas pięciu lat.

Data przeprowadzenia wywiadu: 20 czerwiec 2003 roku

Miejsce przeprowadzenia wywiadu: mieszkanie w bloku

Osoby udzielające informacji: oskarżony, jego matka oraz młodsza o 3 lata siostra.

I. DANE OSOBOWE:

1). Imię, nazwisko: Zbigniew S.

2). Data urodzenia: 24 listopad 1973

3) Stan cywilny: kawaler

4). Pochodzenie społeczne: robotnicze

5). Wykształcenie: zasadnicze

6). Zawód: wykonywany - prace dorywcze na budowie, wyuczony - mechanik samochodowy

7). Aktywność zawodowa: dorywcze zajęcia

II. ŚRODOWISKO RODZINNE

1). Struktura rodziny osoby oskarżonego: ojciec porzucił żonę i dzieci osiem lat temu

2). Oskarżony nie założył własnej rodziny, ponieważ twierdzi, iż "nie ma szczęścia do kobiet"

3). Rodzina, oskarżonego z którą mieszka: matka i młodsza siostra

4). Liczba rodzeństwa oskarżonego: jedna młodsza siostra

5). Wykształcenie rodziców lub opiekunów: matka - ma średnie wykształcenie

kwalifikacje zawodowe rodziców lub opiekunów: matka oskarżonego pracuje od lat 12 na poczcie, w charakterze służby okienkowej

6). Daty urodzenia rodziców oskarżonego: data urodzin matki: 4 marzec 1948, data urodzin ojca: 12 listopad 1947

7) Działalność zawodowa rodziców osoby oskarżonego:

matka - pracuje,

ojciec - brak informacji

8). Warunki mieszkaniowe oraz bytowe oskarżonego i jego rodziny: niewielkie mieszkanie w bloku, posiadające dwa pokoje, jeden przeznaczony dla oskarżonego, matka wraz z siostrą zajmują jeden większy pokój. Mieszkanie posiada łazienkę i niewielką kuchnię. Niekompletnie umeblowane, raczej zaniedbane, generalnie czysto ale widoczny brak zbiorów książkowych, za to sporo starych gazet, jeden niewielki telewizor. Warunki określiłabym jako złe.

9). Wzory antyspołecznych zachowań w rodzinie:

- nadużywanie alkoholu: matka - nie pije

ojciec - podczas wspólnego mieszkania nadużywał alkoholu, zarabiał na budowach, podobnie jak syn obecnie pracował dorywczo, po wzięciu wypłaty przez kilka dni nie wracał prosto do domu

siostra pije wyłącznie okazjonalnie

oskarżony - matka twierdzi, że średnio trzy/dwa razy podczas tygodnia się upija kilkoma piwami, w szczególności w weekend. Sam o sobie kategorycznie mówi, że nie jest alkoholikiem i że "kilka piw jeszcze nikomu nie zaszkodziło". Dodatkowe pytania dotyczące spędzania wolnego czasu jak uczestnictwa w towarzyskich imprezach pokazały jednak, ze oskarżony bardzo często używa alkoholu.

- prostytucja: matka ------

ojciec ------

rodzeństwo ------

oskarżony ------

- narkomania:

matka ------

ojciec ------

rodzeństwo ------

oskarżony: twierdzi, że korzystał incydentalnie w liczbie około trzech

- osoby karane w rodzinie oskarżonego"

matka: nie karana

ojciec: w 1994 roku miał sprawę o alimenty. Skończyła się zasądzeniem alimentów

siostra: nie karana

10). Atmosfera wychowawcza w rodzinie oskarżonego

a). Pożycie rodziców: nie występuje z powodu braku ojca

b). Stopień liczenia się ze zdaniem rodziców: z matką oskarżony na pierwszy wydaje się, że ma dobre stosunki. Sam mówi, że jest w porządku osobą, ze względu na to, że nie wnika w jego sprawy

c). Stosunek uczuciowy oskarżonego do rodziców:

stosunek pozytywny do matki, brak jakiegokolwiek kontaktu z ojcem

d) Stosunek uczuciowy rodziców do oskarżonego:

matka - bardzo serdeczny

ojciec - nie interesuje się dziećmi,

11). Opieka, kontrola i stosowane metody wychowawcze w rodzinie oskarżonego (odnosi się do lat dziecięcych oskarżonego)

a). Opieka rodziców - nie była zawsze planowana i systematyczna

b). Kontrola - słaba kontrola ze strony matki nad oskarżonym i przesadna kontrola ojca

c). Reakcje rodziców na drobne przewinienia oskarżonego w okresie dzieciństwa i młodzieńczym: oboje krzyczeli, ojciec dodatkowo karał stosując kary fizyczne, oboje pozbawiali wszelkich przyjemności.

III. ŚRODOWISKO KOLEŻEŃSKIE OSKARŻONEGO

1). Przynależność do grupy przestępczej: nie jest członkiem żadnej grupy przestępczej

2). Przynależność do jakiejkolwiek grupy: oskarżony przyznaje się do przynależności do osiedlowej grupy

3). Liczebność tej grupy: mniej niż dziesięć

4). Karalność członków tej grupy: połowa kolegów z osiedlowej grupy ma osądzone dozory kuratorskie

5). Miejsce spotkań grupy: osiedlowe ławki, pobliski park, rzadko lokal

6). Stosunek rodziców oskarżonego do grupy:

matka - nie podobała się jej nigdy ta grupa, sama powiedziała, że mieszać się w sprawy syna nie będzie

ojciec - brak informacji

IV. ŚRODOWISKO PRACY OSKARŻONEGO A JEGO ZACHOWANIA PRZESTĘPCZE

1). Przebieg pracy zawodowej:

Oskarżony nie jest zatrudniony nigdzie na stałe, pracuje dorywczo na budowach, obecnie jest tak zatrudniony od 4 miesięcy

2). Więź oskarżonego z zakładem pracy:

Praca zdaniem oskarżonego nieatrakcyjna i źle płatna, ale jak dodaje płatna, pracodawca nie zainteresował się sytuacją oskarżonego.

3). Demoralizujące czynniki środowiskowe w miejscu pracy oskarżonego:

Oskarżony nadużywa alkoholu, brakuje mu odpowiedzialności, charakteryzuje cwaniactwo, dopuścił się drobnych kradzieży.

V. STAN ZDROWIA OSKARŻONEGO

1). Grupa inwalidzka - oskarżony nie posiada

2). Renta - oskarżony nie posiada

3) Wypadki, choroby psychiczne w rodzinie oskarżonego: oskarżony w wieku dwunastu lat, był przez jeden rok leczony na padaczkę, po tym czasie odstawiono mu leczenie, z powodu poprawy zdrowia

4). Samoocena stanu psychicznego przez oskarżonego: Oskarżony to osoba zrównoważona nerwowa jak wypije, często zmienia przyczyna alkoholu wówczas zdarzają mu się wybuchy agresji

VI. WŁASNE SPOSTRZEŻENIA

Wygląd zewnętrzny oskarżonego oceniam jako niedbały i niechlujny.

Oskarżony wyraźnie był zdenerwowany sytuacją, podczas niemal godzinnej rozmowy często sięgał po papierosy. Bardzo często przerywał podczas mówienia swojej matce oraz siostrze, kobiety wówczas natychmiast milkły, robiło to wrażenie, że oskarżony sprawuje wyłączną władzę w mieszkaniu po odejściu jego ojca. Atmosfera w domu była zdecydowanie napięta, nie można było się dopatrzyć jakichkolwiek znaków świadczących, że oskarżony jest zżyty z matką oraz siostrą, z treści rozmowy i jego zachowania widzę, odżegnuje się od wszelkich odpowiedzialności za nie. Stosunek oskarżonego do jego matki jest obojętny, natomiast matki do osoby oskarżonego -przeciwnie bardzo miły wręcz troskliwy. Matka tłumaczy zachowanie syna, otwarcie przyznaje, że nie oczekuje od niego wsparcia w czynnościach domowych bo przecież i tak wraca zmęczony z pracy, zaznacza przy tym, że gdyby go o pomoc poprosiła, na pewno by się zgodził.

