Ssaki spełniają ważną rolę w życiu człowieka, czy to jako gatunki udomowione będące podstawą gospodarki hodowlanej, czy jako formy dzikie - bądź pożyteczne dla różnych form jego działalności (np. łowiectwo), bądź szkodliwe. Ssaki należą do najczęściej spotykanych zwierząt w ogrodach zoologicznych, tworzą ważny składnik naturalnych biocenoz, ssaki mogą zasiedlać praktycznie każde środowisko dzięki swej zdolności do adaptacji. Można je spotkać zarówno w głębinach mórz jak i amazońskiej dżungli.

Radiacja adaptacyjna (radiacja przystosowawcza) - to ewolucyjne zróżnicowanie się organizmów należących do jednej linii rodowej W wyniku radiacji adopcyjnej z praprzodka ssaków powstaje wiele innych, przystosowanych do określonego środowiska życia, w którym asie osiedliły.

Ewolucja - to termin określający ciągłą i powolną zmianę pewnych form w inne, odbywająca się zwykle jako proces historyczny. Przez pojęcie ewolucja rozumie się najczęściej ewolucję biologiczną. Ewolucja biologiczna jest to proces zachodzenia zmian cech organizmów genetycznie uwarunkowanych w czasie. Obywa się ta selekcja zmian na wskutek doboru naturalnego organizmów.

Organizm - jest to istota żywa, ustrój charakteryzujący się procesami życiowymi (np. przemiana materii).

Systematyka - twory natury nieożywionej, zawierające kwas nukleinowy wirusy wiroidy niezawierające kwasu nukleinowego, twory natury ożywionej (organizmy); grzyby, rośliny, zwierzęta.

Gatunek - to w potocznym znaczeniu kategoria albo jakość materiału. To określenie ma ściślejsze znaczenie e nauce i technice, a zwłaszcza tam gdzie spotykamy się z klasyfikacja jakiś np. obiektów.

.

Radiacja w wyniku, której z praprzodka powstało wiele innych, a każdy gatunek zaadaptował się do różnorodnych warunków przetrwania w środowisku - uwidacznia się u ssaków, mimo, że są one reprezentantami najmniej licznej grupy organizmów żyjących na naszej planecie. Organizmy rozwinęły cechy umożliwiające im przetrwania zarówno w środowisku leśnym jak również pod wodą a nawet w powietrzu.

Pochodzenie i ewolucja ssaków:

Pierwsze ssaki pojawiły się pod koniec okresu triasowego, około 200 mln lat temu. Rozwinęły się z gadów ssakokształtnych, dziś wymarłych. Tendencją charakteryzującą ewolucje wczesnych ssaków było zwiększenie się ich ruchliwości i ściśle z nią związanego tempa przemiany materii, a także stopniowy rozwój zdolności psychicznych i uniezależnienia się od czynników otoczenia.

Kończyny pierwotnych kręgowców lądowych, a także większości gadów, są szeroko rozstawione po bokach ciała; u ssaków nastąpiło przesunięcie ich pod tułów i obrót o 900 w stawie biodrowym ku przodowi, w stawie łokciowym natomiast ku tyłowi oraz znaczne ich wydłużenie. Utrzymanie równowagi stało się trudniejsze, ale zwiększyły się możliwości szybszego przemieszczania się.

Zasadnicze znaczenie w ewolucji ssaków ma wytworzenie się stałocieplności, która uniezależnia częściowo od otocznia, (podczas gdy zmiennocieplne gady tracą aktywność w niskich temp. poniżej 0). Utrzymaniu stałej temperatury sprzyjają zarówno okrywa włosowa, jak i gruczoły potowe, których wydzielina parując chroni organizm przed przegrzaniem. Istotną role odgrywa usprawnienie w budowie żuchwy i różnicowanie się zębów. Oddychanie zostało udoskonalone przez rozwój umięśnionej przepony, ulepszenie budowy płuc oraz wykształcenie się czterodziałowego serca.

