Układ wydalniczy jest jednym z wielu układów ludzkiego organizmu. Odpowiada on za prawidłowe funkcjonowanie całego ustroju regulując gospodarkę wodną i mineralną. Gdy w organizmie woda lub niektóre pierwiastki występują w nadmiarze, usuwane są z moczem. Niestety, układ wydalniczy, tak jak i cały organizm, narażony jest na ryzyko wielu groźnych chorób.

Cewka moczowa to bardzo ważna część układu moczowego. Najczęściej spotyka się infekcje właśnie cewki moczowej, są to: bakteryjne zakażenie układu moczowego oraz nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej.

1) Zakażenie układu moczowego nie jest pojedynczą chorobą. Są to wszystkie stany zakażenia układu wydalniczego bez lokalizacji konkretnego miejsca, w którym wystąpiły. Pojawiają się w całym zespole organów - również w cewce. Obraz kliniczny wszystkich przypadków jest bardzo szeroki, może nastąpić zakażenie dolnego odcinka dróg moczowych, które przebiega łagodnie, prawie bezobjawowo, ale może również dojść do ciężkiego zajęcia miąższu nerkowego. Przebieg i rozwój choroby zależy przede wszystkim od rodzaju zakażenia i od mechanizmów obronnych danego ustroju, bo każdy organizm ma inną odporność.

Zakażenie Jego przyczyną są głównie bakterie, które zwykle znajdują się w prawidłowej florze jelitowej człowieka. 75-80% wszystkich zanotowanych zakażeń jest spowodowanych pałeczką okrężnicy (Escherichia coli). Za pozostałe przypadki odpowiadają bakterie gram-ujemne takie jak: Enterobacter, Proteus, Klebsiella, Pseudomonas, a z bakterii gram-dodatnich do zakażeń najczęściej przyczyniają się: gronkowiec biały (Staphylococcus albus) i paciorkowiec kałowy (Enterococcus). W ostatnim czasie coraz częstsze są zakażenia grzybicze, jest to związane z coraz powszechniejszym stosowaniem antybiotyków.

Zachorowania dotyczą głównie noworodków i niemowląt. Częściej występują u dziewczynek, a wiąże się to z posiadaniem przez nie krótszej cewki moczowej niż u chłopców, co ułatwia wnikanie bakterii. Młodsze dzieci przechodzą tę chorobę bezobjawowo lub pojawiają się zupełnie nietypowe objawy. Pierwszą i często jedyną oznaką choroby, jest pojawienie się bakterii w moczu. Potem mogą nastąpić stany podgorączkowe, biegunka, wymioty, pogorszenie apetytu. Nie są to jednak objawy, które jednoznacznie wskazują na dolegliwość związaną z układem moczowym. Dopiero gdy zmiany w ilości i jakości moczu stają się zauważalne, a dziecko cierpi ból i odczuwa parcie na pęcherz, można podejrzewać zakażenie układu moczowego. Ostry przebieg choroby potwierdza się przeprowadzając badania laboratoryjne (tj. badanie ogólne moczu oraz badanie bakteriologiczne tzw. posiew) oraz USG jamy brzusznej przy szczególnym uwzględnieniu nerek i dróg moczowych.

Zakażenie układu moczowego najczęściej dotyczy kobiet. Jego przyczyny mogą być różnorodne:

  • bakterie, które wnikają ze środowiska zewnętrznego,
  • zaleganie moczu w pęcherzu moczowym w wyniku niecałkowitego opróżniania,
  • stany zapalne cewki moczowej,
  • wrodzony defekt błony śluzowej pęcherza upośledzający jego działanie ochronne,
  • odpływy wsteczne moczu wywołane wadami wrodzonymi.

Leczenie zależy rodzaju bakterii które wywołały zakażenie, od stopnia i miejsca wystąpienia tego zakażenia, oraz od wielu innych czynników, które muszą być rozpatrzone przez lekarza. Leczenie zakażeń układu moczowego jest żmudne i długotrwałe. Przez cały okres leczenia mocz jest badany kilkakrotnie, by upewnić się, że zagrożenie minęło całkowicie. Przerwanie leczenia może doprowadzić do nawrotu choroby.

Leczenie przeprowadza się farmakologicznie, ale oprócz lekarstw należy chronić się przed oziębieniem i prowadzić umiarkowany tryb życia.

Zapobieganie chorobom układu moczowego jest proste, wystarczy:

- przestrzegać zasad higieny osobistej;

- nie przetrzymywać moczu;

- regularne wypróżniać pęcherz;

- nie doprowadzać do stanów chorobowych.

2) Nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej (NGU) jest chorobą przenoszoną drogą płciową. Jest to obecnie jedna z najczęściej przenoszonych tą drogą chorób. Jest główną przyczyną zapalenia cewki moczowej u mężczyzn, zapalenia cewki moczowej i szyjki macicy u kobiet, oraz zapalenia odbytnicy i gardła występujących u obojga płci.

Zakażenie NGU zwykle jest spowodowane obecnością Chlamydia trachomatis, czasami jest wywołane przez Ureaplasma urealyticum albo Mycoplasma hominis.

