XIX wiek stanowi jeden z najważniejszych okresów w całej historii chemii. Wtedy dokonano najbardziej spektakularnych odkryć, sformułowano wiele nowych praw, które przyczyniły się do lepszego zrozumienia otaczającego nas świata. Na dowód tego można przytoczyć fakt, iż na początku XIX wieku znanych i zidentyfikowanych było tylko kilka pierwiastków chemicznych. U progu XX wieku naukowcy poznali ich niemal 70.

Poniżej zostało przedstawionych tylko kilka doniosłych wydarzeń z dziedziny chemii, jakie miały miejsce w XIX wieku.

  • Alessandro Volta i ogniwa galwaniczne:

Aleksandro Volta był z wykształcenia fizykiem. Zajmował się badaniami nad elektrycznością. W roku 1800 udało mu się stworzyć pierwsze ogniwo galwaniczne, czyli popularna baterię. Początkowo jego wynalazek nie znalazł szerszego zastosowania, jednak przyczynił się do rozwoju elektrochemii. Ponadto uporządkował metale według rosnących potencjałów normalnych, czyli w tzw. szereg napięciowy, który ułatwił zrozumienie zachodzenia reakcji chemicznych.

  • Jan Christian Chanel i zapałki:

Jan Christian Chanel przeszedł do historii jako twórca zapałek. W roku 1805 udało mu się stworzyć mieszaninę, którą powlekł końcówki drewnianych patyczków. Mieszanina posiadała szczególną własność: po zwilżeniu kwasem siarkowym ulegała rozpaleniu. W jej skład wchodziła: siarka, chloran potasu oraz guma. Dziś niepozorne zapałki, stanowiły wówczas rewolucyjny wynalazek. Skończono z używaniem krzesiwa do rozpalania ognia.

  • John Dalton i teoria atomistyczna:

Brytyjski fizyk John Dalton przedstawił pierwszą w czasach nowożytnych teorię budowy materii. Sformułował 3 postulaty, według których: atomy są niepodzielnymi porcjami materii, reprezentującymi właściwości chemiczne pierwiastków. Mogę się one łączyć ze sobą w cząsteczki w prostych proporcjach liczbowych. Atomy tego samego pierwiastka maja ściśle określoną masę, a co za tym idzie pierwiastki różnią się między sobą masami atomów.

Dziś wiemy, iż postulaty te są nieprawdziwe. Stanowiły jednak duży krok na drodze do wyjaśnienia struktury materii.

  • Amadeo Avogadro i prawo gazowe:

Amadeo Avogadro sformułował w roku 1811 nowe prawo - prawo gazowe. Zgodnie z nim w warunkach takich samych ciśnienia i temperatury, te same objętości różnych gazów zawierają takie same liczby cząstek. Do dziś jego prawo stanowi podstawę obliczeń chemicznych dla fazy gazowej.

  • Jons Jakob Berzelius

Jons Jakob Berzelius był niezwykle wykształconym człowiekiem. Specjalizował się w chemii i mineralogii. Pełnił funkcję profesora w Instytucie Medycznym w Sztokholmie. Przyczynił się do rozwoju chemii dzięki swoim rozlicznym odkryciom i badaniom prowadzonym przez całe swoje życie:

- stworzył pierwszą teorie wiązania chemicznego

- odkrył nowe pierwiastki: cyrkon, tor i selen.

- wprowadził obecnie stosowany system podawania symboli pierwiastków i związków chemicznych.

- określił skład chemiczny niektórych związków chemicznych

- wprowadził i wyjaśnił nowe pojęcia chemiczne: izomeria, alotropia i kataliza.

  • Ignacy Łukasiewicz i nafta:

Ignacy Łukasiewicz przeprowadził pierwszą, historyczną destylację ropy naftowej. Polskiemu aptekarzowi udało się w roku 1852 wyodrębnić naftę, która posłużyła mu do skonstruowania lampy naftowej. W dwa lata później założył w Polsce, w Krośnie kopalnie ropy naftowej. Wydarzenie to przeszło do historii, a sam Łukasiewicz został nazwany ojcem przemysłu naftowego w Polsce.