Doskonaleniu uległy również narządy zmysłów, np. obecność trzech kostek słuchowych usprawnia słuch. Dzięki rozwojowi czynności psychicznych zwierzęta te często zmniejszają w pewnym stopniu swą zależność od otoczenia przez odpowiednie kształtowanie środowiska np. gromadzenie zapasów, budowę schronień.

Wśród najstarszych gadów, w okresie węglowym (ok. 300 mln lat temu) wyodrębniła się grupa zwana Synapsida , od której wywodzą się ssaki. Synapsida pierwsze wśród gadów przeszły okres wielkiego rozkwitu, który trwał prawie 100 mln lat. Najstarsi ich przedstawiciele maja jeszcze zęby nie tylko na brzegu szczeki i żuchw, ale i na podniebieniu, jednakże zaznacza się już pewne zróżnicowanie, wyodrębnia się odpowiednik kła. Dominująca grupą Synapsida były gady ssakokształtne.

Miały wiele cech zbliżających je do ssaków. Liczba kości palców uległa zmniejszeniu, w żuchwie zaś zbudowanej z wielu kości, najsilniejsza była kość zębowa. Wśród zębów wyróżniały się siekacze, kły i leżące za nimi zęby policzkowe. Ewolucja postępowała nadal i z biegiem lat nastąpiło zróżnicowanie grupy ssaków na owadożerne, pradrapieżne, prakopytne i naczelne.

Pierwotne naczelne miały wówczas dłutowate siekacze i spełniały role gryzoni. W morzach pojawiły się syreny i walenie. Syreny(Sirenia) - rząd ssaków wodnych, obejmujący 2 rodziny (manaty i diugonie) z 4 gatunkami. Należała również do nich krowa morska. Są one dużymi ssakami, przystosowanymi do życia wodnego i niezdolnymi do poruszania asie na lądzie. Długość żyjących dziś gatunków sięga 1,2 - 3 m, niekiedy do 5m. Ciało wrzecionowate, bez zewnętrznej zaznaczonej szyi. Płetwa ogonowa ustawiona poziomo, na podstawie jej kształtu odróżnia asie dziś żyjące manaty od diugoni; u manata jest ona zaokrąglona, u diugonia wcięta. Taka płetwę ogonową miała też krowa morska. Kończyn tylnych brak; kończyny przednie położone blisko głowy, przekształcone w płetwy. Brak małżowiny usznej. Część nosowa pyska wystająca, jakby rozcięta. Otwory nosowe parzyste o szparze półksiężycowatej. Oczy małe pozbawione powiek i rzęs, służą do patrzenia nad wodą. Warga górna bardzo silnie rozwinięta i ruchliwa, służy do wyrywania roślin morskich - jedynego pożywienia. Głównym narządem do rozdrabniania pokarmu płyty rogowe grubości około 1 cm, pokryte brodawkami, rozwinięte na spodniej i górnej stronie ust, w związku z czym uzębienie wykazuje tendencję do redukcji. Przewód pokarmowy długi. Podobnie jak u innych ssaków wodnych uwłosienie uległo redukcji, jedynie zarodki mają obfitsze włosy, które następnie zanikają zachowując asie na wargach, wierzchu pyska i okolicy płetwy piersiowej.

Eurazja jest widownią wielkiego rozwoju parzystokopytnych z grup jeleniowatych i krętorogich, zaś w Ameryce Północnej panują wielbłądowate (wielbłądy jednogarbne). Żyją one na pustyni i mogą przez kilka dni wytrzymać bez wody, ponieważ ich organizm pocenie rozpoczyna asie dopiero przy bardzo wysokich temperaturach.. Opóźnione wydzielanie potu chroni wielbłąda przed utrata wody z organizmu. Dodatkowym atutem ochronnym jest garb na grzbiecie, w którym nagromadzony tłuszcz jest ochronią przed upałem niczym parasol przeciwsłoneczny.