Australopitek

Pierwszą formą praludzką były australopiteki. Odnaleziono ich szczątki podczas wykopalisk w RPA, Tanzanii, Kenii i Etiopii. Jednym z najbardziej znanych znalezisk jest szkielet ochrzczony imieniem Lucy, który odnaleziono w 1974 r. w miejscowości Hadar w Etiopii. Australopiteki pojawiły się ok. 4,4 miliona lat temu. Pomimo małego wzrostu, znacznego owłosienia i wysuniętej do przodu potężnie zbudowanej dolnej szczęki miały wiele cech zewnętrznych zbliżających je do ludzi. Przede wszystkim chodziło o wyprostowaną pozycje kręgosłupa. Również rozszerzona miednica i budowa stopy dowodzą ich przystosowania do dwunożnego chodu. Ich ręce miały długość podobną do naszych, natomiast nogi były niewątpliwie krótsze. Potężne ręce umożliwiały precyzyjny chwyt. Prawdopodobnie australopiteki łatwo wspinały się na drzewa i spędzały na nich większość czasu. Badania zębów wskazują na podobieństwa do zębów ludzkich. Chodzi przede wszystkim o małe kły, które sugerowały bardziej zróżnicowane pożywienie. Mózgoczaszka australopiteka była znacznie mniej rozwinięta niż u człowieka współczesnego, a jej pojemność wynosiła około 500 cm3 - przeszło trzykrotnie mniej niż u współczesnego człowieka). Australopiteki wytwarzały prymitywne narzędzia kamienne, prawdopodobnie uprawiały prymitywne łowiectwo, nie znały ognia.

Homo erectus (pitekantrop gr. praczłowiek)

Homo erectus stanowił prawdopodobnie formę przejściowa pomiędzy australopitekiem i człowiekiem neandertalskim. Jego kolebka była środkowo - wschodnia Afryka, gdzie około 1,7 miliona lat temu pojawił się ów przodek człowieka. pojemność jego mózgoczaszki sięgała od 800 do ponad 1000 cm3. Homo erectus charakteryzował się niskim czołem i wyraźnie zaznaczonymi łukami nadoczodołowymi, a także masywnym zębami. Jego szkielet był w dużym stopniu zbliżony do szkieletu współczesnego człowieka. Pitekantrop poruszał się w postawie wyprostowanej. Posługiwał się on prymitywnymi narzędziami kamiennymi. Budował szałasy. Jako jeden z pierwszych człowiekowatych polował i żywił się większymi zwierzętami. Posługiwał się ogniem.

Neandertalczyk

Ewolucyjny następca pitekantropa i poprzednik Homo sapiens. Występował od ok. 250 tys. do ok. 40 tys. lat temu. Do charakterystycznych cech neandertalczyków należy duża pojemność mózgoczaszki (około 1500 cm3), masywna twarz i żuchwa ze słabo wykształconym podbródkiem. Dobrze zaznaczone łuki nadoczodołowe oraz szerokie otwory nosowe różniły neandertalczyka od człowieka współczesnego. Proporcje ciała (krótkie przedramię wobec długości ręki i krótkie łydki wobec długości całych nóg) przypominają budowę współczesnych Eskimosów i były wynikiem przystosowania się do chłodnego klimatu. Neandertalczyk znał ogień i potrafił go rozniecać. Zapewne chronił ciało przed zimnem skórami. Polował na wyizolowane ze stada zwierzęta. Jego łupem padały nawet bardzo duże osobniki. Najbardziej do człowieka współczesnego zbliżają neandertalczyka pojawiające się elementy kultury duchowej.. Są to przedmioty i ryty o charakterze symbolicznym, barwniki mineralne, używane prawdopodobnie do malowania ciała, jak również dowody praktyk rytualnych i pogrzebowych. Neandertalczycy dokonywali intencjonalnych pochówków swoich zmarłych, niekiedy w celowo wykopanych jamach pokrywanych później małymi kopczykami. Jedna z hipotez dotycząca wyginięcia Neandertalczyków mówi, że nie wytrzymali presji konkurencyjnej ze strony człowieka (homo sapiens)