Kultura starożytna i Biblii, jest źródłem inspiracji dla kultury świata. Inspiracje antykiem związane są z zapożyczeniem wątków literackich, mitów, archetypów ludzkich zachowań. Z filozofii, czerpiemy wiedzę o estetyce, moralności, zachowań związanych równowagą duchową. W sferze moralnej Biblia i zawarte w niej przykazania stały się podstawą związków międzyludzkich.
W literaturze, odnajdujemy następujące wątki mitologiczne:
- poświęcenie się dla dobra ludzkości
a) Prometeusz - wykradł bogom ogień, aby podarować go ludziom, zrobił to bezinteresownie. Został ukarany za swoje postępowanie.
b) Konrad z III cz. "Dziadów".
c) doktor Judym, z "Ludzi bezdomnych". Chciał polepszyć życie najbiedniejszej warstwie społecznej. Był niezrozumiany przez otoczenie.
- nieszczęśliwa miłość, uczucia, które przynoszą nieszczęście
a) Parys i Helena - z powodu porwania Heleny, rozpoczęła się dziesięcioletnia wojna trojańska.
b) Justyna Bogutówna i Zenon Ziembiewicz w "Granicy" Zofii Nałkowskiej. Tworzą toksyczny związek, który doprowadza do tragedii.
- wędrówka
a) postać Odyseusza, przedstawiona w "Odysei". Bohater stara się powrócić do ojczyzny Itaki. Bogowie nie pozwalają mu wrócić aż przez dziesięć lat.
b) Dante Alighieri "Boska komedia", bohater wędruje po piekle.
c) Mikołaj Doświadczyński
a) Dedal, skonstruował skrzydła, dla siebie i syna, aby uciec z Krety. Został poproszony o wybudowanie labiryntu dla Minotaura. Ikar zapominając o delikatnej konstrukcji skrzydeł, wzbił się w powietrze, wosk łączący pióra roztopił się i Ikar spadł do morza.
b) obraz Petera Bruegela "Upadek Ikara".
c) Ernest Bryll "Wciąż o Ikarach głoszą".
Biblia, jest inspiracją dla wielu twórców. Inspiracje Starym i Nowym Testamentem odnajdujemy w literaturze, malarstwie, rzeźbie, filmie. Jest zbiorem wzorców osobowych, postaw, symboli. W codziennym życiu, używamy zwroty pochodzenia biblijnego. Przekłady Biblii, przyczyniły się do powstania języków narodowych.
- inspiracje biblijne w sztuce:
a) fresk w refektarzu klasztoru Santa Maria delle Grazie "Ostatnia wieczerza" Leonarda da Vinci.
b) fresk z kaplicy Sykstyńskiej "Sąd Ostateczny" Michała Anioła
c) sceny ewangeliczne w ołtarzu Wita Stwosza w Kościele Mariackim w Krakowie
- inspiracje biblijne w muzyce:
a) dwie pasje według św. Mateusza i św. Jana, dzieło Jana Sebastiana Bacha.
b) "Stabat Mater" Karola Szymanowskiego
c) "Pasja według świętego Łukasza" , "Dies irae" Krzysztofa Pendereckiego
- inspiracje biblijne w literaturze:
a) "Żale Matki Boskiej pod krzyżem"
b) "Kazania" Piotra Skargi
c) "Krótkość żywota" Daniela Naborowskiego
d) kolędy Franciszka Karpińskiego
e) "Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego" Adama Mickiewicza
- inspiracje biblijne w filmie:
a) "Siódma pieczęć" Ingmara Bergmana
b) "Jezus z Nazarethu" Franco Zeffirelli
ZWROTY I WYRAŻENIA POCHODZENIA BIBLIJNEGO
- manna z nieba - w przenośni cudowny ratunek, dar od Boga
- miska soczewicy - w przenośni, oddać za bezcen, coś niezwykle cennego
- Sodoma i Gomora - określa miejsca, w których dzieją się rzeczy niemoralne
ZWROTY I WYRAŻENIA POCHODZENIA MITOLOGICZNEGO
- koń trojański - podstępny, niebezpieczny dar
- paniczny strach - w przenośni strach, lęk, który paraliżuje, ogromne przerażenie
- syzyfowa praca - bezowocna, bezcelowa praca
- puszka Pandory - źródło nieszczęść, kłopotów, które wynikają z chciwości
- stajnia Augiasza - miejsce bardzo zaniedbane
PIERWOWZORY LUDZKICH ZACHOWAŃ
- Ikar - typ buntownika, który potrafi zapłacić najwyższą cenę, za chwilę uniesienia.
- Prometeusz - poświęcił swoje życie, dla dobra ludzkości
- Piękna Helena - z powodu jej porwania rozpoczęła się wojna trojańska
SYMBOLE BIBLIJNE
- Alfa i Omega - symbol Boga, "Jam jest Alfa i Omega, mówi Pan Bóg" Ap. 1,8
- Niewiasta obleczona w słońce - symbolizuje Matkę Bożą, w sztuce kościelnej przedstawiana jest z dwunastoma gwiazdami wokół głowy. Ma wyrażać walkę Szatana z Kościołem.
- czterej jeźdźcy Apokalipsy - pierwszy na białym koniu, symbolizuje zwycięstwo Ewangelii, drugi na koniu barwy ognia, to symbol wojny, trzeci na koniu czarnym, to głód, (trzyma w ręku wagę), czwarty, na trupio bladym koniu, symbolizuje śmierć.
- istnieje również symbolika liczb
a) 7 - siedem pieczęci, jest to mistyczna liczba tajemnic
b) 4 - cztery strony świata, cztery pory roku, uznawana jest za liczbę wymierna, materialną, ziemską