Stosunek osoby oskarżonego do jego siostry jest jeszcze bardziej obojętny, podczas naszej rozmowy nie zamienił żadnego słowa z rodzoną siostrą, nawet się nie zwrócił do niej.

Dla oskarżonego ojciec nie istnieje, mówi, że go nienawidzi i, że nie jest do niczego w domu potrzebny. Wypowiadał się o nim bez żadnego szacunku.

Praca którą wykonuje oskarżony jest dorywcza, od piętnastego/szesnastego roku życia oskarżony podejmował się tylko tego typu pracy. Przyczyna były niskie zarobki zarówno matki jak i ojca.

Pieniądze które oskarżony otrzymuje w ramach pensji częściowo przeznacza na rzecz rekompensaty za dokonane wykroczenie, za całą resztę ubiera się i zabawia, aby odreagować cały tydzień po ciężkim fizycznym wysiłku.

Matce oddaje bardzo rzadko i nieregularnie pieniądze, najczęściej w kwocie 100 złotych.

Prawdopodobnie wzór ojca, który pił, nie odpowiadał finansowo za rodzinę w pewnym sensie utrwalił się w postępowaniu oskarżonego

Zachowanie oskarżonego charakteryzuje się cwaniactwem.

Oskarżony posiada bardzo silnie utrwalony schemat mężczyzny, sprawującego funkcję głowy domu, niestety o pejoratywnym znaczeniu, kobiety z wyższością bardzo despotycznie.

Niestety niepełna rodzina odbiła piętno na oskarżonym i modeluje w nim stanowisko, że nie opłaca się dbać o ognisko domowe i rodzinę. Oskarżony stwierdza, iż dziecko to problem i że nie chce mieć żadnych dzieci.

Moja ocena oskarżonego ukazuje go jako osobę zdecydowanie niedojrzałą emocjonalnie i społecznie.

Miejsce pracy jest dla oskarżonego nieatrakcyjne z punktu widzenia zawodowego, ale atrakcyjne ze względów towarzyskich.

Oskarżony sam stanowi o sobie, nikim się nie przejmuje, na nikim mu nie zależy, nie ma dla niego wzorów ani autorytetów.

Oskarżony wykazuje niski poziom zdyscyplinowania.

Odseparowanie oskarżonego od osiedlowych kolegów oraz znalezienie lepszej przede wszystkim stałej pracy mogłoby być krokiem ku zmianie jego postępowania oraz spostrzegania drugiego człowieka pod względem większego szacunku i tolerancji.

Dla oskarżonego w tej chwili osobą którą darzy szacunkiem jest kurator zawodowy, dlatego uważam, iż częste oraz indywidualne spotkania z kuratorem mogłyby mieć istotny i pozytywny wpływ na postępowanie oskarżonego, a także zmotywowanie go do dalszego działania w celu zmiany swojej sytuacji. Do znalezienia stałej pracy, do uzupełnienia własnej wiedzy, być może za pomocą kursów, zachęta do pozostawienia grupy koleżeńskiej, osiedlowej, która wpływa na osobę oskarżonego w sposób destrukcyjny, kształtowania w nim pragnienia do pozyskiwania elementarnych umiejętności, aby tworzyć dla siebie w sposób twórczy wolny czas.

Sugeruje się, aby zachęcać oskarżonego przez osobę kuratora do nawiązywania, ocieplania lepszych kontaktów z rodziną, matką jego siostrą jak również dalszą rodziną.

Kurator powinien w szczególności objąć opieką również rodzinę oskarżonego, jego matkę i siostrę, to znaczy musi być z nimi w stałym kontakcie osobistym lub telefonicznym, aby uzyskiwać informacje i próbować zmieniać nastawienie obu kobiet w stosunku do oskarżonego.

W pracy niektóre dane osobiste zostały zmienione.