Zachorowania Ponieważ jest to choroba przenoszona drogą płciową, największa liczba chorych obejmuje osoby niezamężne, poniżej 25 roku życia, utrzymujące stosunki seksualne z co najmniej dwiema, lub większą ilością osób w przeciągu ostatniego roku, bez zastosowania mechanicznych środków antykoncepcyjnych. Zakażenie następuje poprzez kontakt z błonami śluzowymi osoby zakażonej. Około 75 procent kobiet oraz połowa mężczyzn przechodzi tę chorobę bezobjawowo. Często te osoby nie zdają sobie sprawy z tego, że powinny się leczyć i kontynuują normalny tryb życia zakażając w ten sposób kolejne osoby.

Rozpoznanie tej choroby polega na bakteriologicznym badaniu rozmazu z wydzieliny cewki moczowej. Można również wykonać test w kierunku obecności Chlamydii, który przeprowadza się na pobranych wymazach z cewki moczowej lub szyjki macicy. To badanie służy również do wykluczenia zakażenia rzeżączką.

Objawy U mężczyzn zapalenie cewki moczowej objawia się zazwyczaj po 7-28 dniach od obycia stosunku z zarażoną osobą, obserwuje się uczucie pieczenia, dyskomfortu oraz wyciek ropno-śluzowej wydzieliny z cewki moczowej. Powyższe objawy są najsilniejsze rano, gdyż może nastąpić sklejenie brzegów cewki moczowej przez zaschniętą wydzielinę, towarzyszy temu zaczerwienienie całej okolicy. Ślady zaschniętej wydzieliny są zauważalne na bieliźnie. Bardzo rzadko zdarza się ostry przebieg tego zapalenia, wtedy dochodzą bóle odczuwalne podczas oddawania moczu, częstomocz oraz duża ilość ropnej wydzieliny.

Najczęstszymi objawami zapalenia cewki moczowej u kobiet są: upławy, pieczenie przy oddawania moczu, częste oddawanie moczu (częstomocz) oraz niekiedy odczuwalne bóle w podbrzuszu podczas stosunku.

Dla zapalenia szyjki macicy charakterystyczne jest wypływanie żółtawej, śluzowo-ropnej wydzieliny.

Powikłania U mężczyzn w wyniku zapalenia cewki nie poddanego leczeniu, może wystąpić zapalenie najądrza i zwężenie cewki moczowej, natomiast u kobiet może rozwinąć się zapalenie gruczołu Bartholiniego, zapalenie jajowodów i jajników, w razie ciąży istnieje zagrożenie ciąży pozamacicznej. Dla obu płci istnieje zagrożenie niepłodności, zapalenia stawów lub zespołu Reitera (zapalenie cewki moczowej, zapalenie stawów i zapalenie spojówek lub błony naczyniowej oka). Coraz częściej obserwuje się zapalenie gałki ocznej wśród noworodków, których matki przechodziły chlamydiowe zakażenie kanału szyjki macicy.

Leczenie nierzeżączkowego zapalenia cewki moczowej polega na podawaniu antybiotyków, różnych w zależności od drobnoustroju wywołującego chorobę. Może ono być skuteczne przez 7-10 dni. Gdy następuje nawrót choroby, wymagane jest dłuższe podawanie leków. Jeśli przebieg choroby jest ostry, antybiotyki można podawać dożylnie. Kuracja antybiotykowa jest obecnie wystarczająca do wyleczenia nierzeżączkowego zapalenia cewki moczowej i zapobiega jego powikłaniom. Należy pamiętać o tym, że zakażony może być również partner seksualny danej osoby i powinien on również poddać się leczeniu. Jest to również sposób na zapobiegnięcie ewentualnemu ponownemu zarażeniu się.

Zapobieganie nierzeżączkowemu zapaleniu cewki moczowej polega na:

  • utrzymywaniu abstynencji seksualnej,
  • unikaniu przypadkowych kontaktów seksualnych.
  • pozostawaniu w stałym związku z jedną, nie zarażoną osobą,
  • używaniu podczas stosunków prezerwatyw.

Kobiety aktywne seksualnie powinny przynajmniej raz w roku przebadać się testem wykrywającym obecność Chlamydii, mając na uwadze zagrożenia, jakie te bakterie niosą dla ewentualnej ciąży i dla nienarodzonego jeszcze dziecka. Badania te są szczególnie ważne, gdy kobieta aktywna seksualnie ma mniej niż 20 lat, oraz gdy posiada wielu partnerów seksualnych, często ich zmienia, nie stosuje środków zabezpieczających.

W trakcie ciąży również należy przeprowadzić badanie kontrolne na obecność Chlamydii, jest to istotne dla zapobieżenia zakażeniom oczu noworodka.

Rutynowe, corocznie badania kontrolne powinny przechodzić wszystkie osoby, tak kobiety jak również mężczyźni nawet wtedy, gdy nie mają żadnych objawów związanych z chorobami przenoszonymi drogą płciową.