Budowa w przekroju poprzecznym:

Fizycznym stanem atmosfery, obserwowanym w określonym czasie i na określonym obszarze określamy pogodę.

Atmosfera ziemska składa się z:

  • Azotu w 78,08%
  • Tlenu w 20,946%
  • Argonu
  • Neonu
  • Kryptonu
  • Ksenonu
  • Wodoru
  • Metanu
  • Helu o łącznej wartości 1 %

Każda stacja meteorologiczna powinna być wyposażona w urządzenia takie jak:

  • Barometry, barometry ciśnieniowe i aneroidy do pomiaru ciśnienia atmosferycznego,
  • higrografy do pomiaru wilgotności powietrza
  • ewaporometry do pomiaru intensywności parowania

Podstawowe pojęcia:

1. albedem nazywamy stosunek promieniowania bezpośredniego padającego na powierzchnie w stosunku do promieniowania odbitego

2. ekstynkcją nazywamy osłabienie promieniowania Słońca w czasie jego wędrówki przez atmosferę

3. stopniem barycznym nazywamy zmianę ciśnienia wywołaną zmianą wysokości średnio o 1 hPa co 8,5 m

4. gradientem barycznym nazywamy zmianę o pewna wartość ciśnienia przy zmianie wysokości, najczęściej przyjmuje się na 100 metrów

5. frontem atmosferycznym nazywamy strefę na styku dwóch różnych mas powietrza

6. frontogenezą nazywamy ogólny proces tworzenia się i powstawania frontów atmosferycznych

7. odwrotnością frontogenezy jest frontoliza

8. okluzją baryczną nazywamy zjawisko doganiania frontu ciepłego przez front zimny, który szybciej się przemieszcza

9. resublimacją nazywamy proces przechodzenia gazu w stan stały

10. kondensacją nazywamy przejście pary wodnej w stan ciekły

11. ewaporacją nazywamy proces parowania z danej powierzchni

12. zjawisko "zielonego dysku" polega na występowaniu zielonego światła słońca w czasie jego zachodu. Zjawisko trwa kilka sekund i jest widoczne jedynie okiem wprawnego obserwatora.

13. wilgotnością bezwzględną nazywamy objętościowa ilość pary wodnej, zawartej w powietrzu w jego objętości m3

14. wilgotnością względną nazywamy miarę stopnia nasycenia powietrza przez parę wodną. Jednocześnie wyraża ona stosunek, na który składają się aktualna wilgotność do potencjalnej wilgotności, jaka nasyciłaby dana objętość powietrza przy danej wartości temperatury.

Ogólny schemat cyrkulacji powietrza zarysowuje się następująco:

  1. nad równikiem zarysowuje się okołorównikowy pas niskiego ciśnienia
  2. na obszarach zwrotnikowych tworzy się układ wysokiego ciśnienia - komórka Hadleya
  3. w szerokościach umiarkowanych tworzy się strefa niskiego ciśnienia - komórka Ferrela
  4. w strefie okołobiegunowej tworzy się układ wysokiego ciśnienia - komórka okołobiegunowa

Rodzaje chmur i strefy ich występowania:

  • Pierzaste - cirrus - 6 - 12km wysokości
  • Kłębiaste - cumulus - 2 - 6km wysokości
  • Warstwowe - stratus - do 2km wysokości
    • Deszczowe - nimbus - międzystrefowe

Rodzaje wiatrów:

  • Pasatami nazywamy wiatry wiejące stale w kierunku niżu równikowego z kierunku wyżów zwrotnikowych
  • Monsunami nazywamy wiatry o charakterze sezonowym. W zimie wieją z nad lądu w kierunku morza, latem wieją w kierunku odwrotnym.
  • Bryza jest również wiatrem sezonowym, ale jej zmienność zaznacza się w rytmie dobowym. W dzień wieje z kierunku morza łagodząc upały a nocą znad lądu.

Rodzaje osadów:

  • Rosa nazywamy osiadanie kropelek wody w wyniku kontaktu ciepłego powietrza, napływającego nad schłodzony ląd
  • Szronem nazywamy osiadanie kryształków lodu w wyniku kontaktu ciepłego powietrza, napływającego nad schłodzony ląd
  • Sadzią nazywamy osad, przybierający postać szczoteczek lodowych zbudowanych z igiełek lodowych, Powstaje na przedmiotach pokrywających ziemię od strony nadciągającej mgły, w której skład wchodzą przechłodzone kropelki wody.
  • Mgłą nazywamy zawiesiną, składająca się kropelek wody o bardzo drobnych rozmiarach, której to postawa dotyka powierzchni gruntu.