Oświecenie to epoka rozumu przypadająca na przełom XVII i XIXw. W tym okresie powstało wiele różnych przekonań. Ludzie zaczęli podważac fakt ingerencji Boga w losy świata, a nawet samo jego istnienie. Chcieli poznawac rzeczywistośc zgodnie z zasadami racjonalizmu i empiryzmu, czyli za pomocą intelektu oraz wiedzy zdobytej dzięki doświadczeniu. Niektórzy twórcy pragnęli w swoich dziełach pokazywac ludziom realia, w jakich żyją, równocześnie sprawiając, żeby się śmiali. W myśl tej reguły tworzył główny przedstawiciel polskiego oświecenia – Ignacy Krasicki. Moim zdaniem ten poeta realizował w swoich utworach ideały oświeceniowe według hasła „uczyc bawiąc”.

Należy zaznaczyc, że biskup warmiński uczy czytelników, jakie wartości są najważniejsze w życiu, wprowadzając ich w świat zwierząt, będących alegoriami ludzkich cech. Udowodnię to na przykładzie bajki jego autorstwa pt. „Lew i zwierzęta”. W tym utworze jest mowa o zwierzętach, które chwaliły się swoimi zaletami, np. słonia rozpierała duma z racji swej roztropności, wielbłądy opowiadały o wstrzemięźliwości, z kolei pies wspominał o tym, jak wielką wagę przywiązuje do wierności. Tekst kończy się następującą puentą lwa: „według mnie ten najlepszy, co się najmniej chwali.” Książę poetów polskich chciał w ten sposób uświadomic, że skromnośc to cnota, którą powinniśmy kierowac się w życiu. Tę bajkę są w stanie zrozumiec również najmłodsi odbiorcy, a dla dzieci czytanie to rozrywka, więc elementy nauki i zabawy zostały połączone w tym dziele.

Warto zauważyc, że ten oświeceniowy twórca ośmiesza niewłaściwe postępowanie innych ludzi, aby uzmysłowic, że jest ono złe. Dowiodę tego na przykładzie satyry pt. „Żona modna”. Autor opisuje w tym utworze dwa naganne wzorce zachowań ludzkich. Pierwsza krytykowana postawa to ślepe podążanie za modą, którą reprezentuje tytułowa bohaterka – żona modna. Przedstawiona jest jako kobieta kapryśna i wyniosła. Nie odpowiadał jej wystrój i rozkład pokoi w domu swojego wybranka, zmieniła w nim wszystko, tak aby było zgodne z modą francuską, inwestując w te zmiany cały wspólny majątek. Dodatkowo uważała męża za prostaka i nie liczyła się z jego uczuciami. Z kolei największy życiowy błąd pana Piotra to ożenienie się z żoną modną dla posagu, jakim były cztery wsie sąsiadujące z jego posiadłością. Ostatecznie zamiast się wzbogadzic, zubożał przez spełnianie zachcianek małżonki, a przez to musiał opuścic swoją ukochaną wieś i przeprowadzic się do miasta. Krasicki w tej satyrze piętnuje bezkrytyczne naśladowanie mody zachodniej oraz małżeństwo dla pieniędzy, jednocześnie sprawia, że dzięki użytym zdrobnieniom i wyliczeniom, które mają nadac opisywanym sytuacjom komizmu, czytelnik świetnie się bawi podczas lektury.

Nie można zapomniec, że kapelan Stanisława Augusta Poniatowskiego, aby przybliżyc przywary danej grupy społecznej, ukazuje je w krzywym zwierciadle. Słusznośc tego argumentu potwierdzają okoliczności przedstawione w poemacie heroikomicznym tegoż twórcy pt. „Monachomachia”. Utwór opowiada o dyspucie mnichów z zakonu Dominikanów i Karmelitów, która przerodziła się w bijatykę, w której jako narzędzia walki stosowano buty, kufle, książki a nawet kropidła. Finalnie obie zwaśnione strony pogodził imponujących rozmiarów puchar pełen wina, przy którym słudzy boży ukoili emocje. Arcybiskup gnieźnieński parodiując konflikt zakonników na wzór walk wielkich antycznych wojowników czy średniowiecznych rycerzy miał za cel rozbawic czytelników, ale również chciał zobrazowac wady polskiego duchowieństwa, jakimi są m.in.: pijaństwo, nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu czy lenistwo.

Uważam, że udało mi się wykazac, że Ignacy Krasicki realizował w swoich utworach ideały oświeceniowe zgodnie z ideą „uczyc bawiąc”. Przy czytaniu każdego z wymienionych utworów czytelnik może się śmiac, ale również dowiedziec się jak należy lub nie należy postępowac. Morał bajki pt. „Lew i zwierzęta” uczy nas, że jedną z wartości, jaką powinno się kierowac w życiu jest skromnośc, a sam fakt, że zwierzęta odzwierciedlają ludzkie cechy może nas bawic. Z kolei w „Żonie modnej” autor krytykuje postawę ślepego podążania za modą oraz małżeństwa dla pieniędzy, natomiast używane zdrobnienia i wyliczenia mają ośmieszyc infantylne zachowanie bohaterki i tym samym rozbawic osobę czytającą. Za to w „Monachomachii” czytelnicy zostają poinformowani o przywarach stanu duchownego w Polsce. W tym dziele śmiech ma spowodowac parodia zakonników na starożytnych wojowników.