Nizina Mazowiecka to duża ze względu na powierzchnię kraina Polski. Jest fragmentem rozległego, pasa nizin, które jest określane jako Kraina Wielkich Dolin. Nizina Mazowiecka to kraina geograficzna w pasie nizin środkowopolskich, mimo sporego udziału terenów równinnych , ma duże zróżnicowanie krajobrazu. Jest to związane z występującymi tutaj formami rzeźby polodowcowej a więc ukształtowanej przez lądolód. Najmniej zróżnicowana rzeźba to środkowa część regionu, tutaj bowiem płynie najdłuższa rzeka Polski- Wisła, i tutaj są jej dopływy, więc: rzeka Narew razem z Bugiem , dalej Wkra , rzeki Bzura oraz Pilica . Dominują tutaj równiny o dość szerokich , często płaskich dnach , czasami bagniste . Na niższych terasach zalewowych znajdują się siedliska roślinności łąkowej , zaś wyżej duże tereny wydm piaszczystych.

Duże znaczenie w kształtowaniu rzeźby odegrał lądolód.

Nizina Mazowiecka to rozległa, lecz przy tym płaska kotlina, gdzie w centrum jest Kotlina Warszawska. Pod względem tektonicznym obszar znajduje się w Niecce Brzeżnej, nazywanej też tzw. Niecką Mazowiecką. Ta niecka powstała w osadach ery mezozoicznej, a jest wypełniona, przepuszczalnymi oraz nieprzepuszczalnymi warstwami na przemian( powstały w trzeciorzędzie).

Główne zarysy Niziny Mazowieckiej powstały przez lądolód skandynawski w czasie zlodowacenia zwanego środkowopolskim. Duże wahania zasięgu lądolodu powodowały że krajobraz jest zróżnicowany na północy i odmienny od krańców południowych.

Formy powstałe na skutek działalności lodowca, przede wszystkim na południu i wschodzie Niziny Mazowieckiej, zostały zniszczone gdy panował tutaj klimat peryglacjalny, co miało miejsce podczas zlodowacenia bałtyckiego. Zaś nowe peryglacjalne formy rzeźby to : na przykład liczne doliny oraz niecki denudacyjne, które porozcinały wały morenowe.

Na zakończenie zlodowacenia bałtyckiego oraz chłodnych okresów holocenu powstały kompleksy wydm przede wszystkim parabolicznych. Duże skupiska spotykamy w Kotlinie Warszawskiej, także dolinie rzeki Radomki i rzeki Pilicy i na obszarze Równiny Kurpiowskiej, jako istotny element całego krajobrazu.

Gleby na Nizinie Mazowieckiej są raczej mało urodzajne. Na większości obszaru spotkamy bielice wykształcone na piaskach, czy glinach i czasami na osadach tzw. zastoiskowych.

Sieć rzeczna Niziny charakteryzuje się tzw. układem promienistym, który koncentruje się w centrum Niziny. Ale źródła większości ważnych rzek regionu, tu wymieniamy: Wisłę, rzeka Narew, dalej Bug, rzeka Pilicę, rzeka Wieprz oraz Wkrę; są poza tym układem.

Nizina Mazowiecka ma znaczne różnice termiczne, ale przede wszystkim zimą. Latem średnia temperatura jest w miarę wyrównana a waha się pomiędzy 18stopniC do około 18,5stopni C. Opady na Nizinie są niskie, średnio nawet mniej niż 500 mm każdego roku. Większy deszcz (bo około 500 - 600 mm) mamy na południowych oraz północnych obrzeżach Niziny mazowieckiej.

Dawno temu obszar Niziny Mazowieckiej porastały rozległe puszcze. Dziś obserwujemy bardzo niski wskaźników lesistości. Spotykamy sporadycznie resztki kompleksów lasów w rejonie, są to puszcze: Kampinoska, dalej Kurpiowska, puszcza Biała i puszcza Kozienicka. Drzewostany zostały tutaj intensywnie przekształcone na skutek działalności człowieka , mamy najczęściej monokulturę sosny.