Prąd w pedagogice, zwany pedagogiką emancypacyjną, stanowi normatywny nurt w naukach traktujących o wychowaniu, charakteryzującym się zróżnicowaną strukturą i założeniami (mając na uwadze różne poglądy na rolę i istotę władzy, autorytetu i emancypacji poszczególnych przedstawicieli tego kierunku). Podstawą pedagogiki wyzwolenia była propozycja zakładająca inne spojrzenie na jej wartość, której podstawą była by emancypacja, czyli (w tym kontekście) wyzwolenie spod władzy dominacji społecznej i zależności (krytyka takich procesów i zjawisk jak despotyzm, represja, niesprawiedliwość w stosunkach społecznych czy irracjonalizm) w kierunku swobodnego wyrażania własnych, prawdziwych potrzeb, prawu do samostanowienia, równości szans, samoregulacji i wychowywania pozbawionego przemocy "ja". Wśród przedstawicieli tego kierunku wymienia się takie nazwiska jak: Paulo Freire, Carl Rogers czy Thomas Gordon.

M. Czerpaniak - Walczak wskazuje na trzy związki wynikające z relacji pomiędzy emancypacją a wychowaniem:

  • EMANCYPACJA WYCHOWANIA, stanowiąca rezultat wyzwolenia się od procesu wychowania w takich wymiarach jak: naciski polityczne i ideologiczne, naciski grup interesów, monizm ofert wychowania i brak alternatywy
  • WYCHOWANIE DO EMANCYPACJI, czyli stwarzanie warunków, które sprzyjają osiąganiu własnej wolności oraz autonomii, poprzez rozwój takich cech osobowościowych jak otwartość, odwaga, godność czy mobilność
  • EMANCYPACJA PRZEZ WYCHOWANIE - w warstwie personalnej i interpersonalnej; jest celem wychowania, oraz wyznacznikiem jego form i treści

Pogląd na edukację, w myśl którego jest ona procesem społecznym i nieodzownym, nakłania aby traktować pedagogikę emancypacyjną jedynie w wymiarze względnym, a więc zakładającym możliwości uznania pewnych racji, lecz również wyrażania wątpliwości oraz powściągliwości. Jeżeli pedagogika wyzwolenia zmierza do urzeczywistniania założeń pedagogiki humanistycznej, oraz akceptacji zasady podmiotowości - wówczas może zostać uznana za interesującą i pożyteczną. Z drugiej jednak strony, gdy dochodzą do głosu destruktywne tendencje, takie jak niemal całkowite odrzucenie roli celowego nauczania, celowej edukacji i wychowania - należy przyjąć, iż są to cele nierealne, utopijne, lub prowadzące do absurdu, poprzez założenie istnienia wolności absolutnej. Hasłem pedagogiki emancypacyjnej jest zawołanie: "bądź wolny, bądź samodzielny, bądź niezależny" - a więc u źródeł jej leży odwieczny dylemat w nauce o wychowaniu, o granice wolności; jej możliwe lub konieczne ograniczenia. Tak więc należy uznać, iż pedagogika emancypacyjna ma zarówno pozytywne jak i negatywne aspekty, silnie nawiązując z jednej strony do pedagogiki humanistycznej, natomiast z drugiej strony zgadzając się częścią założeń pedagogiki personalistycznej oraz antypedagogiki.