  • Michael Faraday i prawo elektrolizy:

Angielski uczony Michał Faraday zajmował się procesami elektrolitycznymi. W roku 1825 sformułował prawo znane dzisiaj jako prawo elektrolizy Faradaya. Głosi ono, że masa substancji wydzielonej na elektrodzie podczas elektrolizy jest wprost proporcjonalna do natężenia prądu i czasu jego przepływu (inaczej do ładunku jaki przepłynął przez elektrolit).

  • Fridrich Wohler i synteza mocznika:

W roku 1828 chemikowi, Friedrichowi Wohlerowi, z pochodzenia Niemcowi, udaje się przeprowadzić pierwszą w historii syntezę związku organicznego z substratów nieorganicznych. To pozornie niewielkie osiągnięcie miało ogromny wpływ na sposób myślenia ówczesnych ludzi. Wcześniej bowiem uważano, iż materia organiczna może powstać jedynie przy użyciu tajemnej siły "vis vitalis". Sądzono, że związki organiczne wytwarzają jedynie organizmy żywe. Zsyntetyzowany przez Wohlera mocznik obalił ten pogląd.

W roku 1862 odniósł kolejny sukces. Tym razem z węgliku wapnia i wody uzyskał acetylen. Ta synteza stanowiła już jedynie potwierdzenie tezy, iż substancje organiczne nie koniecznie muszą pochodzić od organizmów żywych. Sam Kohler został uznany za twórcę nowej dziedziny nauki - chemii organicznej. W wieku XIX poczyniono ogromne postępy i poznano wiele dotąd nieznanych związków organicznych.

  • Antonio Sobrero i nitrogliceryna:

W roku 1847 włoski naukowiec Antonio Sobrero uzyskuje nitroglicerynę. Związek ten jest estrem gliceryny (1,2,3-propananotriolu) i kwasu azotowego. Charakteryzuje się tym, iż bardzo łatwo ulega eksplozji. Nitrogliceryną zainteresował się Alfred Nobel. W roku 1867 otrzymał środek wybuchowy, powszechnie stosowany od tamtego czasu. Został nazwany dynamitem. Dynamit stanowił mieszaninę nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej. W przeciwieństwie do czystej nitrogliceryny wybuchał jedynie w ściśle określonych warunkach, dzięki czemu znalazł szerokie zastosowanie.

  • Karol Olszewski , Zygmunt Wróblewski i skroplone gazy:

Ci dwaj, wybitni profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego po raz pierwszy skroplili gazy występujące w powietrzu atmosferycznym. W roku 1883, w czasie badań nad niskimi temperaturami, udało im się skroplić tlen i azot. Dokonali tego przez sprężanie, a następnie gwałtowne rozprężanie gazu. W efekcie temperatura została znacznie obniżona, aż do wartości, przy której gazy te ulegały skropleniu.

  • Antoine Henri Becquerel i promieniotwórczość naturalna:

Przypadkowe odkrycie Antoine Henri Becquerela w roku 1896 jest przełomowym wydarzeniem zarówno dla chemii, jak i fizyki. Francuski naukowiec pewnego dnia pozostawił fragment rudy uranowej zawiniętej w papier fotograficzny w ciemnej szufladzie. Następnego dnia odkryła na papierze charakterystyczne zaczernienia, świadczące o nowej, dotychczas nieznanej właściwości pierwiastków chemicznych. Tą właściwość Becquerel nazwał promieniotwórczością naturalną. Z czasem zjawisko to zostało wyjaśnione samorzutnymi reakcjami jądrowymi, do których zdolne są niektóre izotopy. Jego odkrycie przyczyniło się do poznania budowy atomów.

  • Maria Curie - Skłodowska i promieniotwórczość:

Maria Curie - Skłodowska wraz ze swoim mężem Piotrem Curie prowadzili we Francji badania nad promieniotwórczością uranu. W czasie prac laboratoryjnych zauważyli, iż niektóre rudy uranu wykazują silniejsze promieniowanie od innych. Podążając tym tropem udało im się w roku 1898 wyodrębnić nowy pierwiastek chemiczny, wykazujący intensywniejsze promieniowanie od dotychczas znanego uranu. Pierwiastek ten nazwali Polonem, na cześć ojczyzny Skłodowskiej - Polski. W tym samym roku zdołali odkryć jeszcze inny pierwiastek promieniotwórczy - rad. Ich wysiłki zostały uhonorowane nagrodą Nobla.