1. Tkanka nabłonkowa - najważniejsze informacje.

Tkanka zbudowana z komórek ściśle do siebie przylegających, nie wytwarza substancji międzykomórkowej. Komórki mogą mieć różny kształt, ale znajdują się na błonie podstawnej. Komórki tkanki odżywiane są za pomocą znajdującej się pod nabłonkiem unaczynionej tkanki łącznej.

Tkanka nabłonkowa pełni rozmaite funkcje; przede wszystkim oddziela organizm od otoczenia pokrywając skórę, przez co amortyzuje uszkodzenia mechaniczne, chroni przed utratą wody, umożliwia wymianę gazową, nabłonek zmysłowy pozwala na odbieranie bodźców, wyściela wszystkie jamy ciała i pokrywa narządy wewnętrzne.

2. Ze względu na pełnione funkcje nabłonek można podzielić na:

- okrywający (naskórek wielowarstwowy, ścierający się i rogowaciejący, pokrywający narządy wewnętrzne)

- zmysłowy (odbieranie bodźców poprzez drażnienie nabłonka np. w siatkówce czy kubkach smakowych)

- transportujący (np. wchłanianie i przekazywanie do innych komórek substancji w jelitach czy kanalikach nerkowych)

- ruchowy (najczęściej posiada różnego rodzaju wypustki, rzęski, przesuwa np. zanieczyszczenie pyłowe w górnych drogach oddechowych

- gruczołowy (wydzielniczy, często komórki wydzielnicze tworzą gruczoły)

Gruczoły możemy podzielić na: egzokrynowe i endokrynowe. Gruczoły egzokrynowe posiadają oprócz komórek wydzielniczych także przewód wyprowadzający substancję wydzielaną na zewnątrz gruczołu, natomiast gruczoły endokrynowe takich przewodów nie posiadają, a wydzielina dostaje się bezpośrednio do krwioobiegu. Gruczoły mają postać pęcherzyków lub cewek, jeśli występują pojedynczo tworzą gruczoły pęcherzykowe (gruczoły łojowe) lub cewkowe (gruczoły potowe) proste lub gruczoły mieszane cewkowo-pęcherzykowe (gruczoły ślinowe). Jeśli występują w skupieniu kilku pęcherzyków lub cewek tworzą gruczoły pojedyncze rozgałęzione, natomiast jeśli grupa takich gruczołów posiada wspólny przewód wyprowadzający tworzy gruczoł złożony rozgałęziony. Tak zbudowane są np. gruczoł sutkowy, gruczoły trawienne. Gruczoły endokrynowe to między innymi szyszynka, gruczoł tarczowy, nadnercza.

3. Ze względu na kształt komórek nabłonki możemy podzielić na:

- nabłonek płaski - komórki, które go budują mają jeden wymiar wyraźnie mniejszy niż dwa pozostałe (są spłaszczone)

- nabłonek sześcienny (kostkowy) - komórki mają przybliżone wszystkie trzy wymiary, są sześcienne

- nabłonek walcowaty (cylindryczny) - komórki wyraźnie wydłużone

Nabłonki mogą występować w postaci pojedynczej warstwy, lub posiadać kilka warstw nałożonych na siebie komórek tego samego typu.

Nabłonki jednowarstwowe wyścielają te miejsca w organizmie, gdzie potrzebny jest szybki transport przez błony (drogi oddechowe, naczynia krwionośne, pęcherzyki tarczycy, żołądek). Nabłonek wielowarstwowy pełni najczęściej funkcje ochronną, a najbardziej powierzchniowa warstwa ulega złuszczaniu, ma silne zdolności regeneracyjne, nabłonek wielowarstwowy płaski jest w organizmie spotykany najczęściej tworzy m. in. naskórek, ściana pochwy, odbytu. Nabłonek wielowarstwowy walcowaty jest rzadszy i buduje m. in. spojówkę, podobnie rzadki jest też nabłonek wielowarstwowy sześcienny, tez znajduje się w gruczołach potowych,.

Wyróżnić możemy także specjalne rodzaje nabłonka różniące się od pozostałych. Są to: nabłonek wielorzędowy i nabłonek przejściowy pęcherza moczowego. Nabłonek wielorzędowy jest rodzajem nabłonka jednowarstwowego walcowatego, ale jądra komórek znajdują się na różnych wysokościach, a komórki są na różnej wysokości, mają postać graniastosłupów, dlatego w czasie obserwacji nabłonek sprawia wrażenie wielowarstwowego, choć w rzeczywistości nim nie jest. Często na powierzchni komórek znajdują się rzęski (migawki), co pomaga w usuwaniu niektórych zanieczyszczeń (np. pyłowych w górnych drogach oddechowych, które wyściela). Nabłonek przejściowy posiada duże komórki baldaszkowe na powierzchni, dzięki czemu może znacznie zwiększać swoją powierzchnię.